Maak je bed op, en begin de dag altijd productief

Vijf lessen van een oud-militair Tijdens zijn opleiding leerde oud-admiraal William McRaven een aantal belangrijke lessen. We legden vijf van die lessen aan Nederlandse oud-mariniers voor, en vroegen wat zij er hun latere carrière aan hebben gehad.

Illustratie Studio NRC/Rik van Schagen

Maak iedere dag je bed op. Dat was de boodschap die admiraal William McRaven in 2014 aan achtduizend studenten op de Universititeit van Texas meegaf. Als alumnus van de universiteit gaf McRaven dat jaar een afstudeerspeech. Een toespraak die viraal ging, miljoenen keren werd bekeken op YouTube en nog steeds vaak gebruikt wordt als belangrijke motivatiespeech. De lessen die McRaven leerde in zijn opleiding tot Navy SEAL (een speciale eenheid in het Amerikaanse leger) en in zijn loopbaan als admiraal en bevelhebber vatte hij samen in het boek Maak je bed op, dat vorige maand in een Nederlandse vertaling verscheen.

Vijf van die lessen legden we voor aan voormalige mariniers die later in het bedrijfsleven terechtkwamen. Wat hebben zij aan de lessen die ze als marinier leerden gehad?

  1. Maak iedere dag je bed op

    Tijdens McRavens opleiding tot Navy SEAL is er elke ochtend een inspectie. Uniform en bed moeten er perfect uitzien. Het is een handeling die McRaven de rest van zijn leven heeft volgehouden: thuis, in een onderzeeër en zelfs in Irak, waar hij verantwoordelijk was voor de gevangen genomen Saddam Hussein (die overigens nooit zijn bed opmaakte).

    Het opmaken van je bed geeft volgens McRaven structuur aan een dag waarvan de uitkomst vaak ongewis is. Hij schrijft: „Als je elke ochtend je bed opmaakt, heb je de eerste taak van de dag voltooid. Het zal je een beetje trots maken en je aanmoedigen om nog een andere taak te volbrengen, en daarna nog een en nog een. Het opmaken van je bed bevestigt op die manier dat kleine dingen er óók toe doen in het leven. Als je de kleine dingen niet goed doet, zul je nooit slagen in de grote dingen. En heb je toevallig een keer een slechte dag, dan tref je thuis in ieder geval een opgemaakt bed aan.”

    Illustratie Rik van Schagen/Studio NRC

    Het is een militaire les die Frans Blom (55), partner bij adviesbureau Boston Consulting Group, ook in ere heeft gehouden. Blom was tussen 1982 en 1984 tweede luitenant in het Korps Mariniers en kreeg tijdens zijn opleiding net als McRaven het bevel dat uniform, kast en bed perfect op orde moesten zijn. „Dat lijkt kinderachtig, maar er zat wel een idee achter: hoe kun je verantwoordelijk zijn voor iets groots, als je het kleine niet eens op orde hebt?” Blom vertelt dat hij moest oefenen met wapens die op scherp staan. Eén moment van onachtzaamheid kan daarbij fataal zijn. Rechtlijnigheid is van levensbelang. „Ik moest daar wel aan wennen toen ik het burgerleven in ging, waar het er soms wat minder strikt aan toegaat.”

    In zijn latere werk is Blom daarom tegen de stroom in altijd het goede voorbeeld blijven geven. Hij geeft geen deadlines als die toch zonder problemen overschreden kunnen worden. En ook privé is de orde van het leger altijd onderdeel van zijn leven gebleven. „Thuis is er hard om gelachen dat ik nog heel lang met een kartonnetje in de weer was om al mijn T-shirts precies op dezelfde breedte op te vouwen. In het leger belandde de inhoud van je kast op de grond, als niet alles perfect opgevouwen was.”

  2. Het enige wat telt is de grootte van je hart

    Als officier in opleiding bij de marine, bracht McRaven eens een bezoek aan de opleiding van de Navy SEALs. Daar bevond hij zich in een ruimte met een tengere, kleine man, die net als hij wachtte op een gesprek met de luitenant. McRaven dacht dat de tengere man ook een opleiding wilde doen. „Het gaf me een goed gevoel te weten dat ik duidelijk sterker en beter voorbereid was dan deze man”, schrijft McRaven. Maar dat bleek niet het geval. De man was Vietnam-veteraan Tom Norris. Een marinier die in de Vietnamoorlog gewonde soldaten redde achter de vijandelijke linies, een kogel in zijn hoofd overleefde en gegijzelden bevrijdde. Norris kreeg daar later de hoogste Amerikaanse militaire onderscheiding voor.

    Ook Kees Amsterdam (42) vreesde ooit niet sportief genoeg te zijn voor de opleiding van het Korps Mariniers. De verslaggever van het televisieprogramma Opsporing Verzocht, eerder werkzaam bij de programma’s EenVandaag en Opgelicht, keek als negentienjarige op naar zijn veel grotere en sterkere jaargenoten. „Maar tijdens de opleiding bleek ik over veel wilskracht te beschikken. Een instructeur zei me later: ‘Het eerste uur komt het op spierkracht aan, alles daarna is mentaal.’” Ze noemen dat de ‘grijze spier’, vertelt Amsterdam. Mentale kracht maakt je sterker op het moment dat anderen afhaken, en jij volhoudt. „Ik begon zonder journalistieke ervaring bij een televisieprogramma van Peter R. de Vries, die mij een kans gaf. Sindsdien heb ik altijd mijn stinkende best gedaan. Met hard werken komt het altijd goed, is mijn overtuiging.”

