Ethiopiër Eshetu A. blijft oorlogsmisdaden ontkennen

Het OM twijfelt er niet aan dat de tot Nederlander genaturaliseerde Ethiopiër Eshetu A., die wordt verdacht van oorlogsmisdaden in zijn moederland, op 15 december levenslang krijgt. Volgens de advocaat van A. is er sprake van een persoonsverwisseling.

Rechtbanktekening van Eshetu A. (3eR), die wordt verdacht van het plegen van oorlogsmisdaden in zijn moederland Ethiopie in de jaren 70. Illustratie Aloys Oosterwijk/ANP

Ook in zijn laatste pleidooi – traditioneel een moment voor verdachten om spijt te betonen – hield Eshetu A. vrijdag vol onschuldig te zijn aan de misdaden die hem ten laste zijn gelegd. De in 1998 tot Nederlander genaturaliseerde Ethiopiër zou in de jaren 70 in zijn geboorteland betrokken zijn geweest bij de executie van circa 75 gevangenen, het martelen van negen mensen en het zonder proces opsluiten van ruim driehonderd mensen. Op 15 december maakt de rechtbank in Den Haag bekend of A. inderdaad levenslang krijgt, zoals het Openbaar Ministerie (OM) heeft geëist.

Eshetu A. noemde de rechtszaak in zijn slotpleidooi “historisch” en zei er voorstander van te zijn dat zulke “vreselijke dingen” niet onbestraft blijven. Hij bedankte de Nederlandse rechtbank voor het podium dat hem werd geboden om zijn verontschuldigingen aan te bieden aan het Ethiopische volk. Die verontschuldigingen betroffen echter zijn lidmaatschap van het Derg-regime, dat aan zijn “geliefde land onomkeerbare schade heeft toegebracht”, niet de misdaden die hij zélf zou hebben begaan. Want “het monster” dat in de drie weken durende rechtszaak werd geschetst, dat is hij niet, zei A.

Persoonsverwarring

Zijn advocaat Sander Arts stelde eerder deze week dat er wellicht sprake is van persoonsverwarring. Er zou nog een andere Eshetu hebben rondgelopen in het gevangeniskamp. Verschillende getuigen verklaarden dat zij de cliënt van Arts niet herkenden als degene die aanwezig was bij de martelingen. “En dat is toch wel heel bijzonder”, zei Arts, “dat je je kampbeul – degene die al dat leed heeft veroorzaakt – niet kan omschrijven.”

Lees ook: Eshetu A. ontkent alle 75 executies

De advocaat had dan ook graag de andere Eshetu, die leiding gaf aan een ‘verhoorteam’ in de gevangenis, als getuige aangevoerd. Dit was echter niet mogelijk omdat Ethiopië in 2012 besloot niet mee te werken aan het Nederlandse strafrechtelijk onderzoek, als reactie op de weigering van Nederland om A. uit te leveren toen hij in 2007 ter dood werd veroordeeld in Ethiopië.

Dit had voorkomen kunnen worden, zei Arts, als het OM meteen actie had ondernomen toen Vrij Nederland in 1998 de ‘dodenlijsten’ publiceerde waar de handtekening van Eshetu A. onder stond. Deze lijsten worden nu als belangrijk bewijs aangevoerd. Indirect gevolg van die impasse van veertien jaar is dat de verdediging verschillende getuigen niet heeft kunnen horen, aldus Arts. Bij de getuigen met wie wél is gesproken, waren de herinneringen bovendien sterker vervaagd.

Officier van justitie Nicole Vogelenzang zei na de zitting niet te weten waarom het OM in ’98 niets heeft gedaan. “Toen was er nog geen Team Internationale Misdrijven,” zei ze, “Misschien dat dat het is.” Maar, voegde zij toe, de getuigen die de verdediging had willen spreken, hadden haars inziens juist eerder belastend bewijs toegevoegd aan het strafdossier. Ze twijfelt er dan ook niet aan dat de levenslange straf zal worden toegekend, zei ze. “Anders had ik het niet geëist.”

    • Kasper van Laarhoven