Column

Beschaving? Ja, maar niet uit de Randstad

De blauwe welkomstvlaggen wapperen al in de straten van Dokkum. Autoverkeer wordt omgeleid. De levensgrote bronzen mijter van Bonifatius voor het oude stadhuis is voor de gelegenheid omgedoopt tot Sinterklaasmijter. De stad is klaar voor de intocht van de goedheiligman met zijn Zwarte Pieten aanstaande zaterdag én voor de bussen met activisten van Kick Out Zwarte Piet uit Amsterdam en Rotterdam. De gemeente heeft een vergunning verleend voor de Mars voor Beschaving en voor een protestactie.

Op de beelden van het Sinterklaasjournaal zien de peperkoekhuisjes in de binnenstad er nog knusser uit. De Friezen dragen er boerenkielen en ijsmutsen. Het zijn keuterboertjes die tuba spelen en in onverstaanbaar Nederlands klagen over het weer. Zo zien de Nederlanders hun Friezen het liefst.

Kick Out Zwarte Piet laat weten tegen Zwarte Piet te zijn, niet tegen Nederlanders die Zwarte Piet leuk vinden. Maar de bewoners van Dokkum zijn gevoelig voor betutteling. Onder de oppervlakte, in de cafés en op straat onder de feestverlichting broeit het.

‘We huffen ze eruit”, zegt Sybren, een jonge Fries in het stadscafé over de activisten. Begrijp ons goed, zegt hij. „Wij zijn zuiver op de graat en ook tegen Zwarte Piet, maar we zijn onafhankelijk.” Dat zeggen ook zijn vrienden. Als het aankomt op solidariteit met de demonstranten of op hun eigenwaarde dan kiezen ze voor het laatste. Ze willen geen beschavingsoffensief.

In café De Refter op de Markt zit Oege Hiddema, gepensioneerd relatiemanager, met zijn vrienden. Allemaal exponent van het behoudende en mysterieuze Noordoost-Friesland, zeggen ze, waar de hechte families elkaar kennen. Een gebied dat zich „heruitvindt”, zegt Hiddema. Zijn verre neef Theo Hiddema, Kamerlid voor Forum voor Democratie, is ook een zoon van dit land. „Al staat hij politiek ergens anders.” Het CBS signaleert een voorzichtige trek van gezinnen uit de stad naar het Friese platteland.

„In dit gebied moet je niet proberen het tempo te bepalen”, zegt Hiddema. „Dat bepalen de bewoners zelf wel.” En zegt hij erbij, dat tempo ligt laag. „Het anti-Zwarte Piet-bewustzijn is pril.” Linkse stemmers die hun kinderen in de Friese taal opvoeden, vinden het vervelend dat hun onschuldige nationalisme wordt gekaapt door de Friese Nationale Partij.

Oege Hiddema snapt dat het Dokkumers iets doet als ze op de vingers worden getikt. „We houden er niet van als er in ons systeem wordt ingebroken. We willen niet van buitenaf beschaafd worden.” Hij noemt de demonstratie „een toneelstuk op het verkeerde toneel”.

Jutta Chorus (j.chorus@nrc.nl) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.