Hoe gezond zijn zwangere ‘fitmoms’?

Zwangerschap ‘Fitmoms’ heten zwangere vrouwen die keihard trainen. Pas op, zeggen experts: te intensief sporten kan gevaarlijk zijn.

Sabine van Zeijl uit Rotterdam in de sportschool, vier dagen voor ze is uitgerekend om te bevallen Foto Peter de Krom

Een jonge blonde vrouw poseert op Instagram in een roze sportbeha en blauwe yogabroek. Niets aan haar gebruinde, afgetrainde lichaam verraadt dat ze acht maanden zwanger is, op het piepkleine buikje boven haar broek na. Haar sixpack is nog altijd zichtbaar.

Fitmoms’ worden ze genoemd, vrouwen met een hypergezonde levensstijl en strakke lijven die van fit blijven tijdens de zwangerschap een missie hebben gemaakt – en dit graag delen met de wereld – de hashtag #fitmom op Instagram is wereldwijd al ruim vijftien miljoen keer gebruikt.

Ook door Sabine van Zeijl, marketing- en pr-manager, veertig weken zwanger en zo fit als een hoentje. Drie dagen voor de start van haar derde marathon hoorde ze dat ze acht weken zwanger was. Tegen het advies van vrienden en familie in startte ze toch. Nu ze bijna gaat bevallen, kijkt ze terug op een zwangerschap vol yoga, zwemmen, hardlopen en sessies in de sportschool. De door ‘fitmoms’ veelgebruikte andere hashtag #NoExcuses past dan ook goed bij haar. Zoals ze zelf zegt: „Kom op, je bent zwanger, niet ziek.”

Maar experts die de ‘fitte zwangerschap’-trend gadeslaan, waarschuwen: actief blijven bewegen is weliswaar gezond, doorslaan kan schadelijk zijn. Doordat zwangerschapshormonen de spieren weker en de gewrichten losser maken, kan zware of langdurige belasting blessures veroorzaken en zelfs blijvende schade aanrichten aan bijvoorbeeld de buikspieren of de bekkenbodem, zegt mensendiecktherapeut Carita Salomé. Salomé is met haar bevallingscursussen en haar boek Duik in je weeën! al veertig jaar een autoriteit in haar vakgebied. Ze begeleidt wekelijks tientallen zwangere vrouwen. Vooral overbelasting van de bekkenbodem, die ter voorbereiding op de bevalling slapper wordt, kan klachten als incontinentie of zelfs een verzakking veroorzaken.

Volgens Noortje Roussel, psycholoog, psychotherapeut en seksuoloog bij het AMC in Amsterdam, is een complicatie dat de overbelasting op het moment zelf vaak niet voelbaar is en klachten zich soms pas maanden of jaren later openbaren. Hoewel zwangere vrouwen vaak als advies krijgen om bij het sporten naar hun lichaam te luisteren en niet over hun grenzen heen te gaan, is het in de praktijk moeilijk vast te stellen waar die precies liggen.

Rondje door het park

Daarbij brengen de vergelijkingscultuur op sociale media en de #noexcuses-mentaliteit het risico met zich mee dat vrouwen hun grenzen steeds een stukje verder verleggen. Salomé: „Ik zie veel vrouwen die veel van zichzelf eisen en slank en fit blijven staat hoog op het lijstje.”

Dat er steeds meer aandacht komt voor de mogelijkheden om actief en fit te blijven tijdens de zwangerschap, is op zich een goede zaak, zeggen experts. Wetenschappelijk onderzoek van de Spaanse Camilo José Cela aan de Universiteit in Madrid heeft in september aangetoond dat te veel aankomen tijdens de zwangerschap de kans op een hoge bloeddruk, zwangerschapsdiabetes en een keizersnede vergroot. Blijven sporten en gezond eten tijdens de zwangerschap verkleint de kans op zwangerschapsklachten en complicaties juist.

Tel daarbij op dat ongeveer 50 procent van de vrouwen te veel aankomt tijdens de zwangerschap en je begrijpt waarom geen enkele vrouw nog bij de verloskundige wegloopt zonder een folder van de plaatselijke zwangerschapsgym.

Moest de sportieveling het vroeger doen met een rondje door het park of een paar baantjes trekken in het buurtzwembad, het huidige aanbod voor zwangere vrouwen die in vorm willen blijven is eindeloos. Van zwangerschapspilates, yoga en zwemmen tot krachttraining, bootcamp en cross-fit. Mochten zwangere vrouwen vroeger nog geen zware boodschappentas tillen, nu zijn er zwangeren die marathons rennen of gewichtheffen. En er zijn personal trainers die zich specifiek op zwangeren richten.

