Bambie terug van wegbezuinigd

Theater

Mimetheatergroep Bambie is terug met Bambie is Back!. In die voorstelling over tijdsbeleving combineren ze mime met live muziek van de Eef van Breen Group. „Tijd is heel grillig.”

Paul van der Laan, Jochem Stavenuiter en Eef van Breen repeteren Bambi is Back!. Foto Roger Cremers

Het is 2013. De zeventiende voorstelling van mimetheatergroep Bambie toert langs de schouwburgen. Sinds Paul van der Laan en Jochem Stavenuiter elkaar ontmoetten op de Amsterdamse mime-opleiding, maken ze samen theater. Dat doen ze al achttien jaar, maar na Bambie 17 – De samoerai wordt het stil. Door bezuinigingen is hun subsidie weggevallen en het gezelschap, dat enkele jaren eerder nog „beeldbepalend” werd genoemd door het Fonds Podiumkunsten, gaat ter ziele.

Of toch niet? Twee jaar later, in 2015, is daar opeens Bambie Nul, een kleine voorstelling waarvoor de mimers in China het geld bij elkaar hebben gespeeld door daar Oleg! Oleg! Oleg! te performen. Nog twee jaar later is er, dankzij een productiesubsidie, weer budget voor decor en gastspelers. Met Bambie is Back! gaat het duo voor het eerst aan de slag met live muziek, in samenwerking met de Eef van Breen Group.

Stavenuiter en Van Breen leren elkaar kennen bij de marathonvoorstelling Borgen van het Noord Nederlands Toneel. Stavenuiter speelt de rol van journalist Torben Friis en doet de choreografie en Van Breen componeert de muziek. Tijdens een treinreis komen ze op het idee om samen een voorstelling te maken. Over tijd moet het gaan, weten ze meteen, en over eindigheid. Stavenuiter is gefascineerd door dat onderwerp, omdat het zoveel verschillende gedaantes kent. „Sterven is natuurlijk het ultieme einde, maar het kan ook simpeler: een relatie verbreken of een glas bier leegdrinken.”

In Bambie is Back! gaan de spelers een ‘gevecht met de tijd’ aan. Hoe je tijd ervaart, staat namelijk los van de daadwerkelijke tijd die verstrijkt. Bij het urenlange Borgen liep Van Breen daar ook tegenaan. In een van de schouwburgen kon hij vanaf het podium een klok zien. „Normaal gesproken was zo’n dag zo voorbij, maar nu zat ik de hele tijd naar die klok te kijken.” Na iedere blik leek de tijd trager weg te tikken. „Super irritant.”

Over die verschillen in tijdsbeleving gaat Bambie is Back! „Tijd is heel grillig”, legt Van der Laan uit. „Een verhaal van a naar b naar c, eindigend bij z, vloekt daarmee.” Ook personages leiden af. Lastig, want „ons brein zoekt altijd een verhaal en wil verbindingen leggen. Het is aan ons, om het publiek op een andere manier aan te spreken.”

De klok regeert

Een week voor de première wordt de voorstelling ‘afgemonteerd’ in theater Corrosia in Almere. Er wordt flink geschaafd aan een scène waarin een liefdesgeschiedenis zich razendsnel ontvouwt. Stavenuiter en gastspeler Ibelisse Guardia laten tientallen jaren voorbij gaan in enkele minuten: van de eerste groet tot de geboorte van een kind, zo door naar de nadagen van het koppel. Van Breen cirkelt om hen heen, zingt en bespeelt de ukelele. Het tempo van de bewegingen, welke coupletten wel of niet worden gespeeld – alles staat nog ter discussie. Dat maakt de makers wel wat nerveus. Van Breen: „Het is altijd ingewikkeld om iets moois te maken, maar dit is echt een zoektocht voor ons allemaal.”

De theatergroep wilde al jaren live muziek in hun voorstellingen maar het mocht „geen bandje aan de zijkant worden”, zegt Stavenuiter. In zijn tijd bij het Noord Nederlands Toneel bedacht hij hoe het zou kunnen.

Om muziek en mime echt te verweven, worden de muzikanten betrokken bij voorbereidingen. Er wordt samen geïmproviseerd. „Dat voelde wel een beetje raar”, geeft muzikant Van Breen toe. „Het was een wat onwennige situatie.” Het nieuwe is dat alle ideeën even zwaar wegen. De repetitieperiode is in tweeën gedeeld: in de zomer daartussen schrijft Van Breen de muziek. Zo krijgt de voorstelling geleidelijk vorm.

Het decor wijkt af van eerdere Bambie-voorstellingen omdat het dit keer geen herkenbare locatie is. Maar de fysieke speelstijl van de groep is gebleven. Als vanouds zijn er sterk gestileerde scènes met humor, maar ook serieuze momenten.

Het leek Van Breen een verademing om zonder script te werken: mime en muziek zouden moeiteloos samensmelten. „Maar die vlieger ging niet op.” De nadrukkelijke beeldtaal van Bambie blijkt minstens zoveel ruimte in te nemen als een script. „Het was niet zo, dat er opeens een discipline wegviel en er meer vrijheid was.” Daarbij leggen de makers de lat hoog. „We willen nooit doorbouwen op gebouwde dingen”, zegt Stavenuiter. Dan steekt de productieleider haar hoofd om het hoekje van de deur: „Zeg, ronden jullie dit af?” De mannen knikken – het is etenstijd, daarna is er nog een doorloop. Uiteindelijk regeert toch de klok.

Bambie is Back! 23/11 première in Frascati Amsterdam. Daarna tournee. Inl: