Grote fouten in prognoses van economische groei

Prognoses

Ramingen van de bbp-groei door onder meer het CPB en DNB wijken sterk af van de daadwerkelijke groei, constateerden onderzoekers.

Foto Catrinus van der Veen/ANP

Het einde van het jaar is in zicht en dat betekent niet alleen feestdagen, maar ook ramingen. Het Centraal Planbureau (CPB), De Nederlandsche Bank (DNB), particuliere banken: allemaal komen ze met prognoses over de economische groei. Die ramingen zitten er vaak flink naast, bleek maandag uit onderzoek van DNB dat gepubliceerd werd in het tijdschrift ESB.

De onderzoekers keken naar voorspellingen van DNB, CPB, ABN Amro, ING, Rabobank, de Europese Commissie, de OESO en onderzoeksbureau Consensus Economics, in de periode 1998-2015. Ramingen in juni en in december werden vergeleken met de daadwerkelijke groei van het bruto binnenlands product (bbp), gemeten door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Het meest accuraat zijn – niet verrassend – de ramingen over het lopende jaar. Daarvoor zijn al (voorlopige) kwartaalcijfers van het CBS beschikbaar. Toch wijken die ramingen al flink af. Gemiddeld bedraagt de voorspelfout van de acht instituten in december over hetzelfde jaar 0,56 procentpunt. Oftewel: als, bijvoorbeeld, het CPB straks 3 procent groei voorspelt voor 2017, kan dit zomaar 2,5 of 3,5 procent worden.

Lees ook: De raming die niet kan maar wel moet

Slechter nog zijn de juniramingen over het lopende jaar. Die wijken gemiddeld meer dan 0,8 procentpunt af van het uiteindelijke CBS-cijfer. Wat betreft het komende jaar gaan de economische waarzeggers helemaal de mist in: de fout bedraagt ruim 1,1 procentpunt in december en ruim 1,6 procentpunt in juni.

Welke van de acht instellingen het beste voorspelt, wordt uit het artikel niet duidelijk. Volgens de auteurs liggen hun ramingen (en dus ook de fouten) dicht bij elkaar. DNB wordt wel apart genoemd: deze instelling voorspelt soms eens wat beter dan gemiddeld, dan weer wat slechter.

Ophouden met al die prognoses dan maar? Dat zou wat ver gaan, want de ramingen zijn gelukkig nog wel stukken beter dan een ‘naïeve’ raming, waarin gewoon de huidige groei wordt gekopieerd.

Vanwaar de, in de woorden van de DNB-onderzoekers, „aanzienlijke” voorspelfouten? Ramingen houden het grillige karakter van de Nederlandse economie niet bij. Er zijn diepe recessies enerzijds en enorme oplevingen (zoals nu) anderzijds. In jaren van neergang zijn de ramingen vaak te optimistisch, in jaren van opleving wordt de groei juist onderschat. Dat laatste is overigens ook zo in CBS-kwartaalcijfers, die vaak ook meermaals naar boven worden bijgesteld. De onderzoekers vermoeden dat het effect van onzekerheid en vertrouwen onder consumenten niet goed in de ramingsmodellen is meegenomen.

Politici leunen op de voorspellingen van het Centraal Planbureau, maar de economie kun je niet voorspellen. Laat het CPB liever iets nuttigs doen, betoogde chemicus Gerard Stulen in 2011 al.
    • Mark Beunderman