Salomé ziet in haar eigen praktijk ook steeds meer vrouwen die hypergefocust zijn op fit en strak blijven. Salomé begeleidde sinds de jaren zeventig al meer dan 30.000 vrouwen richting bevalling in haar praktijk in Amsterdam. „Het eerste wat vrouwen me tegenwoordig vragen is: hoe lang mag ik doorgaan met sporten en wanneer mag ik weer beginnen?”

Nauwelijks zichtbare buikjes

Zij leert haar cliënten dat ze hun lichaam de tijd en ruimte moeten geven om te doen wat het moet doen. „Het lichaam is tijdens een zwangerschap hard bezig te zorgen dat er straks een baby uit kan komen.” Zwangerschapshormonen maken spieren weker en gewrichten losser, legt ze uit. Met krachttraining of hardlopen kun je te veel druk uitoefenen en zo schade veroorzaken aan buikspieren, maar vooral aan de bekkenbodem.

Zwangerschapsbegeleider en coach Sabine de Groot, die dagelijks veel zwangere vrouwen begeleidt, heeft eveneens gemengde gevoelens bij de fitte-zwangerschap-trend. „Bewegen en gezond eten is goed. Je sterk en energiek voelen is voor, tijdens en na je bevalling belangrijk. Jammer vind ik dat het bij zo’n trend al snel allemaal om uiterlijk, competitie en prestatie draait.”

Ze wijst op zwangere Hollywood-actrices die in de media pronken met nauwelijks zichtbare buikjes en modellen die in een mum van tijd weer op de catwalk staan.

Ook bedrijven gaan mee in de trend. Zo worden steeds meer sportprogramma’s speciaal voor zwangere vrouwen aangeboden. Esther van Diepen richtte in 2008 het bedrijf Mom in Balance op, dat trainingen geeft aan zwangere en recentelijk bevallen vrouwen. Inmiddels is Mom in Balance ook actief in tien andere landen, van Japan tot Kenia. In die jaren hebben ze meer dan 45.000 vrouwen getraind.

Van Diepen wil dat vrouwen veilig trainen. „De trainsters van Mom in Balance worden intern opgeleid over de veranderingen in het lichaam tijdens de zwangerschap en welke oefeningen veilig zijn en welke niet. Deelneemsters worden dan ook nadrukkelijk aangemoedigd om goed naar hun lichaam te luisteren en te stoppen als iets niet goed voelt.”

Dat laatste is ook de tactiek van fitmom Sabine van Zeijl, zegt ze. „Ik heb me goed laten adviseren door experts en doe vooral wat voor mij goed voelt. Er is zo veel bangmakerij rond sporten en zwangerschap. Ik kan daar persoonlijk niet zoveel mee. Ik ben blij dat steeds meer vrouwen laten zien wat een zwanger lijf nog allemaal kan.”

Maar elke zwangerschap is toch anders en niet elke vrouw zal zich toch zo fit voelen als zij? Van Zeijl: „Natuurlijk, ieder lichaam is anders. Maar zelfs als je een paar dingen niet meer kunt, kun je vaak nog heel veel wel. Ik doe bijna alles wat ik hiervoor ook deed, met hier en daar wat aanpassingen. En als mijn lichaam aangeeft dat het te veel is, doe ik een stapje terug.”

Of je lichaam dat ook altijd op tijd aangeeft, is volgens seksuoloog Roussel van het AMC echter de vraag: „Veel vrouwen denken dat ze het altijd meteen zullen voelen als er iets misgaat, maar dat is niet zo. Soms uiten die klachten zich pas maanden of jaren later. Aan het advies ‘luister naar je lijf’ heb je in dat verband dus niet zoveel.”

Carita Salomé zegt dat vrouwen vaak opgelucht zijn als de verloskundige zegt dat ze niet meer mogen sporten. „Want als een ander het zegt, zijn ze tenminste zelf geen slappeling geweest.” Maar er is een verschil tussen fanatiek sporten en actief blijven bewegen. „We hoeven echt niet allemaal een marathon te rennen. Wandel naar de supermarkt, ruim fanatiek je huis op of fiets jezelf een blos op de wangen. Minstens zo gezond.”