Waarom een goede Instagram-tag zo belangrijk is voor tieners

Nettiquette Dat veel pubers zo bezig zijn met likes en tags op sociale media lijkt alleen maar overdreven. De regels bepalen hun plek in de pikorde, maar beschermen hen ook tegen de publieke schandpaal.

Foto's iStock

Shenia Spalburg (14), Puck Jagt (14) en Saffron Okubamikael (13) zijn beste vriendinnen. En net als veel andere tieners noemen ze elkaar in hun Instagram-foto, ze taggen elkaar.

„Een oogtag is de beste tag”, zegt Puck. „Tenzij je verliefd op elkaar bent, dan geef je een mondtag.” Als je een selfie op Instagram plaatst, is het een ongeschreven regel om al je vrienden in die selfie te taggen, legt ze uit. Je twee beste vrienden tag je dus in je ogen, je love interest op de mond en alle andere vrienden aan de randen van de foto. „Iedereen doet het.” Ze laat selfies van andere kinderen zien, waarop eveneens de namen van getagde mensen op specifieke plekken verschijnen.

„Oog”, antwoorden ze alledrie tegelijk op de vraag welke tag de meisjes elkaar geven. „Maar in het begin van onze vriendschap kreeg Shenia een oogtag en ik alleen een hoektag”, vertelt Saffron. Deze hoektag irriteerde Saffron dusdanig dat ze besloot niet meer met Puck en Shenia te lunchen in de pauze. Het bracht een kleine deuk in hun vriendschap. „Omdat een hoektag zegt dat je minder belangrijk bent voor diegene.”

Ouders denken vaak dat het superoppervlakkig is. Maar dat is niet zo.

Waar gaat dit over? Waarom is dit belangrijk? Om dit te begrijpen moeten we dieper in de dubbele betekenissen en ongeschreven regels op sociale media duiken. Voor de nieuwe webserie Nettiquette sprak ik talloze pubers over hun socialemediagebruik en ontdekte verborgen lagen van betekenisgeving, een wereld waarin een verkeerde tag een vriendschap beschadigt en de juiste tag een liefde laat ontluiken. Een nieuwe taal als het ware, maar dan eentje die alleen pubers spreken.

„Ouders snappen het niet”, zegt Puck. „Die denken vaak dat het superoppervlakkig is. Maar dat is niet zo.” En ze heeft gelijk. Als je als puber weet hoe je deze impliciete taal moet lezen, geeft het je een bulk aan informatie: een constante update over de sociale structuren in je omgeving.

Neem het taggen. De mond-, oog- en hoektag tonen niet alleen iemands sociale kringen maar ook wie hoe hoog staat op de sociale ladder. Ook het reageren op foto’s – ‘commenten’ – is aan allerlei regels onderhevig. Echt goede vrienden laten bijvoorbeeld meestal negen comments achter en zeggen dingen als ‘je moet echt model worden’ en ‘ik wil je nooit meer kwijt’, gevolgd door veel hart-emoji’s. Terwijl een prille vriendschap juist gebruikmaakt van de ‘veilige’ vlinder of bloem-emoji. Zowel de inhoud als het aantal comments zegt iets over de band die je hebt met de eigenaar van een Instagram-account. Wat andere pubers kunnen aflezen als ze jouw account bekijken. Ook de bio op je Instagram-account, waar je een stukje tekst over jezelf kan schrijven, is een plek waar je je vrienden op een bepaalde manier neerzet. Er zijn allerlei regels hoe je dat moet doen, net als voor het omgaan met volgers.

Iedereen die een foto van jou bekijkt, ziet wie je op een prominente plek hebt getagd. Mensen klikken vaak op die naam en zo krijgt je vriend meer volgers.

De regels leken mij in eerste instantie bizar, maar ze hebben een logische oorsprong. De regel dat je als goede vriend veel comments achterlaat, gaat erover dat niemand voor schut wil staan met een foto met weinig likes en comments. Zo krijg je met drie goede vrienden toch ineens 27 comments onder je foto – en dat staat goed tegenover de buitenwereld.

Het ‘special taggen’ heeft een vergelijkbare achtergrond. Iedereen die een foto van jou bekijkt, ziet wie je op een prominente plek hebt getagd. Mensen klikken vaak op die naam en zo krijgt je vriend meer volgers. Vaak hoorde ik pubers dan ook over het taggen praten in de trant van: „Ja zij is gewoon echt een hele goede vriendin, dus gun ik haar veel volgers.”

Lees ook onze serie over mediawijsheid van kinderen

Doen er ook kinderen niet aan mee? Natuurlijk. „Het is ook best wel cool om niet te caren”, zegt Pilar Madimin (16) – als 16-jarige wil je natuurlijk niet geassocieerd worden met de socialemediaregels die 13-jarigen naleven. En al is bewust niet meedoen ook een vorm van ermee bezig zijn, de regels leven vooral onder kinderen die net op de middelbare school zitten – de fase dat iedereen vriendschappen en sociale structuren opbouwt.

