Recensie

Wonderlijke kronkels in de wereld van Paulien Cornelisse

Première

In een sterke regie van Thomas van Luyn gaat Cornelisse in deze voorstelling op zoek naar rust en ontspanning in een chaotische wereld. Die ontspanning vindt ze in het mos.

Paulien Cornelisse in haar nieuwe voorstelling ‘Om mij moverende redenen’ Foto Mam van Dam

Bij mij moet je niet zijn voor een mening, zegt Paulien Cornelisse ergens halverwege haar voorstelling. Ze is niet geïnteresseerd in de actualiteit, maar bekijkt het leven liever vanuit het perspectief van het mos, dat wel honderden jaren oud kan worden. Dat werkt relativerend en rustgevend. Want, zo fantaseert Cornelisse, als de mossen ons zouden kunnen bekijken, zouden ze ons maar onbetekenende wezentjes vinden, met een kort leventje.

Rust in de chaos

Een typische Paulien Cornelisse-gedachte, die het uitgangspunt vormt van haar vierde avondvullende voorstelling Om mij moverende redenen. In een sterke regie van Thomas van Luyn gaat Cornelisse in deze voorstelling op zoek naar rust en ontspanning in een chaotische wereld. Die ontspanning vindt ze in het mos. Ze heeft een hele verzameling mossen uitgestald en rechts op het toneel staat een grote kas, waar ze zo af en toe tussen de mossen kan gaan liggen om tot rust te komen.

De sterkste momenten van de voorstelling zijn die waarop Cornelisse ons op grappige wijze deelgenoot maakt van haar fascinerende gedachtewereld. Zo is een goede relatie een relatie waarin je partner doodgaat, omdat je nooit uit elkaar gegaan bent. En als ze naar haar trap kijkt, ontspint zich een wonderlijke reeks van associaties over de mogelijke toekomstige bestemmingen van die trap.

Kleine observaties

Toch kent deze voorstelling ook wat flinke inzakmomenten. Dat Cornelisse liever beschouwelijk te werk gaat dan meningen verkondigt is op zich te prijzen, maar om een avond lang te boeien moet een cabaretier meer doen dan een aantal grappige gedachtekronkels achter elkaar zetten. Soms blijft Cornelisse te veel hangen in de kleine observaties, die in een column goed werken maar in een avondvullende voorstelling na verloop van tijd gaan vervelen.

Wanhopig op zoek naar zin

Minder sterk zijn ook haar taalvondsten, normaal gesproken juist haar kracht: ze zijn niet allemaal even origineel, zoals wanneer ze een personage opvoert dat te veel ‘eh’ zegt of een flauwe woordgrap maakt over een ‘omgekeerde teleurstelling’. Dit soort dingen heeft Cornelisse eerder en beter gedaan. Ook is haar werk wat cerebraal: hoewel ze ons in deze voorstelling ook mee wil nemen in haar gevoelswereld, lukt dat niet altijd. Na een sterke opening wordt haar personage afstandelijker en is het moeilijk om mee te blijven voelen met deze wanhopige mens op zoek naar zingeving.

Herkenbare observaties

Qua thematiek doet Cornelisse denken aan Brigitte Kaandorp, die haar negatieve gedachten en haar zoektocht naar structuur in een chaotische wereld ook altijd tot uitgangspunt van haar voorstellingen heeft gemaakt. Maar verder heeft Cornelisse een volstrekt eigen stijl, die we ook terugzien in haar columns en boeken: literair en beschouwend, met originele redeneringen en kleine, herkenbare observaties uit het dagelijks leven.

Op sommige momenten verzandt Cornelisse met deze nadruk op het kleine en herkenbare in huis-, tuin- en keukencabaret. Gelukkig weet ze haar beschouwingen vaak genoeg wél diepgang te geven. In de prachtige slotscène bijvoorbeeld, wanneer Cornelisse nog één poging waagt om één te worden met de mossen.

    • Dick Zijp