Elk uur telt voor bemanning van San Juan

de vermiste onderzeeboot

Argentijnen zoeken naarstig naar onderzeeboot San Juan, al vijf dagen vermist. Zelfs de Britten, 35 jaar terug nog de vijand, helpen mee speuren.

Onderzeeboot ARA San Juan op een ongedateerde foto van de Argentijnse marine. foto Argentina Navy via AP

De Argentijnse onderzeeboot ARA San Juan heeft sinds vijf dagen niets meer laten horen. Ondanks een grootschalige zoek- en reddingsoperatie in de zuidelijke Atlantische Oceaan is de onderzeeboot met in totaal 44 bemanningsleden (inclusief kapiteinsvrouw) nog altijd niet gevonden. Het lijkt er steeds meer op dat de onderzeeboot is gezonken.

1 Wat weten we over de ARA San Juan?

De onderzeeboot gaf voor het laatst zijn positie door op zo’n 430 kilometer van de Argentijnse kust in de San Jorgegolf. De San Juan was onderweg vanaf de zuidelijke stad Ushuaia langs de Falklandeilanden naar een marinebasis in Mar del Plata, ten zuidoosten van hoofdstad Buenos Aires.

Eerder suggereerde de Argentijnse marine dat er misschien alleen sprake was van communicatieproblemen. In dat geval zou de onderzeeër naar de oppervlakte moeten komen. Maandag kwam een nieuwe verklaring naar buiten: de boot meldde vlak voor verdwijning problemen met het accu-systeem.

2 Hoe vind je een vermiste onderzeeër?

Op dit moment wordt met tien vliegtuigen en elf schepen naar de onderzeeër gezocht. Maandagavond zei een marinewoordvoerder volgens de Argentijnse krant Clarín en de Amerikaanse zender CNN nog dat twee boten met sonarsystemen mogelijk geluid hebben opgevangen van gereedschap tegen een romp: een laatste redmiddel om signalen uit te sturen. Het opgepikte geluid bleek echter niet van de onderzeeër te komen. Als de San Juan zich toch aan de oppervlakte bevindt, is de zoektocht ook niet eenvoudig. Voortdurende storm die gepaard gaat met regen en harde wind en golven van meer dan zes meter hoog, beperken het zicht enorm. Daarnaast is een militaire onderzeeër met een lengte van 66 meter zo ontworpen, dat hij niet snel opgemerkt wordt: donkere romp, laag in het water.

Meerdere buurlanden zijn Argentinië te hulp gekomen. Ook het Verenigd Koninkrijk speurt mee, met een poolexpeditieschip. Dit is historisch gezien pikant: in 1982 vochten de twee landen nog een korte maar hevige oorlog uit om de Britse Falklandeilanden (in Argentinië de Malvinas geheten), die door de Britse marine na een bloedige strijd werd gewonnen. De Verenigde Staten hebben teams gestuurd die gespecialiseerd zijn in reddingsacties onder water. Zij kunnen tot meer dan 250 meter diep komen en zes mensen tegelijkertijd uit een onderzeeboot halen.

3 Hoe kan er contact worden gelegd?

Normaal gesproken heeft een onderzeeboot verschillende manieren om contact te leggen met het vasteland. Naast de gebruikelijke radioapparatuur is er naar verwachting een satelliettelefoon aan boord. Maar als de onderzeeboot zich diep onder water bevindt, reiken dit soort signalen niet ver. Wel zou de bemanning een noodradiobaken naar de oppervlakte kunnen laten drijven. Satelliet-oproepen die dit weekend werden ontvangen, bleken maandag toch niet van het Argentijnse vaartuig afkomstig te zijn.

Lees ook: Opgepikte signalen niet van vermiste onderzeeër

4 Van wat voor technische problemen kan er sprake zijn?

Het laatste grote ongeluk met een onderzeeër was met de Russische Koersk in 2000. Tijdens een oefening explodeerden meerdere torpedo’s, waardoor het vaartuig afzonk naar de Barentszee en alle 118 bemanningsleden om het leven kwamen. De San Juan was, voor zover bekend, bezig met een eenvoudige routinevaart in Argentijnse wateren.

Het kan zijn dat de boot problemen had met de stroomvoorziening. De San Juan heeft een dieselelektrische aandrijving. Dit houdt in dat generatoren de accu’s opladen als het vaartuig aan de oppervlakte drijft. Met de opgewekte stroom kan de onderzeeër onder water de schroef laten draaien (dieselmotoren hebben lucht nodig). De onderzeeboot heeft vijf jaar geleden nog een opknapbeurt gekregen, waarbij hij onder meer werd voorzien van nieuwe motoren en accu’s. De Argentijnse marine bevestigde volgens de krant Clarín echter dat de kapitein van de ARA San Juan vlak voor de verdwijning een kortsluiting in het accu-systeem gemeld heeft. Dat zou kunnen leiden tot brand, maar dit is nergens bevestigd.

5 Hoe lang kan de bemanning overleven onder water?

Op grotere diepte begeeft het casco van het schip het. Waar de onderzeeër ‘ligt’ is daarom in eerste instantie bepalend voor de overlevingskans van de bemanning. De laatste signalen die binnenkwamen waren nog van boven minder diep water.

Als het vaartuig nog intact is, is het moeilijk in te schatten hoe lang de bemanning nog heeft. De Argentijnse marine zegt dat de onderzeeër voor twee weken was bevoorraad. Een gevaar schuilt in de lucht die ververst moet worden. Er kan minder zuurstof ontstaan als kortsluiting tot brand zou hebben geleid. Elk uur telt daarom, als de bemanning nog in leven is tenminste.

    • Christiaan Paauwe