Filmhuis Kriterion begint ook ‘studentenbios’ in Liberia

De formule van studenten-filmhuis Kriterion wordt succesvol uitgerold. Via crowdfunding moet er een filmhuis in Liberia komen.

Bioscoop Kriterion in Amsterdam Foto Levin Den Boer, Paula van der Meeren/ANP

Voor duizend euro kun je op dit moment je eigen bioscoopstoel kopen. Via crowdfunding wordt gewerkt aan Kriterion Monrovia, een toekomstig filmhuis in de hoofdstad van Liberia. Je naam wordt op de stoel vereeuwigd en mocht je in de buurt zijn – je mag er altijd gratis naar de film. Maar bijdragen betekent bovenal dat je helpt bij de realisatie van de eerste arthouse bioscoop van Liberia, gemodelleerd naar het Amsterdamse Kriterion, een filmhuis dat volledig wordt gerund door studenten.

De crowdfundingsactie – waarvoor ook kleinere bedragen welkom zijn – is opgezet door non-profitorganisatie Young Urban Achievers (YUA). Die bestaat uit vier medewerkers, allen zelf met een verleden bij Kriterion. Samen met vijf Monroviaanse studenten werken zij nu aan de oprichting en financiering van Kriterion Monrovia. Om die van de grond te krijgen is in totaal 50.000 euro nodig.

„Wij willen jongeren in post-conflictgebieden helpen een eigen onderneming te starten, en tegelijkertijd de lokale filmcultuur een boost geven”, zegt Marthe Singelenberg (26), medewerker van YUA. Liberia werd tussen 1989 tot 2003 geteisterd door twee burgeroorlogen, met honderdduizenden slachtoffers en een verwoeste economie tot gevolg.

Naoorlogse cultuurboost

Het oorspronkelijke Kriterion is eveneens opgericht in de nasleep van de oorlog, namelijk in Amsterdam, 1945. Net als voor de Amsterdamse studenten toen, hoopt Kriterion Monrovia straks de lokale film- en jongerencultuur stimuleren. „Voor de oorlog waren er in Monrovia bioscopen, maar die zijn nog niet heropend”, zegt Singelenberg. Films op groot scherm worden nu vertoond in provisorische filmschuren, waar verder nauwelijks voorzieningen zijn. „Onlangs is wel een eerste echte bioscoop geopend, maar daar betaal je twintig Amerikaanse dollars voor een kaartje. Dat kunnen mensen zich niet veroorloven.”

Kriterion wordt nog steeds onafhankelijk gerund door studenten, vanuit een democratische, non-hiërarchische organisatiestructuur. Taken worden verdeeld over commissies (‘programmering’, of ‘hygiëne’) die elk hun eigen voorstellen doen, waarover wordt gestemd.

Die platte organisatiestructuur wil Kriterion Monrovia overnemen. „De studenten in Liberia leveren alle inhoudelijke input”, zegt Singelenberg. „Wij gieten hun plannen vervolgens in een mal, die we hier presenteren aan fondsen en investeerders.”

Van eetcafé tot benzinepomp

Dat het Kriterion-model succesvol kan worden geëxporteerd, heeft YUA al bewezen met een vestiging in Sarajevo, gesticht in 2011. En binnen Amsterdam wordt het Kriterion-model ook ingezet voor andere ondernemingen: een Kriterion eetcafé, Skek, en zelfs een studenten-tankstation.

Via mail laat een van de Monroviaanse initiatiefnemers, studente Pandora Hodge (28), weten dat de samenwerking met YUA goed verloopt. Ze denkt dat Kriterion Monrovia een bijdrage zal leveren aan de locale jongerencultuur, en meer kan zijn dan een bioscoop: „Of je nu cineast, schilder, komiek, schrijver of muzikant bent: wij willen je een podium bieden. Wat ik het liefste wil, is dat kunst en film gaan leven in mijn stad.”