Recensie

Alles waar Haneke voor staat in één film

Drama Bij Michael Haneke is ‘Happy End’ natuurlijk een ironische titel. In zijn nieuwste film fileert hij opnieuw een bourgeoisfamilie, bevraagt de vermeende onschuld van kinderen en werpt een kritische blik op de (moderne) media.

De welgestelde familie Laurent bestiert een bouwbedrijf in Calais.

Anne Laurent (Isabelle Huppert) bestiert samen met haar zoon Pierre een bouwbedrijf in Calais. Annes dementerende vader Georges verblijft in haar luxe appartement, waar twee Marokkaanse bedienden de boel draaiende houden. Ook haar broer Thomas woont er, die net de zorg op zich heeft genomen van zijn 13-jarige dochter Ève. Dit omdat Èves moeder, de ex-vrouw van Thomas, in het ziekenhuis ligt. Het leven van de welgestelde familie Laurent neemt een wending als er een ongeluk gebeurt op een van hun bouwplaatsen.

Aan het eind van Happy End vertelt Georges (Jean-Louis Trintignant) een verhaal aan zijn kleindochter Ève. Iedereen die Amour (2012) zag, Hanekes veelgeprezen euthanasiedrama, herkent er de climax van die film in. In Happy End komen sowieso veel Haneke-motieven samen: racisme (Caché), het fileren van een bourgeoisfamilie, de vermeende onschuld van kinderen (Das weisse Band) en de kritische blik op de (moderne) media.

Haneke begint zijn film met een mobiele-telefoonopname waarin berichten verschijnen en laat ook een computerscherm zien waarop zich een expliciete seks-chat tussen twee personages ontwikkelt.

Ook de precies gekadreerde, van alle franje ontdane beelden van zijn vaste cameraman Christian Berger zijn typisch Haneke. Meestal staan de shots lang stil, maar er zijn ook vloeiende camerabewegingen. Een van de mooiste scènes volgt de met een doodswens behepte Georges als hij in zijn rolstoel door Calais rijdt. De camera blijft op afstand, zodat de kijker niet weet wat hij precies zegt tegen het groepje vluchtelingen dat hij tegenkomt, en die hij zijn horloge aanbiedt. Door deze vluchtelingen van ver te filmen, krijgen ze (ook letterlijk) geen stem; ze zijn net zo onzichtbaar als in de werkelijkheid, waarin mensen liever wegkijken dan iets doen.

Lees ook een interview met regisseur Michael Haneke: ‘We zijn een tragedie niet waard’

Alles is een kwestie van perceptie, iets wat Haneke benadrukt door afstand, weglaten en kadrering. Zo wordt Pierre door Anne gezien als een ongeleid projectiel, iets waar de kijker grotendeels in mee kan gaan, maar is dat wel het hele verhaal? Als hij een opmerking maakt over de ‘Marokkaanse slaven’ van zijn familie, is dat dan ongepast of legt hij de vinger op een zere plek? Ook Ève is een ambigu personage, haar engelachtige verschijning verhult haar onthechte, sadistische inborst.

Happy End is natuurlijk een ironische titel, al valt er ook wel iets te grimlachen. Hanekes sombere wereldbeeld krijgt zowaar wat lucht in een geestige scène waarin Pierre aan karaoke doet. Happy End is een compendium van alles waar Haneke voor staat, qua thematiek, stijl en, niet onbelangrijk, moraal.