Dood en geen straf. Leg dat maar ’s uit

Rechtszaak

Klopt, Mitch Henriquez werd bij zijn arrestatie mishandeld. Maar of hij daardoor stierf, staat niet vast, zegt het OM.

Het geweld tegen Henriquez was disproportioneel, aldus de officieren van justitie, maar de betrokken agenten zijn ook al getuchtigd door politie en samenleving. Foto Olaf Kraak/ANP

Eerst was hij gezond, toen hield de politie hem aan, daarna was hij dood. Justitie onderzoekt de zaak en constateert dat twee agenten buitensporig geweld hebben gebruikt. Ze brengt de zaak voor de rechter en formuleert haar strafeis. Die luidt: géén straf.

Verbouwereerd praat een van de nabestaanden van Mitch Henriquez met de pers. „De politie heeft te veel geweld gebruikt”, zegt ze op de gang van de extra beveiligde rechtbank op Schiphol. „Dit ziet toch iederéén op de beelden?”

Dat ís ook ingewikkeld uitleggen, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie (OM) maandag na afloop van het requisitoir. Even daarvoor zeiden de officieren van justitie al te beseffen dat hun standpunt „hard” zal aankomen bij de nabestaanden. Uit vrees voor maatschappelijk onbegrip staan na de zitting drie voorlichters van justitie klaar om ieder die het horen wil over de onderbouwing te informeren.

Het Openbaar Ministerie acht de twee agenten, vervolgd wegens de gewelddadige arrestatie in 2015 van de 42-jarige Arubaan in het Haagse Zuiderpark, schuldig aan ‘mishandeling’ maar niet aan mishandeling ‘met de dood tot gevolg’, staat in het 53 pagina’s tellende requisitoir. Voor een vergelijkbare mishandeling door een burger zou een eis van 120 uur taakstraf volstaan, maar voor agenten geldt volgens justitie een andere eis: de samenleving verwacht dat ze zich zonder aarzeling inzetten in risicovolle situaties. En omdat de twee agenten al zijn getuchtigd door de politie én door de samenleving – „de zaak heeft op hen grote impact gehad” – acht ze straf onnodig.

‘Acute stress’

Overigens zeiden de officieren tijdens de zitting dat de twee agenten bij de arrestatie van Henriquez wél disproportioneel hebben gehandeld. De arrestatie had sowieso met minder geweldsmiddelen gekund: Henriquez verstoorde de orde, maar reële vrees voor wapenbezit, zoals de agenten hadden beweerd, ontbrak. En toen hij zijn verzet al had gestaakt, werd hij liggend op de grond geslagen, ‘gepepperd’, en in een nekklem genomen.

Begin van dit jaar leek de strafeis dan ook zwaarder uit te pakken. Toen ging justitie er nog vanuit dat juist de nekklem oorzaak was van het overlijden van Henriquez. Hij was er zeer waarschijnlijk door gestikt, schreef de patholoog in haar rapport. Maar die conclusie kantelde nadat de advocaten van de twee agenten een andere deskundige hadden geraadpleegd die deze lezing zeer ónwaarschijnlijk vond vanwege de relatief korte duur van de verwurging. Deze deskundige ging uit van een acuut stresssyndroom: de adrenaline zou door schermutselingen met de politie zijn gestegen tot een giftig niveau, met hartstilstand tot gevolg. Bij opgewonden arrestanten komt dat vaker voor. En ook een derde deskundige zei bij de zitting vorige week geen direct verband te kunnen aantonen tussen de nekklem en de dood van Henriquez.

Sindsdien gaat ook justitie uit van een acuut stresssyndroom als meest waarschijnlijke doodsoorzaak. En omdat bij zo’n syndroom geen direct causaal verband kan worden aangetoond tussen het onrechtmatig gebruikte geweld van de verdachten en het overlijden van Henriquez, kunnen ze voor zijn dood niet verantwoordelijk worden gehouden.

    • Freek Schravesande