Reus van Airbus wankelt na tik Dubai

Luchtvaart

Het grootste vliegtuig voor passagiers, de A380 van Airbus, had gered moeten worden door zijn grootste fan. Het liep anders.

Bar aan boord van de honderdste A380 voor luchtvaartmaatschappij Emirates. De Golfmaatschappijen introduceerden ongekende luxe in de business class. Foto Fabian Bimmer/Reuters

Bij Airbus geloven ze er nog in. Binnen een paar weken kan de deal met Emirates alsnog worden getekend, zei Fabrice Brégier, operationeel directeur en hoofd van de vliegtuigendivisie, vrijdag tegen persbureau Bloomberg. „De potloden moeten nog even worden geslepen.”

Mogelijk krijgt John Leahy, de extroverte topverkoper van de Europese vliegtuigbouwer, toch nog het afscheidscadeau waar hij op hoopte. Na 32 jaar, waarin hij 16.000 vliegtuigen verkocht, gaat hij volgende maand met pensioen. Hij rekende op een mooie uitsmijter bij de opening van de Dubai Air Show, van 12 tot 16 november. Het liep anders.

Leahy dacht dat hij de onzekere toekomst van de A380, het grootste passagiersvliegtuig ter wereld, veilig had gesteld met een order van 36 vliegtuigen van Emirates, de luchtvaartmaatschappij van Dubai. Alles was gereed voor een feestelijke ceremonie. Minuten voor de ondertekening werd de deal echter geannuleerd door Emirates. Erger nog: in plaats van de A380 bestelde de maatschappij 40 B787-10 vliegtuigen, van aartsrivaal Boeing.

Omvang boven uiterlijk

Emirates-topman Tim Clark liet weten dat Airbus niet kon garanderen dat de A380 nog minstens tien jaar in productie zou blijven. Volgens Airbus is die garantie gegeven. Waarschijnlijker is dat koper en verkoper geen akkoord konden bereiken over de prijs (17 miljard dollar, maar kortingen tot 50 procent zijn gangbaar), leveringsdata en technische details. Emirates wil verbeteringen die het vliegtuig efficiënter en goedkoper maken. Airbus kan de A380plus (80 stoelen extra, 4 procent brandstofbesparing per vlucht) leveren vanaf 2020.

De afgeketste deal met Emirates wakkert speculaties over het einde van de A380 - opnieuw - aan.

Lees ook: En zo ziet dat eruit, first class vliegen in het allergrootste passagiersvliegtuig

Tien jaar geleden maakte Singapore Airlines de eerste vlucht met de Europese reus voor lange afstanden. Omvang telde meer dan uiterlijk: dankzij twee verdiepingen is er ruimte voor 544 stoelen. Passagiers waarderen de ruimte, Golfmaatschappijen introduceerden ongekende luxe in de business class.

Een verkoopsucces is het toestel nooit geweest. Wereldwijd vliegen er 217 van rond, bij dertien maatschappijen. Emirates is verreweg de grootste eigenaar, begin deze maand ontving de maatschappij nummer 100. Van de honderd A380's in bestelling zijn er 42 van Emirates, los van de afgeblazen 36. Insiders schatten dat er buiten Emirates slechts negen orders zeker zijn. De markt wil hem niet.

De nauwe band tussen Emirates en Airbus bezorgt beide partijen een dilemma. Voor Emirates is de A380 het vlaggenschip dat steeds minder aan de behoefte voldoet. Het succes van Emirates leunt op Dubai als knooppunt, met grote aantallen passagiers die daar overstappen. Met nieuwe vliegtuigen die langere afstanden kunnen overbruggen staat dat model onder druk. Rechtstreekse verbindingen zullen toenemen.

Eeuwige strijd

Stoppen met de A380 betekent voor Emirates echter een enorme kostenpost. Als Emirates stopt met kopen, stopt Airbus met produceren. Niemand koopt dan nog de tweedehands vliegtuigen van Emirates.

Voor Airbus is de A380 het prestigeproject dat tegen de klippen op in leven wordt gehouden. De fabrikant, die onderdelen maakt in Duitsland, Spanje, Engeland en Frankrijk en het vliegtuig assembleert in Toulouse, hoopt dat de markt over een paar jaar zal aantrekken. Zijn redenering is dat grote vliegtuigen nodig zijn omdat vliegvelden verstopt raken en het aantal vluchten niet kan worden uitgebreid. Ook wijst Airbus op milieuvoordeel: hoe meer passagiers in één vliegtuig, hoe minder CO2-uitstoot per passagier.

Het is de vraag of Airbus de productie van de A380 kan volhouden. Dit jaar werden er vijftien gemaakt, volgend jaar twaalf, in 2019 acht. De laatste nieuwe klant voor de A380 meldde zich begin 2015.

Lees ook: Airbus sluit grootste deal uit zijn geschiedenis

Het is niet alleen maar treurigheid bij Airbus. De topmodellen A320neo (165 stoelen) en de A321neo (206 stoelen) doen het uitstekend. In Dubai maakte Airbus een verkooprecord bekend: de Amerikaanse leasemaatschappij Indigo Partners koopt 430 vliegtuigen voor vier budgetmaatschappijen, waaronder het Hongaarse Wizz Air.

De eeuwige strijd tussen de twee grootste fabrikanten viel in Dubai uit in het voordeel van Europa. Airbus verkocht 510 vliegtuigen voor 58,3 miljard dollar, Boeing verkocht er 269 voor 51 miljard dollar. Toch geldt Boeing als de winnaar. Ook al zijn andere vliegtuigen belangrijker voor Airbus, de A380 spreekt tot de verbeelding. De klap in het gezicht van Emirates raakt Airbus hard.

    • Mark Duursma