Brieven

Brieven 18/11/2017

Illustratie Cyprian Koscielniak

Concurrerende overheden, wat betekent dat? De overheid moet een gelijk speelveld creëren voor partijen. Grenzen aan het spelveld moeten zorgen voor gelijke kansen, eerlijkheid, een redelijke verdeling van welvaart et cetera. Nederland heeft daar wetgeving en autoriteiten (AFM, ACM, NZa) voor ingericht.

De publicatie van de Paradise Papers en de plannen van het kabinet om de dividendbelasting af te schaffen maken duidelijk dat overheden van verschillende landen in een scherpe concurrentieslag zijn verwikkeld. Dat is een wonderlijk verschijnsel: instituten die concurrentie in wenselijke banen moeten leiden, zijn onderling met elkaar in concurrentie geraakt. Een crisis van het systeem.

Concurrentie tussen overheden bestaat al langer, maar de hevigheid is gegroeid. De reden is dat de schaal van marktpartijen groter wordt. Ondernemingen als Amazon, Apple en Volkswagen opereren wereldwijd en benaderen de omvang van nationale economieën. Door de verschillen in regelingen tussen de landen kunnen ze winkelen, op zoek naar de gunstigste regeling en landen ertoe aanzetten regelingen aan te passen.

De groeiende schaal van ondernemingen en de groeiende concurrentie tussen overheden maken het noodzakelijk dat ook de schaal van de overheid groeit. Europa is niet een probleem, Europa is de oplossing. Alvorens die oplossing tot wasdom komt, stroomt er vast nog heel wat water door de Rijn (en de Donau en andere rivieren). Politici maken in Brussel afspraken met elkaar en klagen thuis vervolgens over wat er van Brussel moet. Het debat in Brussel is tussen natiestaten op zoek naar nationale voordeeltjes in plaats van tussen Europeanen op zoek naar wat het beste voor Europa is.

Dividendbelasting

Bescherming bedrijven

Extra bescherming van Nederlandse beursondernemingen: noodzaak of hypocrisie? Aan het hoofdstuk dat ‘beschermingsconstructies’ niet mogen worden ingezet als ‘verschansingsconstructies’, wordt door het kabinet-Rutte III een nieuwe internationale belastingcomponent toegevoegd.

In de strijd om het behoud van ons vermeende nationale erfgoed lijkt de Nederlandse dividendbelasting voor internationale beleggers definitief te worden afgeschaft: gederfde inkomsten 1,4 miljard euro. Dit om een eerlijk spelveld te creëren: het elimineren van Nederlandse dividendbelasting als niet-verrekenbare eindheffing. Uit het oogpunt van het verstevigen van ons vestigingsklimaat is het wegnemen van nationale wrijving altijd verstandig.

Maar om nu vanuit de druk van een lobbyclub als ‘bijvangst’ van deze redenatie zwakke management-teams tegemoet te komen aan hun wens om hun zelfstandigheid veilig te stellen, gaat mij als professionele vermogensbeheerder te ver.

Onze minister-president verhaalt over een ‘nieuwe realiteit’ waarbij Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen – met recht op hun anonimiteit – te maken hebben met activistische aandeelhouders en concrete bedreigingen om mogelijk vijandig te worden overgenomen. Maar hoe naïef moet je zijn om in het belang van de vennootschap en alle daarbij betrokken belanghebbenden, te veronderstellen dat met de afschaffing van dividendbelasting de Dutch discount zal verdwijnen en hoofdkantoren zich niet zullen verplaatsen? Aan de tucht van de vijandige overnamemarkt valt niet te ontkomen: en dat is gegeven de case AkzoNobel maar goed ook.


Partner Quant Capital

Zorgverzekeringen

Kon ik maar wisselen

Eind van het jaar in zicht: dus ook het overstapmoment voor de zorgverzekering. De boodschap klinkt dat wie niet overstapt een dief van zijn eigen portemonnee is. Hoogleraar gezondheidsbeleid en zorgeconomie Erik Schut zegt dat „een grote groep betrekkelijk inert” is. Deze groep is bovengemiddeld oud en chronisch ziek. Zij zijn bang om over te stappen, nu ze weten wat ze hebben. Maar dekt die andere aanvullende verzekering straks alles nog wel?

Chronisch zieken kúnnen vaak niet overstappen. Ze worden geweigerd voor een aanvullende verzekering of moeten daarvoor een torenhoge premie betalen. Ik ben geweigerd, destijds 41 jaar, blijkbaar bovengemiddeld oud, vanwege te verwachten zorgkosten. Kunnen zorgverzekeraars zich eens vergewissen van wat hun beleid betekent voor chronisch zieken? Je kunt maar beter een goede aanvullende verzekering afsluiten met restitutiepolis. Iedereen kan ziek worden. Dan kan je door overstappen een dief van je eigen portemonnee blijken te zijn geweest. En niet naar het ziekenhuis te kunnen met grotere overlevingskans.

