Recensie

Esthetisch bloedbad op reizend dansfestival ‘Explore’

Dansfestival Explore trekt door Nederland met o.a. ‘Under Siege’ van de Chinese choreografe Yang Liping: een esthetisch bloedbad waarin traditie en moderniteit elkaar ontmoeten.

Scène uit ‘Under Siege’ Foto Ding Yi Jie

Een beursgenoteerd dansgezelschap: het is bijna een contradictio in terminis. Maar in China bestaat het. Wie een belang wil nemen in de Yang Liping Contemporary Dance kan terecht op de Chinese beurs, alsof het om een multinational gaat. Maar het gezelschap van de 59-jarige Yang Liping ís ook een mega-onderneming. Met drie subgezelschappen die het hele jaar door optreden in verschillende Chinese steden en een touring company. Goed voor een kleine 1500 shows en ongeveer 800.000 bezoekers op jaarbasis.

Grote groepen, grote getallen

Bij die duizelingwekkende cijfers horen ook producties die van een overweldigend formaat zijn, met tientallen vaste medewerkers en regelmatig grote groepen figuranten. Chinezen zijn dat zo gewend, zegt Yang Liping via haar tolk en manager. Net zoals ze gewend zijn aan grote, epische verhalen door de Peking Opera.

Haar voorstelling Under Siege, die vanaf zaterdag door Nederland toert, is daar een voorbeeld van. Het spektakel (met een kleine twintig performers overigens een bescheiden productie voor Yang) is gebaseerd op het historische verhaal van de bloedige veldslag die uitmondde in de dominantie van de Han-Chinezen die tot op de dag van vandaag voortduurt.

De voorstelling is een dan ook esthetisch bloedbad: rode veertjes spuiten in het rond als het leger van de onfortuinlijke generaal Xiang Yu in de pan wordt gehakt door zijn opponent Liu Bang. Om niet alleen achter te blijven, pleegt de concubine van Xiang zelfmoord (de rol wordt gedanst door een man, naar de roman, film en opera Farewell My Concubine), waarna ook de generaal nog maar één uitweg ziet: het eigen zwaard.

Traditie én vernieuwing

Een traditioneel verhaal over Chinese waarden, noemt Yang Liping het, met thema’s die ook vandaag nog actueel zijn. „Een gevecht van grootmachten, de vrouw die zich opoffert. Maar mij gaat het vooral om het artistieke aspect: hoe kan ik daar nu mee omgaan, op een manier die noch traditioneel is, noch exclusief modern.”

De choreografie is een mengvorm van stijlen, met verwijzingen naar de multidisciplinaire Peking Opera, martial arts en de diverse etnische stijlen uit China. Yang Liping heeft zich met name gespecialiseerd in die volksdansen. Sinds haar dertiende, toen zij haar schoolcarrière beëindigde om zich helemaal aan de dans te wijden, zoekt zij tot diep in de bergen naar oude, onbekende dansstijlen bij geïsoleerde minderheden. In 1986 stal zij de Chinese harten met haar show Spirit of the Peacock en is zij een vooraanstaand figuur in de Chinese kunstwereld, om haar status ook wel ‘de Chinese Madonna’ genoemd.

Een zee van scharen

Ook voor de vormgeving heeft zij gezocht naar een ontmoeting van traditie en moderniteit. Opvallend is de papierknipper, die de hele avond secuur karakters knipt waarmee het verhaal wordt verteld. Beeldend kunstenaar Beili Liu ontwierp een toneelbeeld als een installatie, met honderden blikkerende scharen die boven de speelvloer hangen. De scherpe punten veroorzaken een sfeer van constante dreiging, het geklingel roept associaties op met het wapengekletter van de strijdende legers. Tim Yip (Crouching Tiger, Hidden Dragon) heeft de algehele visuele regie.

Overigens zal het verhaal van Under Siege voor Westerse ogen niet klip en klaar zijn en, ondanks het ‘Nieuwe Oriëntalisme’ van Yip en Yang Liping, ongewoon en exotisch overkomen. Geen probleem, aldus de bescheiden choreografe: „Beschouw de voorstelling als een gelegenheid om kennis te maken met kunstvormen die zelden in het mainstream theater te zien zijn. Dat is belangrijk.”

Het Explore Festival voor hedendaagse dans en theater reist langs steden van Groningen tot Breda en Kerkrade. Naast Yang Liping zijn er nog drie dansvoorstellingen uit Chili, Singapore en Marokko. 15/11 t/m 2/12, www.explorefestival.nl