Meer claims na onterechte nacht politiecel

Ex-verdachten van een misdrijf die korte tijd waren opgesloten krijgen steeds vaker een schadevergoeding.

Een agent opent een doorgeefluik naar een politiecel op het politiebureau van Apeldoorn. Foto Michael Kooren/ANP

Steeds meer verdachten brengen een nachtje door in voorarrest, van wie een groeiend deel binnen zes dagen weer op vrije voeten komt. Dat blijkt uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Diegenen die onterecht vast hebben gezeten, vragen steeds vaker een schadevergoeding. In 11 jaar tijd verzesvoudigde het aantal uitgekeerde vergoedingen. In 2016 kregen 4.819 ex-verdachten een vergoeding, in 2005 lag het aantal uitgekeerde vergoedingen op 780.

De stijging komt grotendeels doordat de politie verdachten vaker kort vastzet. Tijdens deze inverzekeringstelling brengen verdachten maximaal zes nachten in een politiecel door. In 2016 werden in totaal circa 67.000 verdachten in verzekering gesteld - één op de vier verdachten werd enkele dagen in een politiecel vastgehouden om daarna op vrije voeten te komen. In 2012 was dit één op de zes.

Het deel van de verdachten van misdrijven dat naar een huis van bewaring ging, en dus langer dan drie dagen vastzit, bleef in deze periode gelijk op circa 4,5 procent. De afgelopen jaren kwam daarmee een steeds groter aantal van deze verdachten na die korte detentie in een politiecel weer vrij. Dat betekent overigens niet dat zij allemaal niet langer verdacht worden. Tot deze groep behoren ook personen die als verdachten hun proces buiten de gevangenis mogen afwachten.

108 euro per dag

De Rekenkamer concludeert dat de officier van justitie steeds vaker besloot om een verdachte na één of enkele dagen in een politiecel op vrije voeten te stellen, zonder dat tussenkomst van de rechter-commissaris noodzakelijk was.

Mensen die bijvoorbeeld na drie dagen worden vrijgelaten en vervolgens een schadevergoeding vragen, krijgen gemiddeld 108 euro per dag. De rechter honoreerde zo’n 95 procent van alle verzoeken. Dat kostte de staat 8,7 miljoen euro in 2016, tegen 5,4 miljoen in 2005.

Overigens zouden veel meer ex-verdachten een schadevergoeding kunnen krijgen: slechts 35 procent van de mensen die in aanmerkingen komen voor compensatie, vraagt die daadwerkelijk aan.

‘Nederland koploper’

De Algemene Rekenkamer, de waakhond die de uitgaven van de rijksoverheid controleert, deed het onderzoek onder meer omdat er vaak wordt verondersteld dat Nederland veel meer verdachten voorlopig opsluit in verhouding tot andere Europese landen. Die “koploperspositie” is geen feit, volgens de Rekenkamer.

Vergelijkbaar onderzoek binnen Europa is niet mogelijk omdat er andere definities en andere systemen worden gehanteerd. Het Openbaar Ministerie (OM) vindt dat een belangrijke conclusie en benadrukt dat “in ieder individueel geval een bewuste en zorgvuldige afweging” wordt gemaakt.