Recensie

Overvolle zalen voor obscure acts op Le Guess Who?

Festival

Le Guess Who? is uitgegroeid tot een internationaal festival voor experimentele popmuziek. Met dit jaar veel eenlingen.

Jazzlegende Pharoah Sanders zorgde voor een intiem concert in de grote zaal van TivoliVredenburg. Foto Don Crusio

Met nog een half Domplein vol wachtenden sluiten de kerkdeuren donderdagavond onverbiddelijk. De Domkerk is een kwartier voor aanvang van het openingsconcert van Le Guess Who? vol. De gelukkigen worden binnen betoverd door Le mystère des voix Bulgares, een traditioneel Bulgaars vrouwenkoor met cultstatus onder muzieksnobs. De kerk is een gezegende plek voor deze zangkunst, al bespelen de stemmen ook registers waarvoor een moskee of bergdal toepasselijker zou zijn.

Het patroon zal zich vaak herhalen op het festival. Ook zonder grote headliners staan er lange rijen voor acts die gewoonlijk niet uitverkocht raken, maar nu onder meer door muzikant-curatoren als belangrijke invloeden worden geprogrammeerd. Per dag waren er ruim 4.000 bezoekers, op zaterdag 6.000. De helft van de passe-partouts werd verkocht aan buitenlandse bezoekers. De keuze is enorm, verspreid over vier dagen, verschillende locaties in de binnenstad, met twee volwaardige zij-festivals en een hoofdprogramma van meer dan 150 acts afkomstig uit 34 verschillende landen. In elf jaar tijd heeft Le Guess Who? zich opgewerkt tot een groot internationaal festival dat met vaste hand de experimentele randen van de popmuziek verkent.

‘Afrofuturism’ wint aan kracht in de popcultuur. Op Le Guess Who? waren zowel grondleggers als nieuwe vaandeldragers van deze stroming te horen. lees ook: Muzikale ruimteschepen landen op Le Guess Who?

Wie de Domkerk niet in kon, mocht in TivoliVredenburg de oren laten uitspuiten bij Jerusalem in my Heart, oosterse melodieën die met veel bas, noise en elektronica uit elkaar werden getrokken. Die eerste avond tekenden zich meteen twee lijnen af: de traditie in dienst van de toekomst en de soloband. Met elektronica en effecten direct onder de knoppen stonden er opmerkelijk veel eenlingen op het podium. Dan werd de reguliere bezetting van Sun Kil Moon opeens een vreemde eend in de bijt. Maar ook dat is natuurlijk geen gewoon bandje, zanger Mark Kozelek was bijzonder in vorm, met korzelige, maar innemende teksten en performance.

Het hoekige vraagteken dat het logo van Le Guess Who? is, duikt overal op in Utrecht. De organisatie gebruikt het als tegenhanger van de monocultuur, met de vraag: wat is er nog meer? Het symbool stond ook in het tijdsschema. Lang bleef geheim welke verrassingsacts erachter scholen. Op donderdag bleek het de Malinese pop van Amadou & Mariam, op vrijdag de avant-gardisten van The Residents.

Clubkunstwerk

De Jacobikerk in Utrecht tijdens het optreden van Farida & The Iraqi Maqam Ensemble. Foto Don Crusio

Vooral de afropop zorgde voor een vrolijke afwisseling in een loodzwaar programma. Omdat elke act vol overgave het experiment aangaat, is het ook wel erg serieus allemaal. Want wat moet je met het geschreeuw en gebeuk in het donker van de Japanse geluidskunstenaar Keiji Haino, of met de freejazz van blazer Brötzmann? De enige optie: het gewoon ondergaan. Voor veel festivalgangers die vrijdag zo gelukkig waren om Mount Eerie in de Jacobikerk te horen, zat de avond er daarna direct op. Zijn liedjes over het verlies van zijn vrouw waren emotioneel zo zwaar dat blijkens de berichten op sociale media veel bezoekers daarna geen andere muziek meer aan konden.

Echt gedanst werd er pas op zaterdag. De futuristische rap van Shabazz Palaces kwam op een hoger plan met Afrikaanse percussie en visuals die het buitenaardse met het aardse verbonden. In de wederom overvolle grote zaal van TivoliVredenburg oogde jazzlegende Pharoah Sanders zeer fragiel, maar hij zorgde voor een intiem concert waar het op North Sea Jazz nog weleens aan ontbreekt wanneer de groten zich melden.

De Britse producer en elektronicamuzikant James Holden zorgde ondertussen elders voor opnieuw een hoogtepunt. Op de grond zittend tussen de knoppen en vergezeld van drummer, percussionist en blazers, liet hij horen hoe je van Noord-Afrikaanse trancemuziek en spirituele jazz een dansbaar clubkunstwerk maakt.

Aan de randen van de popmuziek bouwt een groepje zonderlingen onverstoorbaar aan de toekomst, zonder zich aan genres en grenzen te houden. Zij mogen zich verheugen op meer bezoek dan de popzalen aan kunnen, mits het zo vakkundig wordt gepresenteerd als op Le Guess Who?