De weloverwogen keuzes van HAL scoren even niet

Deze rubriek belicht elke maandag de ontwikkelingen op de beurs. Dit keer: investeringsmaatschappij HAL.

Investeringsmaatschappij HAL is voor driekwart eigenaar van GrandVision, het moederbedrijf van optiekketens Pearle en Eyewish. Foto Remko de Waal/ANP

Bedrijven op de Amsterdamse beurs hebben doorgaans een bonte verzameling aan aandeelhouders. Soms zijn het particulieren die al jarenlang een handvol aandelen bezitten, soms gaat het om grote beleggers die voor meerdere procenten eigenaar zijn. Met zijn allen beslissen ze of de ingezette koers de juiste is. Elke stem kan in principe de doorslag geven.

Zo niet bij het Rotterdamse HAL, een investeringsmaatschappij die is voortgekomen uit de Holland-Amerika Lijn. Het grootste deel van de aandelen is daar in handen van de oprichtersfamilie Van der Vorm, de op één na rijkste familie van Nederland. Ook zakenman Hans Melchers heeft al dertig jaar een flinke positie in HAL.

Hoeveel aandelen er vrij verhandeld worden is niet precies bekend. Over zulke zaken geeft HAL, dat woensdag zijn cijfers publiceert, nauwelijks informatie vrij. De weinige analisten die de investeerder volgen, houden het op zo’n 14 tot 15 procent, een kleine minderheid. Vast staat in elk geval dat wie zijn geld in HAL steekt weinig invloed heeft op het beleid.

Martijn van der Vorm, lange tijd bestuursvoorzitter van HAL, bleef in de schaduw. Een zakenrelatie typeerde hem ooit „een onopvallende man in een lange regenjas”.

Investeren in HAL doe je dan ook niet omdat je graag wilt meebeslissen, zegt Cédric Duinslaeger, die de maatschappij volgt voor KBC Securities. „Als je belegt in een dergelijk bedrijf, dan is het omdat je de beslissingen van het bedrijf weet te waarderen.” In HAL stap je, kortom, vooral vanwege het zakelijk inzicht van de familie Van der Vorm.

Een rendement van 20 procent

Hoe goed dat inzicht is, blijkt wel uit de cijfers. Sinds HAL in 1989 begon als investeerder boekten de Rotterdammers een gemiddeld rendement (inclusief dividend) van bijna 17 procent per jaar. In de vijf jaar tot aan afgelopen zomer was dat zelfs een kleine 21 procent. HAL presteerde daarmee ruimschoots beter dan de AEX-index, die in dezelfde periode ‘amper’ 12 procent steeg.

Zulke resultaten boekt HAL door groot in te zetten op een select aantal bedrijven. De maatschappij is bijvoorbeeld voor driekwart eigenaar van GrandVision, het moederbedrijf van optiekketens Pearle en Eyewish. Ook bezit HAL al jaren grote belangen in oliegerelateerde bedrijven, zoals tankopslagbedrijf Vopak (48 procent), baggeraar Boskalis (35 procent) en dienstverlener SBM Offshore (16 procent).

Naast beursbedrijven is HAL ook (mede-)eigenaar van een tiental bedrijven die niet op de aandelenmarkt verhandeld worden. Het gaat dan onder meer om kantoorinrichter Ahrend, de Zaanse houthandelaar TABS en de FD Mediagroep, het bedrijf achter Het Financieele Dagblad en radiostation BNR. Sinds deze zomer heeft HAL ook een belang van 20 procent in webwinkelbedrijf Coolblue.

Voor Koen Bender, eigenaar van de Haagse vermogensbeheerder Mercurius, maken juist dit soort beleggingen HAL een goede investering. „Via HAL krijg je toegang tot bedrijven waar je normaal niet in had kunnen beleggen”, legt hij uit. „Vaak zijn dat ook heel goed geleide bedrijven. Een heel weloverwogen keuze.”

De wind tegen

Toch slaagt HAL er de laatste maanden niet meer in de opwaartse lijn van de afgelopen jaren door te zetten. Sinds deze zomer verloor het aandeel van de investeerder ongeveer 19 procent aan waarde, de grootste tegenslag in bijna zes jaar tijd. Verschillende analisten besloten in diezelfde periode hun verwachtingen voor HAL terug te schroeven.

Dat de Rotterdammers minder presteren is volgens Bender omdat alles even tegenzat. De koers van Vopak liep na een winstwaarschuwing sterk terug, SBM is nog steeds niet verlost van een Braziliaans corruptieschandaal en GrandVision kende een zwak tweede kwartaal. „Ze hadden de wind even niet mee”, aldus de vermogensbeheerder.

Niettemin blijft Bender positief over HAL: hij belegt er zelf ook in. De Rotterdamse maatschappij is volgens de vermogensbeheerder bij uitstek een bedrijf voor de lange termijn. Kortstondige tegenvallers moet je dan soms voor lief nemen. Het helpt ook dat de mensen in de bestuurskamer zelf ook een belang hebben, vindt Bender. „Zo iemand neemt in mijn ervaring toch vaak betere beslissingen.”