  3. Het leven is niet eerlijk: zet door

    Tijdens de militaire opleiding van McRaven is het ‘suikerkoekje’ gevreesd. Het is een straftraining die iedereen kan overkomen, zelfs zonder dat je iets fout hebt gedaan. McRaven schrijft: „Voor straf moest ik dan door de branding springen, door het zand rollen en op die manier een ‘suikerkoekje’ van mezelf maken. (…) Heel veel dingen waren pijnlijker en uitputtender dan dat, maar als suikerkoekje werden je geduld en doorzettingsvermogen op de proef gesteld. Niet alleen omdat je de rest van de dag zand in je nek, onder je oksels en tussen je benen had, maar ook omdat het pure willekeur was wie die dag een suikerkoekje zou worden.” Zijn instructeur zal hem later uitleggen waarom hij op dat moment het suikerkoekje moest zijn: „Omdat het leven niet eerlijk is, Mr. Mac. En hoe eerder je dat doorhebt, hoe beter het voor je is.”

    Lees ook: Wat kunnen we van Amerikaanse presidenten leren?

    In de opleiding van Frans Blom moeten de mariniers soms voor straf 48 uur met een zware kogelstootkogel rondlopen. „We noemden dat een ‘lees voor kip konijn’. Tijdens de opleiding werden omstandigheden telkens veranderd. Soms zou je kip te eten krijgen, en dat werd dan plots konijn. Het leert je om te gaan met tegenvallers.”

    En zoiets kan je op ieder moment in je leven overkomen, vertelt Blom. Ook in je werk. „In mijn advieswerk is het bijvoorbeeld heel fijn als je verschillende invalshoeken hebt en de gebaande paden durft te verlaten.” Door deze lessen laat Blom zich minder snel uit het veld slaan, door tegenvallers op het werk.

  4. Wie waagt, die wint

    „Het leven is een strijd en de mogelijkheid te falen is altijd aanwezig. Maar mensen die gehoor geven aan de angst iets fout te doen (…), zullen hun potentieel nooit ten volle benutten. Zonder je grenzen op te zoeken (…) zul je nooit weten wat er écht mogelijk is in het leven.” McRaven schrijft over een actie om gijzelaars van Al-Qaeda te bevrijden. Tegen de gewoonte in bij daglicht, omdat de gijzelaar op het punt staan verplaatst te worden. De riskante actie pakt goed uit.

    Hoe goed je ook voorbereid was, er was altijd een element van verrassing

    „Als er een kans voorbijkomt, moet je die inderdaad grijpen en ervoor gaan”, zegt Michiel Alting von Geusau (53), topman bij internetdienstverlener Ingram Micro Commerce & Fulfilment en voormalig kapitein bij het Korps Mariniers. „Hoe goed je ook voorbereid was, er was altijd een element van verrassing bij het Korps Mariniers. Zeker bij trainingen onder extreme omstandigheden in de bergen, of in het poolgebied. Daar moest je dan op inspelen.”

    Bij een aanval draait het bovendien om veiligheid, het inschatten van de situatie en snel beslissen, vertelt Alting von Gesau. „Dat kwam later in mijn werk goed van pas. In 2008 moest ik beslissen om voor de destijds kleine en onbekende klant Zalando een groot nieuw magazijn te huren met een huurcontract voor de lange termijn. Ik heb dat risico genomen, en dat is onze huidige positie ten goede gekomen.”

  5. Je kunt het niet in je eentje

    In het begin van zijn opleiding loopt McRaven samen met zes anderen vaak met een bootje rond. „Overal waar we tijdens de eerste fase van onze SEAL-opleiding naartoe gingen, moesten we dat bootje met ons meedragen.” Als een van hen zwak of ziek is, zet de rest tijdens het peddelen een tandje bij. En ook later zijn het anderen die McRaven op beslissende momenten in zijn carrière redden, merkt hij op. „We hebben in ons leven een team van goede mensen om ons heen nodig om onze bestemming te bereiken. Je kunt niet in je eentje peddelen. Maak zoveel mogelijk vrienden en vergeet nooit dat je succes afhangt van anderen.”

    „Het team is allesbepalend”, zegt ook Dries van der Vossen (59), algemeen directeur van hotelketen Bilderberg Groep en ooit tweede luitenant bij het Korps Mariniers. Als broekie van twintig deed hij de officiersopleiding. „Maar hoe onervaren je ook was, als het even tegenzat keek het hele team naar jou. Jij was de baas.” Van der Vossen leerde er te luisteren naar het team. „Je hebt zelf nooit alle antwoorden. Tien minuten luisteren is daarom altijd waardevoller dan een uur praten.” Ook de laagste in rang moet soms zelf beslissingen nemen, legt Van der Vossen uit. In de commandoketen is de laagste in rang daarom net zo’n belangrijke schakel als de hoogste in rang. „Ik maakte iets vergelijkbaars recent nog mee op mijn werk. Bij een nieuwe campagne behaalde het team, geïnspireerd door de jongste in rang, in no time een subliem resultaat.”

    • Alex van der Hulst