Even wennen: Europa groeit écht

Economische groei

Na jaren van geploeter doet de economie het nu overal in de EU goed. Er komen veel banen bij. Maar hoe duurzaam is de ‘Euroboom’?

Foto Jean-Sebastien Evrard/AFP

Een sputterend Europa dat maar niet uit de crisis komt, terwijl Amerika en Azië floreren. Dat is een beeld, een minderwaardigheidscomplex bijna, dat zich in veel Europese geesten heeft genesteld. Maar dit beeld is nu echt een beetje achterhaald, zo bleek deze week uit een reeks cijfers.

Een hashtag duikt steeds vaker op op Twitter: #Euroboom. De Europese economie is booming. Het Duitse bruto binnenlands product (bbp) groeide in het derde kwartaal met 0,8 procent vergeleken met een kwartaal eerder, een uitstekend cijfer. Maar het gaat allang niet meer alleen om succesverhaal Duitsland. Notoire achterblijver Italië noteerde ook een keurige 0,5 procent bbp-groei, hetzelfde geldt voor Frankrijk. Midden- en Oost-Europese landen laten hoge, soms onwaarschijnlijk hoge groeicijfers zien, met Roemenië als uitschieter (2,6 procent kwartaal-op-kwartaal).

Analisten verrast

De EU ligt nu op koers om in 2017 op jaarbasis iets sneller te groeien dan de VS (2,3 versus 2,2 procent, volgens ramingen van de Europese Commissie). Na jaren van geploeter met hervormingen gaat het nu dan echt beter. Dát is even wennen voor banken en andere financiële instellingen die economische voorspellingen doen. Sinds begin dit jaar liggen hun groeiramingen voor de eurozone stelselmatig te laag, zo blijkt uit de Citi Economic Surprise Index.

De ‘Euroboom’ brengt banen. In een jaar tijd is de werkloosheid in de EU gedaald van 8,4 naar 7,5 procent. In landen als Duitsland (3,6 procent werkloosheid) en Nederland (4,5 procent) komen bedrijven steeds lastiger aan goed personeel. Griekenland is met een werkloosheid van 21 procent nog lang niet zover, maar ook daar lijkt het ergste achter de rug. Het maakt de Europeanen weer optimistischer over de economische situatie en, misschien niet toevallig, ook over EU en over de euro, zo blijkt uit de laatste Eurobarometer.

Toch even een kanttekening bij al dit enthousiasme: Europa, met name de eurozone, komt van ver. De huidige groeispurt is een inhaalslag. Anders dan de VS beleefde de eurozone na de financiële crisis een tweede recessie, in 2011-2013. Het herstel is per saldo nog steeds een stuk zwakker dan in de VS. Ligt het bbp in de eurozone nu krap 8 procent hoger dan in 2010, de Amerikaanse economie is 14 procent groter. De verschillen tussen EU-landen blijven bovendien groot. Italië presteert nu prima, maar wel pas na jaren van stagnatie. Het land zit nog op hetzelfde bbp-niveau als in 2010. En Griekenland? Dat zit daar bijna 18 procent ónder.

Vergelijk dat eens met het niet aflatende Wirtschaftswunder in Duitsland (dertien kwartalen groei op rij). Dat Duitse groeiwonder is deels een verklaring van de hausse in landen als Polen en Roemenië, die na de EU-uitbreiding steeds sterker met de Duitse markt vervlochten zijn geraakt. Die Duitse connectie geldt al veel langer voor Nederland, dat afkoerst op een indrukwekkend groeicijfer van ruim 3 procent dit jaar. Een ander succesland van de voorbije jaren, het Verenigd Koninkrijk, valt terug in de groeilijstjes vanwege de onzekerheid over de Brexit.

Lees over de Duitse economie ook: Het groeiwonder van Europa in vijf clichés

Dank aan de ECB

De grote vraag is hoe duurzaam de ‘Euroboom’ zal blijken te zijn. De Europese Commissie wijst in haar herfstraming op een aantal zwakheden. Zo leunt het economisch herstel erg op export. Er is wereldwijd veel vraag naar EU-producten, maar de vraag uit Europa zelf blijft achter.

De externe omstandigheden zitten bovendien erg mee, meent de commissie. De daling van de olieprijs sinds medio 2014 en het ultrasoepele monetaire beleid van de Europese Centrale Bank stuwen de groei op. De ECB drukt de rentes en zo de wisselkoers van de euro, wat ‘onze’ exportproducten in de rest van de wereld goedkoper maakt. En de ECB maakt lenen voor consumenten en bedrijven goedkoper. „Zonder deze factoren was de groei misschien veel zwakker geweest”, aldus Brussel. Overigens geldt dat voor de VS en Japan, waar centrale banken al eerder na de crisis intervenieerden, net zo.

Lees ook: De groeispurt van de Nederlandse economie in vijf trends
    • Mark Beunderman