De achterliggende thema’s zijn al vele generaties pubers dezelfde: vriendschap, liefde, identiteit. De meeste nettiquette van pubers komt dan ook vrij onschuldig over. Eén wezenlijk verschil: het publieke karakter. De extreme focus op wat iedereen om je heen doet, past perfect binnen sociale media. Waar vroeger briefjes werden doorgegeven in de klas, of dingen op de wc-deur geschreven, is nu elke actie zichtbaar voor iedereen. Waardoor de schaamte bij fouten ook extra groot is.

Ironisch genoeg is dit de essentie bij al die regels: voor elkaar opkomen en elkaar behoeden voor de publieke schandpaal. De regels zorgen dat zowel jij als je omgeving voldoende comments en volgers krijgt, dat je altijd voldoende complimentjes op je uiterlijk hebt. Alsof pubers een corrigerend systeem hebben bedacht om zichzelf tegen het openbare karakter van sociale media te beschermen.

Noami Jehts (15) legt uit dat het echt ‘not done’ is om online ruzie te maken. „Je ziet helemaal niet hoe iemand iets bedoelt, dat soort dingen moet je gewoon in het echt doen.” Ik (29) realiseer me dat deze generatie haarfijn aanvoelt wat de consequenties en gedragscodes van de onlinewereld zijn.

Nettiquette voor dummies

Liken en commenten
Een like is eigenlijk niet zoveel waard. In principe liken pubers elke foto, dus een like zegt meer: ik heb je foto gezien. Commenten daarentegen is een sociale verplichting. Een foto liken maar niet commenten, is echt een belediging. Dan heb je de foto wel gezien maar vond het niet waard om een comment achter te laten.

Bij commenten moet je goed bedenken wat je relatie is tot degene van wie de foto is. Bij goede vriendinnen reageer je meestal op het onwaarschijnlijk mooie uiterlijke van je vriend of vriendin. Iets in de trant van ‘model’ ‘‘knapperd’, ‘ihvj’ en ‘iwjnmk’ (afkortingen voor ‘ik hou van je’ en ‘ik wil je nooit meer kwijt’.) Rode hartjes, katjes met hartjesogen en ringetjes. Ringetjes? Ja, als in: we zijn trouw aan elkaar. Bij beginnende vriendschappen zijn rode hartjes nog iets te heftig. Dan gebruik je eerder ‘play-it-safe’ emoji’s als een bloemetje of een vlindertje.

Jongens hebben een eigen variant. Met comments als: broer, kast, held, strijder, warrior, soldaat. Als emoji’s heb je dan bijvoorbeeld de spierbal, twee zwaarden die kruisen, de tank.

Het aantal comments dat je achterlaat heeft ook betekenis. Beste vriendin? Zo’n negen comments. Gewoon goede vriendin? Drie is voldoende. Kennen jullie elkaar net en wil je graag vrienden zijn? Eén comment, of alleen een emoji.

Taggen
De beste tag die je kan krijgen is op iemands oog. Bij een ‘love interest’ kan dit ook op de mond zijn. Beide worden aangeduid als ‘hoofdtag’. Eenmaal thuis in de pubertaal leer je dat er nog meer special tags mogelijk zijn. Dit zijn nog steeds solo-tags en geven dus aan dat je iemand anders volgers gunt, oftewel iemand is een echt goede vriend. Zo’n special tag kan zijn: de zon op de foto, de flits van de selfiecamera, het merkje/logo op iemands shirt.

Na deze special tags komen de hoektags. Hier worden meerdere mensen op elkaar getagd. Het is nog steeds een blijk van vriendschap, je wordt immers wel in iemands foto genoemd zonder dat je daadwerkelijk aanwezig was. Maar door het stapelen van de tags wordt niet meteen je naam zichtbaar en staat het daardoor lager in de pikorde dan de hoofdtags en special tags.

Bio en status
Zowel Instagram (de bio) als WhatsApp (de status) heeft de mogelijkheid om een korte tekst onder je naam te schrijven. En daar zijn, weten tieners, weer ongeschreven regels voor. Wie of wat er in de bio van Instagram staat is een ding. Dat zegt namelijk veel over waar je je prioriteiten legt. Zo wordt de bio vaak gebruikt om je beste vrienden op te noemen. Het liefst in koosnaampjes zodat iedereen kan zien dat jullie echt close zijn. Maar dit is ook de plek waar je aan de wereld toont of je verkering hebt. Mocht dit zo zijn, dan moeten de vrienden plaatsmaken voor de liefde, wat nog wel eens frictie kan opleveren. Je liefde duid je aan met de datum dat het aan is gegaan, vaak gevolgd door een paar emoji’s zoals de koppel-emoji, een ringetje of/en een rood hartje.

Bekijk hieronder aflevering 4 van de 5-delige webserie ‘Nettiquette’, bekijk de hele serie via: npo3.nl/nettiquette