Kan Frankrijks machtigste partij een ‘beweging’ blijven?

Partijcongres ‘En Marche’

Leden van Macrons En Marche morren. Hoe het vuur te houden in een machtspartij?

Christophe Castaner, de enige kandidaat-partijleider. Foto Ludovic Marin/AFP

Wie het hoofdkwartier van La République En Marche (LREM) betreedt, heeft niet het idee op bezoek te zijn bij de machtigste en rijkste politieke organisatie van Frankrijk. Het deze zomer betrokken kantoor ligt verscholen achter Aziatische restaurants in een non-descript straatje nabij Opéra. Binnen lijken louter hippe dertigers aan het werk, iedere dag gekleed alsof het „casual Friday” is, constateerde Le Monde al eens. Met de zithoekjes, transparante muren en voetbaltafels heeft het partijbureau meer weg van een start-up.

Toch lijkt de „beweging” die werd opgezet om Emmanuel Macron verkozen te krijgen tot president van Frankrijk in korte tijd een echte politieke partij geworden. Zaterdag komen parlementariërs, regionale leiders en gewone leden samen in Lyon voor een eerste congres. De afgevaardigden kiezen een partijchef en een „uitvoerend bureau”. Het uiteindelijke doel: „herverkiezing van Emmanuel Macron in 2022”, erkende LREM-fractievoorzitter Richard Ferrand al eens zonder omwegen.

Maar terwijl Macron zelf zonder enige serieuze oppositie Frankrijk regeert, begint een deel van het kader te morren over de wijze waarop de partij bestuurd wordt. Een honderdtal (anonieme) leden beklaagde zich deze week in een open brief over gebrek aan democratie. De beweging heeft zijn oorsprong in zo’n 4.000 lokale comités die discussieerden over vernieuwing van de politiek en het partijprogramma. De „honderd democraten” zijn teleurgesteld over hun inbreng sinds Macron en zijn vertrouwelingen de paleizen van de republiek betrokken hebben. „La République En Marche hoort wel, maar luistert niet”, schrijven zij.

Ook politica Corinne Lepage, ooit minister onder Chirac, is niet mild. Zij voerde actief campagne voor Macron, maar in haar net verschenen boek À Bout de Confiance (Na het vertrouwen), hekelt ze de „technocratie” en de „transformatie” tot een centralistische machtsclub van een partij die „Fransen de mogelijkheid gaf hun eigen toekomst te vormen”.

De kritiek betreft vooral de beperkte keus voor het partijleiderschap. Er is zaterdag maar één kandidaat: de door Macron aangewezen Christophe Castaner. Hij is sinds mei regeringswoordvoerder en minister van Relaties met het parlement en hij hoopt die laatste baan naast het onbezoldigde partijleiderschap te kunnen behouden. Het is de bedoeling dat Castaner en zijn kandidaten voor het uitvoerend bureau via het opsteken van handen gekozen worden, maar opstandige parlementariërs lobbyen voor een geheime stemming.

Lees ook dit verhaal over de dalende populariteit van Emmanuel Macron: van Messias tot kop van Jut

De LREM-top relativeert de kritiek. Staatssecretaris Benjamin Griveaux, die Castaner mogelijk opvolgt als regeringswoordvoerder, zegt dat de partij 386.000 (niet betalende) leden heeft, 166.000 meer dan na de Macrons verkiezing. De overgrote meerderheid is volgens hem dik tevreden. Nieuwe partijstatuten werden in grote meerderheid (zij het met lage opkomst) aangenomen en slechts 25.000 marcheurs namen de moeite deze zomer een vragenlijst over de toekomst van de partij in te vullen.

Daaruit bleek wel dat veel lokale comités niet louter in actie wilden komen bij verkiezingen, maar zich ook tussentijds voor hun gemeenschap nuttig willen maken. LREM poogt daarom nu een netwerk voor allerhande burgerinitiatieven op te zetten om de kloof tussen burger en politiek te dichten. „We zijn ervan overtuigd dat de transformatie van de maatschappij door burgers zelf gedragen moet worden”, zei medeoprichter Astrid Panosyan in weekblad L’Obs.

Want, zei ze, LREM moet vooral niet op een conventionele partij gaan lijken. „Het is een beweging!”

    • Peter Vermaas