Column

Kan dat: van Poetin en van Holland houden?

Tegenstanders van open grenzen hoor je nooit over de globalisering van informatie. Zij houden enorm van Nederland, zij verwerpen de EU, en willen de grenzen dicht: Nederland voor de Nederlanders. Maar als Poetin zijn mond opendoet, vervalt ineens hun verlangen naar gesloten grenzen. Zegt hij bijvoorbeeld dat de Russen niets met het neerhalen van de MH17 te doen hadden, dan reageren zij gedienstig: goed punt, Vladimir, ik zal het doorgeven.

Gevolg is dat wij in de MH17-discussie al jaren zitten met Nederlandse opponenten van open grenzen die ons verwijten dat onze kennis onvoldoende geglobaliseerd is: we zouden te veel naar Amerikaanse en Europese bronnen luisteren, te weinig naar Russische. Ofwel: onze fysieke grenzen moeten dicht, ook voor de EU. Maar onze mentale grenzen verder open, vooral voor Poetin. Begrijpt u?

Invloed heeft dit zeker. De logische afkeer van islamitisch terrorisme is hier nooit gepaard gegaan met vergelijkbare weerzin tegen Poetin inzake MH17, hoewel daarbij 193 Nederlanders de dood vonden. Tekenend was hoe Wilders dit voorjaar van zijn stuk werd gebracht toen de BBC hem op deze ongerijmdheid wees. Nadat de Russen de voor Rusland belastende concept-bevindingen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) probeerden te hacken, drong Thierry Baudet dit voorjaar bij Trump aan op nieuw onderzoek naar MH17: de OVV zou niet ‘onafhankelijk’ zijn.

Waarom moeten de grenzen open voor Poetins opvattingen – voor zijn desinformatie, zijn hackers, zijn anti-EU-campagne?

Dus CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt beging nogal een fout door een nepgetuige van de ramp te helpen bij het verspreiden van verdere verwarring over de toedracht, zoals NRC onthulde. Omtzigt heeft zijn MH17-woordvoerderschap neergelegd – de beste uitkomst voor nabestaanden, die lijden onder al het Russische nepnieuws. Een Poetin-adept is Omtzigt trouwens niet: de CDA’er was eerder uiterst kritisch over mensenrechtenschendingen in Rusland.

De kwestie onderstreept de kwetsbaarheid van onze democratieën – niet alleen de Amerikaanse – voor de combinatie van Russische beïnvloeding en nepnieuws. El País schetste laatst hoe de Russen ook het Catalaanse conflict opstoken. Baudet zag in dat conflict zelfs een middel de EU ‘stuk te maken’. Omtzigts partijleider Buma noemde de Russische inmenging op het laatste CDA-congres ook „een bedreiging voor onze democratie”. Het lijkt me niet overdreven.

Dus het zou goed zijn als we de binnenlandse posities helder krijgen. Politici en opinieleiders kunnen gesloten grenzen bepleiten, prima, maar waarom moeten de grenzen dan open voor Poetins opvattingen – voor zijn desinformatie, zijn hackers, zijn anti-EU-campagne?

Van Nederland houden én Poetin steunen: dat is een nogal onwaarachtige combinatie geworden.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Jutta Chorus.