Recensie

Nemen we de tempel mee, of slopen we ’m?

NED BEAUMAN

In de vierde roman van deze Britse komedieschrijver strijden twee Amerikaanse miljonairs om de exploitatie van een tempel in Honduras.

De 32-jarige Brit Ned Beauman is in veel opzichten een bijzondere schrijver. Want wie schrijft er nu nog absurde, grotendeels betekenisloze komedies? En welke andere schrijver plaatst zulke komedies tegen de achtergrond van grote historische gebeurtenissen? En wie is er nu 32 en heet ‘Ned’?

Beauman was in 2014 dan ook een opvallende naam op de vijfjaarlijkse Granta-lijst van meest getalenteerde Engelstalige schrijvers. Zijn genre is niet echt populair. De meeste komedies van het moment, zoals tv-series Master of None en Girls, richten zich op de individuele verantwoordelijkheid van de mens en alle gemankeerde keuzes die we maken. Ned Beauman (1985) is meer van de oude stempel: het zijn vooral de omstandigheden die ons tot waanzin drijven. Dat is een goede Britse traditie, met grootheden als Evelyn Waugh en P.G. Wodehouse.

De vaste ingrediënten in Beaumans boeken: de Tweede Wereldoorlog, hallucinerende drugs, gefnuikte intellectuelen en hopeloze liefdeslevens. Zo ook in zijn nieuwe roman Madness Is Better than Defeat. De titel van het boek verwijst naar een regel uit een filmscript van Orson Welles, een verfilming van Heart of Darkness van Joseph Conrad. In het verhaal van Beauman trekt een Hollywood-ploeg naar Honduras om de verfilming, in dit geval van een absurdistische komedie, op te nemen in een net ontdekte Mayatempel.

Op hetzelfde moment vertrekt ook een groep mensen uit New York naar de tempel, maar die wil hem afbreken en meenemen naar de VS. Er ontstaat een patstelling tussen de twee groepen, tussen creatie en vernieling. Wat enkele maanden zou moeten duren, duurt meer dan een decennium. Dit alles speelt zich af tegen het decor van de beginnende Tweede Wereldoorlog. De Amerikanen zitten afgezonderd van de wereld in de jungle, en worden langzaam gek. Door al het gedoe merken ze niet dat de oorlog uitbreekt.

Het is weer smullen van de personages en de grappen en de briljante scènes. Net als zijn andere boeken zit Madness Is Better than Defeat overvol met verhaallijnen. De sympathie van Beauman gaat telkens uit naar verknipte kunstenaars en intellectuelen, die het afleggen tegen de ware machthebbers: miljonairs en filmsterren.

Uit de vier romans van Beauman blijkt wel dat hij zelf ook graag een dichter of een filosoof uit de jaren dertig zou willen zijn. De bewondering voor het intellectuele leven in het Interbellum zit in alle bijzinnen en personages. Jammer genoeg volgt op elke uiting van bewondering een ridiculisering, alsof hij bang is een cliché te zijn. Dat neemt niet weg dat zijn boeken een feestje zijn voor geschiedenisfanaten en enthousiaste lezers. Er zitten prachtige fragmenten in over de oprichting van de CIA en de eerste filmproducties in Hollywood.

Het blijft hilarisch en bijzonder tot ongeveer driekwart van het verhaal. De vergelijkingen met Heart of Darkness zijn tot op dat moment vooral humoristisch. Zo heet de romantische comedy die ze in de tempel opnemen Hearts of Darkness. Maar op de valreep wordt wat Ned Beauman daarvoor op grappige en originele manier heeft laten zien, nog eens op een ernstige wijze benadrukt. Misschien heeft de uitgever ingegrepen en een serieus slotakkoord afgedwongen. Dat is spijtig. Ned Beauman kan namelijk met een spervuur aan grappen en absurditeiten prima zijn punt maken.

    • Tim de Gier