Reacties ‘staatsgreep’ Zimbabwe: oproep tot rust en kalmte

Het Zimbabweaanse leger ontkent dat er sprake is van een staatsgreep, nadat het woensdag onder meer regeringsgebouwen bezette in hoofdstad Harare.

President Mugabe en zijn vrouw Grace tijdens een viering van zijn verjaardag in februari 2016 Foto Tsvangirayi Mukwazhi/AP

Verschillende internationale organisaties roepen op tot rust en kalmte na de machtsovername door het Zimbabweaanse leger. De Afrikaanse Unie (AU) draagt het leger op zijn acties per direct te staken, meldt persbureau AFP. Volgens de AU moet het leger de “grondwettelijke orde respecteren”. Hoewel het leger ontkent een staatsgreep te hebben uitgevoerd, bestempelt de Unie de actie als “iets dat lijkt op een coup”.

“De Afrikaanse Unie eist het onmiddellijke herstel van de grondwettelijke orde en vraagt alle partijen zich verantwoord en beheerst te gedragen ter bescherming van mensenlevens, fundamentele vrijheden en de integriteit van Zimbabwe.”

Ook VN en VS roepen op tot kalmte

Ook de Verenigde Naties (VN) reageerden woensdag op de ontwikkelingen in het Afrikaanse land. António Guterres, secretaris-generaal van de VN, roept volgens AFP op tot terughoudendheid en geweldloosheid.

De Verenigde Staten spraken hun hoop uit dat Zimbabwe zo snel mogelijk terug kan keren naar de normale gang van zaken. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei geen positie in te nemen in de kwestie, maar keurde wel de “militaire bemoeienis in een politiek proces” af.

Lees ook: Leger Zimbabwe zet president Robert Mugabe na 37 jaar opzij

Geen staatsgreep

Woensdagochtend grepen militairen onverwachts de macht in Harare, de hoofdstad van Zimbabwe. De militairen omsingelden alle belangrijke overheidsgebouwen en ook de internationale luchthaven werd bezet. Ook nam het leger de zendtijd van staatsomroep ZBC over, waar woordvoerder S.B. Moyo woensdagochtend ontkende dat er sprake zou zijn van een “militaire machtsovername van de regering”.

Volgens Moyo wil het leger enkel “de criminelen rondom president Mugabe aanpakken”, omdat zij “misdaden zouden begaan die Zimbabweanen sociaal en economisch gezien benadelen”. Hij verzekerde dat Mugabe en zijn familie in veiligheid verkeren. Later op de dag werd bekend dat Mugabe onder huisarrest is geplaatst.

Ontslag vice-president

De machtsovername komt een week na de plotselinge afzetting van vice-president Emmerson Mnangagwa, die vorige week maandag op staande voet werd ontslagen door president Mugabe. Mnangagwa was een waarschijnlijke kandidaat om de 93-jarige president na zijn dood of aftreden op te volgen.

Een andere mogelijke kanshebber voor het presidentschap is Mugabes 53-jarige vrouw Grace, een nieuwkomer in de politiek. Omdat zij niet betrokken was bij de onafhankelijkheidsstrijd in de jaren ’80, zijn militairen en veteranen geen voorstander van haar benoeming. Dit is volgens correspondent Bram Vermeulen vermoedelijk de reden dat de militairen woensdag ingrepen.

Lees hier het profiel dat Koert Lindeijer schreef over Mugabe: Waarom Afrika Mugabe niet laat vallen

37 jaar heerschappij

Robert Mugabe is sinds de onafhankelijkheid van Zimbabwe in 1987 president van het land. Hoewel hij enerzijds wordt gevierd als onafhankelijkheidsstrijder, wordt hij ook bekritiseerd vanwege de gewelddadige optredens tegen zijn eigen volk; hij sloeg in 2008 nog een opstand van de oppositie met harde hand neer.

Verder wordt de 93-jarige internationaal gehekeld vanwege zijn autocratische regime, gewelddadige landonteigeningen en de hyperinflatie waar Zimbabwe de laatste jaren mee kampt.

    • Floor Bouma