Het gaat niet meer over het solidariteitsprincipe waarop ons zorgstelsel gebaseerd is. Ik ben als gevolg van kanker eierstokloos en de leeftijd van de biologische klok voorbij. Kraamzorg is dus niet bepaald een noodzaak en kan er eigenlijk uit. De bedoeling was toch dat iedereen ook een beetje mee betaalt aan wat anderen nodig hebben? Een ziek mens is geen product. Behandel hem dan ook niet zo.

NAVO-budget

Deëscalerend handelen

De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) noemt de NAVO kwetsbaar en pleit voor verdere verhogingen van het defensiebudget (‘NAVO was nog nooit zo kwetsbaar’, 10/11).

Een boude stellingname: de NAVO is veruit het sterkste militaire machtsblok ter wereld. De gezamenlijke militaire uitgaven van de NAVO-landen zijn al hoger dan die van de rest van de wereld samen. Gaan we ons echt veiliger voelen met nog meer wapens?

Het is aannemelijker dat deze gedachtegang juist verantwoordelijk is voor de situatie die de AIV beschrijft. De rol die de NAVO en haar lidstaten zelf hebben gespeeld in het creëren van de – al dan niet vermeende – dreigingen die nu spelen blijft daarin onvermeld. Zo heeft de gespannen verhouding met Rusland alles te maken met de uitbreidingsdrift van de NAVO richting het oosten, in weerwil van eerdere afspraken. En wordt de instabiliteit in het Midden-Oosten en Noord-Afrika gevoed door westerse militaire operaties in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië en door grootschalige wapenleveranties.

Jaarlijks exporteren NAVO-landen voor miljarden euro’s aan wapens naar deze regio. Enige zelfkritiek, en van daaruit inzetten op deëscalerend handelen, zou dan ook meer op zijn plaats zijn dan het zoveelste alarmistische geroep om meer geld voor defensie.


Onderzoeker bij Stop Wapenhandel

Concurrentie

Belastingverschil mag

Caroline de Gruyter schrijft in haar column dat Europese landen elkaar „kapot” concurreren met verschillende belastingstelsels (Belastingharmonisatie is beter dan een heksenjacht, 10/11). Zij pleit voor belastingharmonisatie, maar laat in het midden of niet alleen belastingvoeten moeten worden geharmoniseerd maar ook –tarieven.

Naar mijn mening zijn belastingverschillen tussen landen oorbaar. Landen kunnen belangrijke voorzieningen als onderwijs, gezondheidszorg en pensioenen op verschillende manier financieren, namelijk privaat via eigen bijdragen en premies of collectief via belastingen. Ook landen die kiezen voor particuliere financiering moeten de kosten voor voorzieningen wél dragen. Die kosten komen dan niet tot uitdrukking in de belastingen.

Afgezien van de wijze van financiering kan ook de efficiëntie van overheden sterk verschillen. Onderzoek van onder andere Vito Tanzi, destijds verbonden aan de ECB, brengt die efficiëntieverschillen in kaart. Het laat zien dat landen met een lagere lastendruk vergelijkbare of betere voorzieningen kunnen realiseren op het gebied van onderwijs, gezondheidszorg en infrastructuur.

Zwitserland, zonder noemenswaardige grondstofvoorraden, laat zien dat een bescheiden lastendruk niet naar de gevreesde race to the bottom op het gebied van voorzieningen hoeft te leiden. De levensverwachting is er hoger dan in Nederland en bijna alle andere geïndustrialiseerde landen, terwijl het ook een goede infrastructuur heeft.

Belasting

Gelijke monniken

Er is dezer dagen nogal wat te doen over belastingen, of het nu gaat over ontduiking of over dividend belasting.

Mijn vriendin met een minimuminkomen als zzp’er probeert met haar geregistreerde bed and breakfast iets bij te verdienen.

Over het jaar 2016 heeft zij vijf procent toeristenbelasting moeten inhouden. Over alle overnachtingen bedroeg dit in totaal vijfenzeventig euro. De gemeente Amsterdam is dan zo flink een ambtenaar te sturen die haar boekhouding thuis komt controleren.

De ambtenaar vraagt daarvoor al haar bankafschriften over 2016 – hoezo privacy? – op en is daar twee uur mee bezig.

Ik krijg dan toch wel kromme tenen als ik Rutte met zijn gladgestreken gezicht hoor en zie praten over het afschaffen van belastingen voor de welgestelden.