Column

Is Bono van U2 politicus, kerkleider of belasting ontwijkende ondernemer?

Zap Ruud de Wild mocht U2 interviewen. Een hele eer, dus geen lastige vragen. Bono ziet zichzelf als politicus, maar hij lijkt meer op een multinational.

Popzanger Bono in ‘De Wild ontmoet U2’ (NPO 1).

Nederland is een belastingparadijs en laat zich piepelen door het grootkapitaal. Paradise Papers en dividendbelasting domineerden het nieuws, van Nieuwsuur tot Buitenhof en Zondag met Lubach. En zaterdagavond had KRO-NCRV een buitenkansje, in de vorm van een interview door opper-dj Ruud de Wild met megaster Bono van U2. De rockende wereldverbeteraar is een van de grote sterren in de Paradise Papers, met zijn via Malta lopende investeringen in een Litouwse supermarkt. Hoe staat het met zijn belastingmoraal?

Helaas was het gesprek al een paar weken geleden opgenomen. Maar De Wild vroeg ook niet naar de al langer bekende gewoonte van U2 om hun miljoenen in het fiscaal paradijselijke Amsterdam aan land te brengen. Dat zou ook wel wat brutaal zijn geweest, want dat het in São Paulo afgenomen interview een heel bijzondere unieke geweldige speciale kolossale eer betrof, werd er flink ingepeperd.

Men had besloten dat het gesprek een uur zendtijd waard was. Dus kwamen de voorbereidingen royaal in beeld. We zagen Ruud de Wild achtereenvolgens in de studio van NPO Radio 2, op Schiphol, in het vliegtuig, op het vliegveld van São Paulo, in een taxi, in zijn hotelkamer, op het balkon van zijn hotelkamer, op straat, bij de kathedraal, in de kathedraal, bij het stadion waar de band die avond zou optreden. Daar legde hij de devotie van de fans vast. De Wild wilde in elk geval vragen waar het nu eigenlijk om ging bij U2: om rock of religie.

Het eigenlijke interview met Bono en gitarist The Edge duurde een minuut of 25 en ging over nummers van het nieuwe album, de ontwikkeling van band en bandleden, ouderdom, fans en de wereld. De Wild had zich goed voorbereid en stelde soms slim een vraag aan The Edge over Bono. Overigens vonden beide sterren dat rock en religie elkaar niet hoefden uit te sluiten. The Edge zei dat optredens van U2 een kerk zijn voor mensen die niet weten dat ze in God geloven.

Bono had in elk geval genoeg tegeltjeswijsheden om een flinke preek mee te vullen. Over hoe je pas beseft wat onschuld is, als je deze hebt verloren. Over hoe hij vroeger alle deuren met zijn schouder open wilde beuken, maar nu soms gewoon de deurklink gebruikt. Over de EU: „Europa is een gedachte die een gevoel moet worden.” En over de president van de Verenigde Staten: „Ik zou best met Trump willen praten als ik een woord geloofde van wat hij zei.”

Belasting betalen? Bono weet het beter

Daarop merkte De Wild op dat het misschien nu dan toch het moment was om de politiek in te gaan. Op die ogenschijnlijk onschuldige vraag volgde het interessantste moment van het gesprek. Bono antwoordde korzelig: „Ik dacht dat ik allang in de politiek zat!”

Ineens begreep ik veel beter hoe het zat met de belastingontwijking van de grote filantroop. Bono wil ongetwijfeld oprecht goede werken doen, maar 50.000 aanbidders in een stadion laten geen mens onberoerd. Hij is het punt gepasseerd waarop hij zijn goede daden aan iemand of iets wil onderwerpen. Aan de democratische regeringen die besluiten wat er met belastinggeld gebeurt bijvoorbeeld.

Bono weet het beter. Hij zal zijn via Litouwen uitgespaarde geld uiteindelijk vast goed besteden. Maar het is een misverstand dat wat hij doet politiek is. Het is iets wat in plaats komt van politiek. Daarmee heeft de zanger, met al zijn goede wil, zich de mentaliteit van de multinational waarschijnlijk veel meer eigen gemaakt dan hij zich realiseert. In elk geval meer dan goed is voor hem. Of voor ons.