Zoekmachine ploegt archieven over de Tweede Wereldoorlog door

Het noodlottige Duitse ultimatum van 14 mei 1940 aan „den kommandant van Rotterdam”, de jaargang 1941 van De Telegraaf en een kinderboek over Adolf Hitler. Wie op zoek is naar dit soort historische bronnen uit de Tweede Wereldoorlog, hoeft niet meer archief na archief door te spitten. Ze zijn namelijk te vinden op oorlogsbronnen.nl, een soort Google voor WOII-archiefmateriaal. Sinds kort bevat de zoekmachine meer dan tien miljoen stukken, uit tientallen verschillende collecties.

Een index van oorlogsmateriaal met zo’n grote omvang bestond nog niet in Nederland. Dat moest veranderen, vond het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB), de organisatie achter de zoekmachine. „Getuigen van de Tweede Wereldoorlog vallen weg. Bronnen zijn belangrijk om de herinnering levend te houden.” Het NOB begon daarom vorig jaar met de ontwikkeling van de zoekmachine, financieel gesteund door onder meer het ministerie van VWS.

De klus is niet eenvoudig. Nederlandse archieven, musea en bibliotheken met oorlogsmateriaal gebruiken tal van verschillende digitale archiefsystemen. En ze beschrijven hun stukken allemaal anders: wat de ene collectie een bunker noemt, heet bij de andere een kazemat.

Om dat probleem op te lossen, gebruikt het NOB speciale software die in één keer door alle collecties zoekt en verbindingen legt tussen trefwoorden. Daardoor weet het systeem dat iemand die zoekt op de term ‘nazi’ niet alleen NIOD-stukken over dat onderwerp wil zien, maar bijvoorbeeld ook een koppelgesp van de Hitlerjugend. Het archievenaanbod zal de komende jaren worden uitgebreid. (NRC)