Stockfish als gids en orakel

Dankzij de aanhoudende goedertierendheid van de miljardair Rex Sinquefield werden van 9 tot 14 november in St. Louis vier tweekampen gespeeld van vluggertjes en rapidpartijen met verschillende bedenktijd: 5, 10, 20 en 30 minuten. Ik wil niet zeggen dat meedoen daar belangrijker was dan winnen, maar het scheelde niet veel. De winnaars (Carlsen, Caruana, So en Nakamura) verdienden 60.000 dollar en hun verslagen tegenstanders (respectievelijk Ding Liren, Grisjtsjoek, Leinier Dominguez en Topalov) 40.000 dollar.

Ding Liren werd hard aangepakt. Er was een ingewikkeld scoringssysteem, maar ook als je dat niet helemaal begrijpt spreekt de uitslag, 67-25 voor Carlsen, duidelijke taal. De partij hieronder, gespeeld met 10 minuten bedenktijd per persoon, is een van de weinige successen van Ding.

Eigenlijk moet je een vluggertje niet analyseren, maar ik was nieuwsgierig wat er in de diagramstelling kan gebeuren als wit het standaardoffer 14. Pd5 brengt.

Het programma Stockfish liet bliksemsnel een verbluffende variant zien waarin het beste spel voor wit en zwart – als je Stockfish gelooft, en dat doe ik – tot een eindspel met een zeer ongebruikelijke materiaalverdeling leidde.

Vaak leggen de computers onvermoede rijkdommen van het schaakspel bloot. Wit zou, ogen dicht, met 14. Pd5 een sprongetje nemen en dan komen de spelers in een maalstroom terecht die hen in dat vreemde eindspel neerkwakt. Maar hoe staat het daarna, wie is in het voordeel? Stockfish orakelt 0.00; precies gelijk.

Wat moet je met zo’n onwaarschijnlijk antwoord? Het doet denken aan de supercomputer Deep Thought uit The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy die na 7,5 miljoen jaar rekenen zegt dat op de ultieme vraag naar het Leven, het Universum en Alles, het antwoord 42 is.

Het kan zijn dat Stockfish aan de verre einder remise door eeuwig schaak ziet, maar vaak staat 0.00 voor iets anders. Dan zegt de computer: ‘Ik weet het niet.’

Magnus Carlsen-Ding Liren, St. Louis 2017.

1. e4 c5 2. Pf3 e6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pc6 5. Pc3 Dc7 6. Le3 a6 7. a3 b5 8. Pxc6 Dxc6 9. Ld3 Lb7 10. 0–0 Pf6 11. Te1 Tc8 12. Df3 Ld6 13. Ld4 Dc7

Zie diagram

De handen jeuken om 14. Pd5 te spelen, waarna de computer dit uitspuwt: 14...Pxd5 (niet 14...exd5 wegens 15. e5) 15. exd5 Lxh2+ 16. Kh1 Df4 17. Le4 Dh4 18. dxe6 fxe6 19. Lxb7 Lg3+ 20. Kg1 Dh2+ 21. Kf1 Txc2 22. fxg3 Tf8 en tenslotte krijgt zwart dame en zes pionnen tegen toren, twee lopers en drie pionnen. 14. Lxf6 gxf6 15. Dh5 Le5 Met zo’n loper staat zwart comfortabel. 16. Pd1 Ke7 17. c3 Tcg8 18. Pe3 Tg5 19. Dh3 h5 20. Dh4 Thg8 21. g3 f5 22. exf5 Dc6 23. Pd5+ Een aardige oplossing, maar zwart blijft in het voordeel. 23...Dxd5 24. Le4 Dc4 25. b3 Dxc3 26. Lxb7 Lf6 27. Tac1 Dxb3 28. De4 Tg4 29. De2 h4 Met een pluspion en een veilige koning staat zwart gewonnen. 30. fxe6 fxe6 31. Tcd1 hxg3 32. fxg3 Td4 33. Kg2 Txd1 34. Txd1 Dxa3 35. Dd2 Db2 36. Dxb2 Lxb2 37. Lxa6 b4 38. Ld3 d5 39. Kf3 e5 40. Lc2 e4+ 41. Ke2 Tc8 42. Lb3 d4 43. Ld5 Tc2+ 44. Kf1 e3 45. Te1 Tf2+ 46. Kg1 Lc3 47. Tf1 Txf1+ Wit gaf op, want na 48. Kxf1 d3 haalt zwart een dame.