Recensie

Drie maanden kruipen en mekkeren tussen de geiten

Galerie

De Nederlandse kunstenaar Erik van Lieshout werd uitgenodigd door de Kochi-Muziris Biënnale in India. Hij stelde zichzelf drie maanden tentoon, samen met twee geiten.

Erik van Lieshout, G.O.A.T., 2017, installatie bij Annet Gelink Gallery. Foto Michel Claus

Het plan was oorspronkelijk bedoeld voor de Biënnale van Venetië. Kunstenaar Erik van Lieshout (1968) wilde van het Nederlandse paviljoen een filmset maken, waar hij gedurende de zomer samen met het publiek een film op zou nemen. Maar Van Lieshouts voorstel werd niet uitgekozen en zijn ludieke idee dreigde in de prullenbak te belanden. Totdat hij eind 2016 werd uitgenodigd door de Kochi-Muziris Biënnale in India en zijn filmplan toch nog een tweede kans kreeg.

In de galerie van Annet Gelink is nu het resultaat te zien van zijn drie maanden durende verblijf in India: een film van een uur met de titel G.O.A.T. Het is een documentaire die chaotisch en ongestructureerd is, zoals vaak bij Van Lieshout. Maar die spontaniteit is meteen ook de charme ervan. „Is er geen draaiboek dan?” horen we een Indiase bezoeker aan het begin van de film verbaasd vragen. „Nee”, antwoord de kunstenaar, „de verbeelding is het script”.

De eerste dagen is er nog maar weinig te zien in de barak die Van Lieshout toegewezen heeft gekregen. Verveeld doet hij performances voor de camera, ijsberend door de ruimte zoals kunstenaar Bruce Nauman dat in de jaren zestig ook deed. Dan vraagt hij de organisatie of ze hem een stel geitjes kunnen bezorgen, zodat hij in ieder geval wat gezelschap heeft. Halfnaakt kruipt hij met de dieren over de grond, mekkerend als een malloot. Als hij een van de geiten in zijn armen wiegt, denk je meteen aan Joseph Beuys, die ooit kunstles gaf aan een dode haas.

Het verblijf in India verloopt niet zonder slag en stoot. De collages die Van Lieshout maakt van hindoegoden worden van de biënnale verwijderd omdat ze blasfemisch zouden zijn. Met zijn gespeelde onschuld tart de Nederlander keer op keer de grenzen van het toelaatbare. „Als ik dit doe, is dat dan te heftig voor India?” Terwijl de politie toekijkt, censureert hij zijn eigen werk door met een zwarte stift al te blote lichaamsdelen te bekrassen.

Intussen praat Van Lieshout met de biënnalebezoekers over onderwerpen als feminisme, politiek, kunst en religie. Dankzij het publiek krijgt zijn film steeds meer vorm. Hij leert over Indiase goden, over de betekenis van de geit en de zondebok. Uiteindelijk ontdekt Van Lieshout dat hij zelf de grootste zondebok is. Spanningen tussen de Indiase autoriteiten en de internationale biënnale waren er al veel langer, alleen is Van Lieshout nu het slachtoffer dat alle pijlen op zich gericht krijgt. Moedeloos zien we hem aan het eind van de film geitenkeutels tellen in zijn atelier, lamgeslagen door alle tegenwerking.

Juist door die spanningen is G.O.A.T. een prachtige gelaagde film geworden – een kunstwerk over het creatieve proces van de kunstenaar en de grenzen van de artistieke vrijheid.

Tijdens de Gallery Night op vrijdag 24/11 zijn alle Amsterdamse galeries geopend van 17-21u.
    • Sandra Smallenburg