Darmbacterie helpt tegen hoge bloeddruk na eten van zout

Geneeskunde

Bij muizen werkt het; hoge bloeddruk door zout voedsel verhelpen met probiotica. Maar of het ook mensen helpt die te zout eten is nog de vraag.

Zeezoutkristallen. Met zeezout over het eten krijg je doorgaans meer zout binnen dan met gewoon zout. Foto Getty

Een melkzuurbacterie in de darmen van muizen voorkomt dat deze dieren een hoge bloeddruk krijgen wanneer zij een paar weken op een flink zout dieet worden gezet. Een soortgelijk beschermend mechanisme bestaat waarschijnlijk ook in de menselijke darmflora. Dat schrijft een team van Amerikaanse en Duitse onderzoekers woensdag in het wetenschappelijke blad Nature.

Volgens een rapport van het RIVM uit 2012 eten Nederlanders „ongezond veel zout”. Meer dan 85 procent van de Nederlandse bevolking consumeert meer zout dan het aanbevolen maximum van 6 gram per dag. Volwassen mannen eten gemiddeld 9,9 gram per dag en vrouwen 7,5 gram per dag. Het RIVM noemde de uitkomsten van dit onderzoek „zorgwekkend”, omdat mensen die langdurig teveel zout consumeren een verhoogd risico lopen op hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden.

Muizenkeutels

De Amonderzoekers ontdekten dat een zout dieet ertoe leidde dat één bacteriesoort uit de keutels van muizen verdween: Lactobacillus murinus. Als zij deze bacterie vervolgens toevoegden aan het zoute voer bleek de hoge bloeddruk van de muizen weer te dalen. De bacterie beïnvloedt het immuunsysteem via de omzetting van moleculen in de darm. Uit tryptofaan (een aminozuur) produceren de melkzuurbacteriën indoolmelkzuur en indoolazijnzuur. Deze stoffen passeren de darmwand en stimuleren daar de vorming van een bepaald type witte bloedcellen (de zogeheten Th17-cellen). Als deze stoffen wegvallen door het verdwijnen van de melkzuurbacteriën, gaan de witte bloedcellen ontstekingsfactoren uitscheiden. Dat leidt tot een verhoogde bloeddruk en verergering van autoimmuunziekten.

Meer dan 85 procent van de Nederlandse bevolking consumeert meer zout dan het aanbevolen maximum

Mensen hebben Lactobacillus murinus niet, maar soms wel andere soorten melkzuurbacteriën. De onderzoekers deden een proef met twaalf gezonde vrijwilligers die boven op hun dagelijkse voeding een zoutpil met 6 gram extra zout per dag kregen (gemiddeld kwam hun zoutinname daarmee op bijna 14 gram per dag). Hun bloeddruk ging daardoor omhoog, maar niet zodanig dat zij daadwerkelijk een te hoge bloeddruk kregen. Vijf van de twaalf hadden voorafgaand aan de proef melkzuurbacteriën in de ontlasting en net als in de muizenproef verdwenen die door het zoute dieet. Mogelijk werkt het bij de mens dus net zoals bij de muis, schrijven de onderzoekers onder leiding van Dominik Müller van het Berlin Institute of Health, en zou het kunnen werken als methode van preventie en behandeling van hoge bloedddruk.

„Een intrigerende bevinding”, reageert nierspecialist Gerjan Navis van het UMCG in Groningen, die niet bij de studie betrokken was. „Het suggereert dat je met melkzuurbacteriën in je darmflora het effect van zout op ontsteking en bloeddruk kunt tegengaan. Dat zou natuurlijk mooi zijn: een yakultje voor je aan de pizza begint...”

Maar, zegt Navis, „de onderzoekers stoppen net op het moment dat ze de bal zouden kunnen inkoppen – en daarbij ook het praktisch nut zouden kunnen aantonen. Dat is onbevredigend. De enige juiste proef om hun punt definitief hard te maken hebben ze nog niet gedaan, namelijk: kijken of bij toevoeging van melkzuurbacteriën de bloeddrukrespons op zout minder sterk is, of verdwenen.”

Dat zou natuurlijk mooi zijn: een yakultje voor je aan de pizza begint...

Er overigens ook al andere manieren bekend om het effect van zout op bloeddruk te dempen, bijvoorbeeld een paar kilo vermageren. „Dat werkt heel goed!”, zegt Navis, „Daarbij gebeurt er ook vast iets met je microbioom – maar dat is indertijd niet gemeten. En daarnaast beschermt voldoende vitamine D in je lichaam tegen de lange termijn effecten van zout op de nier.”