Gastvrij Dokkum houdt ook rekening met ‘rampelementen’

Aankomststad De burgemeester van Dokkum juicht een divers Pietengevolg toe. Ze roept stadsgenoten op de mening van anti-Zwarte Piet-activisten te respecteren.

Dokkum maakt zich op voor de landelijke intocht van Sinterklaas, komende zaterdag. Foto’s Kees van de Veen

Bij de rotondes aan de invalswegen zijn camera’s opgehangen. Langs de vaarroute van de stoomboot, de Dokkumer Ee, staan containers van de mobiele eenheid. In de binnenstad worden betonblokken neergelegd. De dranghekken staan versierd met blauwe banieren op de Markt. Dokkum ziet er lieflijk uit, maar is deze week elke dag iets meer in een vesting veranderd in afwachting van de komst van Sinterklaas en zijn Pieten – en de komst van mensen die tegen de zwartheid van die Pieten demonstreren.

„Fantastisch nieuws voor Noordoost-Friesland”, noemde burgemeester Marga Waanders (PvdA) de keuze voor Dokkum, in haar gemeente Dongeradeel. De gemeente heeft er schik in gehad te anticiperen op „mogelijke rampelementen”, zoals de gemeentelijk coördinator intocht Bernd Jager het noemt: aangekondigde acties van Kick Out Zwarte Piet (KOZP), terreurdreiging. „Als wij de Elfstedentocht kunnen organiseren, dan kunnen we dit ook.” Hij rekent op twee keer zoveel gasten als tijdens de laatste Elfstedentocht: 25.000 bezoekers, op 4 januari 1997. Dokkum heeft 13.000 inwoners.

Op de Hogepol, ergens tussen notaris Hellema en tandartspraktijk Van der Wal, is ruimte gemaakt voor de anti-Zwarte Piet-demonstranten. De activisten zijn na de zomer een aantal keren naar Dokkum gekomen. Ze hebben met de gemeentelijk coördinator de route verkend. Voorafgaand aan de intocht op zaterdagochtend kunnen ze op een deel van die route lopen, onder politiebegeleiding.

Afgelopen woensdag heeft burgemeester Waanders in een brief aan de Dokkumers de komst van de actiegroep aangekondigd en opgeroepen „elkaars mening te respecteren”. Ze spreekt van „prima overleg vooraf”. Iedereen die je op het stadhuis spreekt over de komst van KOZP, zegt: „Demonstreren is een grondrecht.”

Dilemma’s

Bernd Jager noemt de samenwerking met actieleider Jerry Afriyie „professioneel”. „De dilemma’s waren bespreekbaar”, zegt hij. „De activisten komen in een gebied waar de Zwarte Piet-discussie nauwelijks wordt gevoerd. Ze weten dat ze niet kunnen rekenen op veel bijval.” Hij verwacht ook een tegendemonstratie.

Hier werkt het Hollandse poldermodel: het bestuur staat welwillend tegenover burgerlijke weerstand en die weerstand laat zich op zijn beurt in goed overleg in goede banen leiden. „Op papier is alles in orde”, zegt Jerry Afriyie op zijn hoede. Hij vindt de opstelling van burgemeester Waanders „ongekend”, in positieve zin. „Dat heb ik nog niet eerder gezien. Haar open toon is een heel andere dan wij tot nu toe gewend zijn.” Maar zijn ervaring is dat de spanning op de dag van de intocht altijd tot een kookpunt oploopt. Dat was in 2015 zo in Gouda, toen hij werd gearresteerd, dat was vorig jaar in Maassluis zo, toen hij werd aangehouden terwijl hij op een afstandje van de overige demonstranten stond. „Op de dag zelf kom je er nog wel eens achter dat de goodwill gespeeld was. Dan zegt een burgemeester ineens in de krant dat hij je kinderen tegen de feestverpesters zal beschermen.”

NTR speelt hoofdrol

In het Sinterklaasoverleg speelt omroep NTR een hoofdrol. De keuze voor Dokkum is „heel informeel gegaan”, zegt de woordvoerder van de omroep. De burgemeester schreef een brief waarin zij het decor van Dokkum prees. Formeel stelt de NTR drie eisen: „Er moet een haven zijn, er moet een mooi, Sinterklaaswaardig decor zijn en er moet bij de gemeente enthousiasme zijn om de intocht te organiseren.” Dokkum was de enige stad dit jaar die in aanmerking kwam.

De NTR zegt geen eisen te stellen in verband met de locatie van demonstratie(s): „Dat is een zaak van de gemeente.” Maar volgens Jager bepaalt de NTR de route mee én de plaats waar wordt gedemonstreerd. „De NTR heeft daar net als de gemeente en de politie iets over te zeggen. Zij brengen net zoveel stem in. Ze zeggen wat ze graag in beeld willen brengen.” Geen van de betrokken partijen is volgens hem zo naïef dat ze demonstranten naast de boot wil toelaten. „Die prominente plekken zijn voor een goed televisiebeeld van de stad en voor de kinderen.”

Dokkum en de provincie Friesland betaalden samen 400.000 euro voor de ontvangst, de versiering van de stad, een huisstijl, de beveiliging, en de communicatie. De NTR betaalt de tv-registratie, Sinterklaas, de Pieten en de boot.

Sprookje

Het toneelstuk dat Sinterklaas en de Pieten spelen, moet aldus de NTR „een sprookje, een mysterie” blijven. Bernd Jager zegt dat de gemeente daaraan heeft meegewerkt. Ook over de Pietendiscussie heeft hij veelvuldig met de NTR gesproken. „Wij streven naar meer verscheidenheid in het uiterlijk van Piet.” Burgemeester Waanders bereidde de Friezen daar al op voor in haar brief: „Dit bijzondere jaar zal er sprake zijn van meer diversiteit in hun verschijningsvorm.” Vorig jaar waren de Pieten tijdens de intocht in Dokkum nog allemaal zwart. De Sint Nicolaas Centrale Friesland levert dit jaar honderd Pieten: deels roet-Pieten en deels ongeschminkte Pieten, deels zwart.

„Laat je verrassen”, zegt Bernd Jager, als hem daarnaar wordt gevraagd. De NTR „houdt de kiezen op elkaar” over de kleur van de Pieten om „het sprookje niet te verstoren”.

Jerry Afriyie zegt dat de gemeente Dokkum „moeite heeft gehad om de NTR mee te krijgen. Het is een dictatuur. Er is begrip bij de gemeente voor onze bezwaren tegen Zwarte Piet, maar de NTR houdt vast aan nostalgie. Een uit belastinggeld betaalde omroeporganisatie is daar conservatiever in dan commerciële zenders als RTL en Nickelodeon.”