Commentaar

Burgemeesters let op, demonstreren moet blijven kunnen

Veel nationale evenementen worden er doorgaans niet in Dokkum (Fr.) gehouden, maar de televisie-intocht van ‘de’ Sinterklaas was er dan toch één. Dubbel jammer dat die intocht dit weekend in één opzicht toch faliekant is mislukt. Naast de gebruikelijke samenkomst van ouders, kinderen, figuranten, van wie één verkleed als bisschop, snoepgoed en liedjes is sinds een jaar of wat ook een betoging gebruikelijk. Daarin wordt, overigens terecht, de verdere uitfasering van ‘zwarte’ Piet bepleit, als koloniaal en racistisch symbool, door actiegroepen van vreedzame burgers.

Die groep werd echter op de snelweg door tegendemonstranten op levensgevaarlijke wijze tot staan gedwongen, waarna het gezag in Dokkum haastig besloot om de betoging verder maar gemakshalve te verbieden. Met als argument dat er zoveel agressie bij de tegenstanders zat dat ook voor geweld in Dokkum moest worden gevreesd. Waarna de demonstranten verbaasd en geërgerd constateerden dat de politie hen met bussen en al dwong om de provincie te verlaten. Tot zover het recht op een vrije betoging.

Het geweld had gewonnen – en dus verloor de democratie, waar een vreedzame botsing van meningen uitgangspunt is.

Burgemeester Marga Waanders van Dokkum verklaarde na afloop dat ze een ‘knoopje’ in haar maag had door de gebeurtenissen. Daarmee maakte ze klein wat groot is, of althans dat behoort te zijn. Zij had zich ook, met haar politiemensen, kunnen inspannen om de betoging te realiseren. Dat dit niet gebeurde past helaas in de uitholling van het recht op vrije demonstratie. Het locale gezag heeft het liever niet, zo lijkt het. Denk aan de actievoerders in het recente verleden die in Sittard-Geleen tegen Zwarte Piet wilden demonstreren, wat alleen maar mocht als hun borden zich tot ‘positieve boodschappen’ zouden beperken. Ieder verband met racisme werd verboden. De rechter wees de gemeente achteraf gelukkig terecht. Overheden horen demonstraties in beginsel te faciliteren en dienen zich zeker niet met de inhoud ervan te bemoeien.

Rotterdam sloot vorig jaar tamelijk bruut 326 Feyenoord-supporters op die tegen hun clubbestuur wilden demonstreren en later dat jaar nog eens 200 anti-Piet demonstranten. In Gouda gebeurde hetzelfde – de politie hield negentig demonstranten aan. Er werden in Spijkenisse recent tien vrouwen opgepakt die tegen Wilders wilden protesteren. Anti-monarchisten met een bord tegen het Koningshuis weten ook wat hun te wachten staat – meekomen, alstublieft. Het gezag heeft het al een poosje liever niet, burgers op straat in het verband van een demonstratie. Veiligheid en orde staan voorop.

Dat burgers dan ook liever afzien van het verplicht aanmelden van een betoging, zoals dit weekend de anti-Piet betogers in Rotterdam, kan niet verbazen. Burgemeester Aboutaleb zei in het Algemeen Dagblad dat ‘raar’ te vinden en het ‘niet te snappen’. Maar dat is toch niet zo aannemelijk. Burgers die willen demonstreren moeten erop kunnen vertrouwen dat burgemeesters dat ook mogelijk willen maken – dat gevoel stond al onder druk. En het is bij Dokkum verloren gegaan. Hopelijk niet definitief.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.