Recensie

De gekte van een alledaagse liefdesrelatie

Begin hiermee: Kalfsvlies, Marieke Lucas Rijneveld | Kameleon, Charlotte Van den Broeck | Kwaad gesternte, Hannah van Binsbergen

‘Iedereen gaat vreemd’, dat was ook een goede titel voor dit boek geweest. Of: ‘Niemand is normaal’. En dat laatste zal de auteur wel bedoeld hebben met de titel Standaardafwijking: een begrip uit de statistiek, een maat voor spreiding, voor hoe ver geobserveerde data van het gemiddelde af kunnen liggen.

Maar in de context van dit boek kun je die titel ook interpreteren als: afwijken is standaard. Iederéén wijkt af.

Dit hele boek wijkt trouwens af. De meeste liefdesverhalen gaan over het begin of einde van een liefde. Over de weg van ontmoeting tot kus, huwelijk of afwijzing. Of over het stuklopen van romantiek in overspel of dood. Wanneer lees je nu over het kabbelende, alledaagse midden van een relatie, dat vol genegenheid blijft, al kijkt de lust soms even de verkeerde kant op?

Hier lees je dat dus, bij Katherine Heiny, in een roman vol milde, nerdy grappen die sterk aan Woody Allen doen denken – en niet alleen omdat Manhattan het decor is.

We zijn het hele boek te gast in het hoofd van Graham (56), die met afstandelijke verbazing en veel humor het leven beschouwt dat hij leidt met zijn tweede vrouw Audra (41) en hun slimme, teruggetrokken zoontje Matthew (10), een ‘aandachtskind’. Als Matthew al asperger zou hebben, wat gesuggereerd wordt, dan is nog niet duidelijk van wie hij dat heeft.

Graham is heel introvert, en kan zó uitrekenen bij welke temperatuur water kookt op een berg als hij de hoogte van de berg weet. Maar de praatgrage Audra, die álles onthoudt over de mensen in haar leven, is net zo goed sociaal gehandicapt. Of je moet het normaal vinden dat ze bij een bruiloft hardop over de bruid zegt: ‘Ik weet bijna niets over haar, behalve dat ze supernat wordt bij het vrijen.’ Op zulke momenten vraagt Graham zich af of hij er dertien jaar geleden wel verstandig aan deed om zijn ijskonijnige eerste vrouw Elspeth voor de ontremde Audra te verlaten.

Al het drama in Standaardafwijking heeft iets onderkoelds, iets terloops. Matthew wil bij een exclusieve origami-club die elke zondagochtend om negen uur bijeenkomt. Elspeth komt weer Grahams leven binnen. Audra nodigt allerlei eenzame zielen te eten of logeren uit. En, zoals gezegd, (vrijwel) iedereen gaat vreemd.

Heiny beschrijft het allemaal met gevoel voor de gekte van het gewone leven. Iets meer verhaal zou fijn geweest zijn, maar nu hebben we dit en dat is ook al veel.

    • Ellen de Bruin