Column

Hoe ontsnap je aan Facebooks superadresboek?

Facebook houdt ook informatie bij over mensen die juist géén Facebook gebruiken.

Ken ik jou niet ergens van? De slechtste openingszin uit de geschiedenis is de sleutel tot het succes van Facebook en andere sociale netwerken. Facebook weet meer over twee miljard gebruikers dan Sinterklaas in zijn Grote Boek kwijt kan. Minder bekend is dat het netwerk ook informatie bijhoudt over mensen die juist geen Facebook gebruiken.

Afgelopen week schreef techsite Gizmodo over Facebooks schaduwprofielen. Dat is een besloten database met contactinformatie, afkomstig van Facebookleden die op verzoek van het bedrijf het adresboek van hun telefoon uploadden. Facebook gebruikt die informatie onder meer om suggesties te doen voor nieuwe vrienden. Zodra iemand zich aanmeldt met een bekend telefoonnummer of mailadres, verschijnen ze in een lijst van mensen die je zou kunnen kennen.

Vriendelijk aanbod

Het is niet de eerste keer dat dit schaduwprofiel opduikt en Facebook is niet het enige bedrijf dat ze bijhoudt. Maar de problemen die deze data veroorzaken blijven onopgelost.

Wat een vriendelijk aanbod leek – ‘laat ons helpen je vrienden te vinden door je adresboek te uploaden’ – groeide uit tot een superadresboek van miljarden gebruikers. Wat nattevingerstatistiek: als één op de tien Facebookklanten zijn contactenlijst deelde, wordt nu de hele mensheid geschaduwd.

Het is een ongecontroleerde verzameling van namen en bijnamen, (oude) mailadressen, postadressen en telefoonnummers, zakelijk en persoonlijk, die andere mensen van je bijhouden. Als je leven verandert door een scheiding, of als je privé en werk liever gescheiden houdt, blijft het superadresboek je achtervolgen in de vorm van vriendsuggesties.

De voorbeelden die Gizmodo geeft: patiënten van een psychiater komen elkaar op Facebook tegen en een spermadonor krijgt zijn onbekende biologische dochter voorgesteld als Facebookvriend. Vermoedelijke oorzaak: beiden hadden de contactinformatie van haar ouders in hun adresboek.

Dreinende kleuter

Suggesties voor nieuwe verbindingen zijn de bouwstenen van elk sociaal netwerk. Vandaar dat ook LinkedIn en Twitter hengelen naar je adresboek. Zeker LinkedIn blijft om je contacten zeuren, als een dreinende kleuter die in de supermarkt voor het snoeprek gaat liggen.

Ook Facebookdochter WhatsApp gebruikt de nummers uit het telefoonboek van je toestel en voegt dit zinnetje toe aan de voorwaarden: „U bevestigt dat u bevoegd bent om deze nummers aan ons te verstrekken.”

Die bevoegdheid is een lachertje; in feite heb je geen enkele controle of en hoe anderen jouw telefoonnummer en mailadres delen met WhatsApp, Facebook of anderen. De Consumentenbond tikte afgelopen maand nog 17 Nederlandse bedrijven op de vingers die hun klantenbestanden uploadden naar Facebook, in de hoop meer succes te hebben met adverteren. Dat mag volgens de Privacywet niet.

Hoe ontsnap je uit het superadresboek? Je schaduwprofiel verwijderen kan niet; data die anderen over jou verzamelen zijn niet je eigendom. Gebruik dus maar een ander, uniek mailadres voor Facebook en communicatie met bedrijven, bijvoorbeeld via PlusPrivacy. Vink uit dat je telefoonnummer vindbaar is op Facebook. En doe de rest van de mensheid een plezier door in ieder geval jouw adresboek niet te uploaden.

Toevoeging 14/11: Als je je adresboek via Messenger uploadde: hier kun je je geïmporteerde contacten beheren. Maar of deze adressen na verwijdering ook verdwijnen uit je schaduwprofiel, only Facebook knows.

Marc Hijink is techredacteur