Huisjesmelker lacht om boetes

Huurprijzen Studentensteden willen malafide huisbazen harder kunnen aanpakken. Die gaan nu vaak nog ongestoord hun gang.

Ashwin van Dolder in zijn appartement. Toen hij ging klagen over de huur, "begon de intimidatie". Ilvy Njiokiktjien

Een man in een zwarte capuchontrui en joggingbroek belt op een avond in juli afgelopen zomer aan bij Ashwin van Dolder (23) in Utrecht Overvecht. Als Van Dolder de deur opent doet de man een stap naar voren. „Heb je problemen of zo?” vraagt de man. Ik?, reageert Van Dolder. „Ja, met de commissie of zo?” „Luister”, zegt de man en hij doet nog een stap naar voren en trapt de onderruit van de voordeur in. Daarna loopt hij rustig weg, blijkt uit de filmopname van de camera van Van Dolder die hij achter een zijraampje heeft geïnstalleerd.

Van Dolder, afgestudeerd aan de TU Delft, deelt sinds elf maanden een driekamerappartement met een vriend. Als ze post ontvangen van het Huurteam Utrecht besluiten ze hun woning te laten controleren. De twee twijfelen over de huurprijs: ze betalen maandelijks 900 euro voor 37 vierkante meter. Volgens de huurcommissie is dat 475 euro te veel; de pandeigenaar wordt hierover benaderd. Van Dolder: „Toen begon de intimidatie.”

Studentensteden worstelen met lastige huurbazen. Maandagmiddag stuurden de wethouders van elf studentensteden (waaronder Utrecht) een brief aan minister Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66). Ze willen extra middelen om „huisjesmelkers” te bestrijden. Dat zijn verhuurders met minstens tien panden in hun bezit die stelselmatig de wet- en regelgeving overtreden. Het ideaal, volgens de wethouders: direct sanctioneren als huisjesmelkers de regels overtreden.

„Forse sancties zouden enorm helpen”, zegt Paulus Jansen (SP), wethouder wonen in Utrecht. Jansen vecht al jaren tegen lastige huurbazen in zijn stad. Het merendeel van de verhuurders is in orde, zegt hij. Een kleinere groep verhuurt te duur en past de huurprijs pas aan als er over geklaagd wordt of geprocedeerd via het Huurteam. Ongeveer twintig huurbazen overtreden constant alle regels: de huisjesmelkers. Aan deze groep, met „honderden” panden in Utrecht, heeft Jansen zijn handen vol.

Malafide huurbazen

In elke studentenstad zitten huisjesmelkers: kwestie van vraag en aanbod. Utrecht heeft 67.000 studenten, iets minder dan de helft woont ook in de stad. Maar genoeg woningen zijn er niet. Studenten zijn de favoriete doelgroep van malafide huurbazen, zegt wethouder Jansen. Door de grote doorloop in studentenkamers zijn studenten nauwelijks geneigd slechte verhuurders te melden.

Het Huurteam Utrecht bezocht in de eerste acht maanden van dit jaar ruim 400 woningen, blijkt uit een rapportage die dinsdag naar de gemeenteraad is gestuurd. Negen op de tien huurders – veelal studenten – betalen te veel huur. En negen huurders deden aangifte bij de politie. Huurders betaalden gemiddeld 106 euro per maand te veel.

Bij onveilige en niet vergunde situaties kan de gemeente een dwangsom opleggen, zegt wethouder Jansen. Hij zou graag de foute verhuurders bekendmaken via een zwarte lijst, zegt hij, maar stuit daarbij op privacywetgeving. De verhuurder van Ashwin van Dolder bezit ongeveer negentig panden in Utrecht, volgens de gemeente, en heeft twee ton aan dwangsommen en bestuurlijke boetes openstaan.

Klachten indienen bij de huurcommissie leidt regelmatig tot een tegenreactie, weet Zwebe. Zo kan de klagende huurder plotseling een nieuwe buurman krijgen, zegt Zwebe. Die wordt geïnstrueerd door de huurbaas, zegt Zwebe. „Hij moet de klagende huurder wegtreiteren.” Een klein clubje huisjesmelkers geeft, zegt zij, niks om boetes. Vergelijk ze met notoire zwartijders, zegt Zwebe: boetes nemen ze op de koop toe.

Dit blijkt ook uit onderzoek van Michel Vols dat twee maanden geleden is gepubliceerd. Vols, hoogleraar openbare-orderecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzocht hoe gemeenten „malafide pandeigenaren” aanpakken. Zijn conclusie: „Gemeenten schreeuwen al jaren moord en brand over malafide pandeigenaren, maar er is nog steeds weinig grip op dit probleem.”

Gemeenten kunnen via de Huisvestingswet (die toeziet op de eerlijke verdeling van de woningvoorraad) en de Woningwet (die kijkt of het pand veilig is) lastige huisbazen aanpakken. Op basis van de Woningwet kunnen gemeenten forse boetes opleggen en panden afpakken van huisjesmelkers. Maar, zegt Vols, dat is in twee jaar amper gebeurd.

Dat komt doordat deze verhuurders het spel slim spelen, zegt de hoogleraar. Ze hebben goede juristen. En als de gemeente probeert een pand af te pakken, zegt Vols, „zetten ze er snel kwetsbare gezinnen erin”. Utrecht heeft de Woningwet al verschillende keren ingezet tegen lastige verhuurders, zegt Jansen.

Foto: Ilvy Njiokiktjien
Ashwin van Dolder in zijn driekamerappartement. Toen hij ging klagen over de huur, „begon de intimidatie”.

Foto’s Ilvy Njiokiktjien
Foto: Ilvy Njiokiktjien

Ashwin van Dolder heeft aangifte gedaan bij de politie. Zijn zaak kwam eind oktober voor de rechter; de advocaat van Van Dolder is betaald door het Huurteam Utrecht.

De rechter acht het aannemelijk dat de man in capuchontrui gestuurd is door de verhuurder. Laatstgenoemde krijgt een contact- en gebiedsverbod opgelegd voor drie tot zes maanden. Bij overtreding moet hij een boete van duizend euro betalen.

Probleem opgelost? Volgens Van Dolder niet. Een maand geleden dook op een opname van zijn camera ineens een oude bekende op: de belager, die enkele tassen sjouwt voor de nieuwe overburen. „Je maakt het beste ervan”, zegt Van Dolder, „maar als ik iets beters vind ben ik hier direct weg.”

De huisbaas van Van Dolder was niet bereikbaar voor commentaar. Telefonisch en per mail is herhaaldelijk contact gezocht met diens advocaat.