Rusland bevestigt radioactieve wolk boven Europa

De bron van de radioactieve deeltjes is nog onduidelijk.

Bezoekers staan voor het logo van het Russische nucleaire bedrijf Rosatom tijdens een expositie in Moskou. Foto Sergei Ilnitsky/EPA

De Russische meteorologische dienst heeft eind september hoge concentraties van het radioactieve isotoop Ruthenium-106 gemeten in de zuidelijke Oeral. Op een meetpunt bij het plaatsje Argajasj werd „extreem grote vervuiling” vastgesteld, met straling die 986 keer hoger lag dan normaal.

Het onderzoek van de Russische meteorologische dient bevestigt eerdere berichten uit West-Europa. Op 9 november liet het Franse Instituut voor Radiologische Bescherming en Nucleaire Veiligheid IRSN weten dat het Ruthenium-106 in de lucht boven Frankrijk had gemeten. Ook zijn er boven Duitsland, Italië, Zwitserland en Oostenrijk deeltjes gevonden. Het IRSN plaatste de bron van de besmetting ergens in de zuidelijke Oeral of Kazachstan.

Al 20 jaar strijdt de Russische milieuactiviste Nadezjda Koetepova voor de inwoners van een van de meest vervuilde stukjes aarde: de nucleaire fabrieksstad Ozjorsk.

Eerder „geen sporen”

Het Russische nucleaire bedrijf Rosatom liet eerder weten dat er in de periode tussen 25 september en 7 oktober „geen sporen van Ruthenium-106” zijn gevonden, „evenmin in de zuidelijke Oeral.” Uit onderzoek van de Russische meteorologische dienst Rosgidromet blijkt echter het tegendeel. Volgens de dienst zijn tussen 25 september en 1 oktober in alle meetstations in de zuidelijke Oeral verhoogde concentraties van Ruthenium-106 gemeten. Vanaf 29 september verspreidden de deeltjes zich ook over Europa.

De bron van de radioactieve wolk is nog niet duidelijk. Argajasj, waar de hoogste dosis straling werd gemeten, ligt op zo’n 30 kilometer van de nucleaire fabriek Majak, waar ten tijde van de Sovjet-Unie splijtstof voor atoomwapens werd geproduceerd. Majak was in 1957 het toneel van de op één na grootste kernramp in de geschiedenis. Tegenwoordig staat er een opwerkingsfabriek. Het complex ontkent in alle toonaarden iets met de besmetting te maken te hebben. Greenpeace Rusland heeft inmiddels justitie gevraagd een onderzoek in te stellen naar het „verbergen van een nucleair ongeluk.”

Geen zorgen maken

De radioactieve wolk ruthenium-106 uit Rusland, of een verwaaid deel daarvan, heeft begin oktober Midden-Europa bereikt. In Nederland is de stof toen niet gemeten en daarvoor en daarna ook niet. Het Nationaal Meetnet Radioactiviteit (NMR) dat continu op veel plaatsen in Nederland radio-activiteit in de lucht meet zou overigens geen alarm geslagen hebben als de in Midden-Europa gemeten hoeveelheden in Nederland zouden zijn gemeten. De hoeveelheid straling voegde nauwelijks iets toe aan de van nature aanwezige achtergrondstraling, schreef het RIVM in een persbericht van 4 oktober.

De in Midden-Europa gemeten concentraties waren verspreid en ‘verwaaid’ over een groot gebied. Er is weinig te zeggen over het gevaar de lokale concentraties die kort na het ontstaan van de wolk in Rusland te meten zijn geweest.

Aanvulling (21 november 2017): De laatste alinea met onder meer het persbericht van het RIVM is toegevoegd.