50Plus zoekt liever ‘Judas’ dan inhoudelijke discussie

50Plus congresseerde zaterdag in Zwolle. De sfeer was vertrouwd onaangenaam. Over een kritische evaluatie van de verkiezingen werd amper gesproken.

Partijvoorzitter Jan Zoetelief tijdens de Algemene Vergadering van 50Plus. Foto Jeroen Jumelet/ANP

De partijvoorzitter van 50Plus begint met een vriendelijk verzoek om er vandaag eens “geen Poolse landdag van te maken, al lijkt dat de gewoonte”. 50Plus heeft inderdaad een reputatie als het om partijcongressen gaat. Telkens opnieuw bevechten leden elkaar met procedures, spelen ze in publieke discussies op de man, of lopen ze weg wanneer ze hun zin niet krijgen. Tot inhoudelijke discussies komt het zelden. Het is deze zaterdag in Zwolle niet anders.

Zoetelief probeert eerst nog een keer te verzoeken “elkaar op een nette en vriendelijke manier te bejegenen”. Maar hij raakt naarmate de dag vordert geïrriteerd bij het zoveelste lid dat met een ordevoorstel komt (“nu moet u eens goed luisteren”) of iemand die doordramt over dezelfde kwestie (“het duurt ellenlang, de argumenten worden erbij gezocht”). Bij verder protest ontneemt hij leden het woord door hun microfoon te laten uitschakelen.

Lees ook het nieuwsbericht: Geheim rapport: chaos 50Plus-campagne

Zoetelief, die in juni oprichter Jan Nagel opvolgde als partijvoorzitter, draagt echter zelf ook bij aan de onaangename sfeer op de bijeenkomst van de ouderenpartij. In zijn toespraak tot de ruim tweehonderd aanwezige leden maakt hij geen woord vuil aan de inhoud van een zeer kritische interne evaluatie van de laatste campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen. Daaruit bleek dat de campagne een chaos was, partijleider Henk Krol inhoudelijk niet op de hoogte was en niet wist waar en wanneer hij verwacht werd. Het resulteerde in vier in plaats van in de peilingen voorspelde tien zetels.

Tweede Kamer fractievoorzitter Henk Krol (r) tijdens de Algemene Vergadering van 50Plus. Foto Jeroen Jumelet/ANP

De auteur van het rapport, de voorzitter van het wetenschappelijk bureau van de partij Richard de Mulder, vergelijkt de campagne zaterdag zelfs met een vliegtuig dat op koers was, maar neerstortte door gebrek aan communicatie en ruimte voor tegenspraak. In plaats van daar lessen uit te trekken, wil Zoetelief alleen zijn ongenoegen uiten over de “Judas” uit de partij die het document naar NRC gelekt heeft “om de partij te beschadigen”. De voorzitter wil “afrekenen met de naremannetjescultuur om verder te piesen dan de ander”.

De volgende electorale uitdaging dient zich alweer aan voor 50Plus. De partij wil in maart, na twee experimenten bij herindelingsverkiezingen, voor het eerst meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen. Van de 85 initiatieven die bij het partijbestuur werden ingediend, worden er waarschijnlijk 22 gehonoreerd. Hoeveel precies is vier maanden voor de verkiezingen nog niet zeker.

Beluister ook de podcast: Haagse Zaken #8: Geheim rapport over de chaos bij 50Plus en rumoer rond de referendumrollercoaster

De criteria die daarvoor zijn opgesteld, worden niet consequent toegepast. Zo mag in sommige gemeenten niet worden meegedaan omdat er al een lokale ouderenpartij actief is, terwijl die concurrentie in andere steden geen enkel probleem wordt gevonden. De eis dat iedereen op de kandidatenlijst minstens een jaar lid moet zijn van 50Plus nekt de poging in Almere, hoewel in de top-10 van de kandidatenlijst voor de Tweede Kamer verschillende mensen stonden die een korter lidmaatschap kenden. “Het is allemaal veel te willekeurig”, verzucht Marc van Rooij, initiatiefnemer uit Almere. Wil van Soest, gemeenteraadslid voor de Partij voor de Ouderen in Amsterdam, wordt na haar protest bijna fysiek van het podium verwijderd.

Leden tijdens de Algemene Vergadering van 50Plus.
Foto Jeroen Jumelet/ANP
Leden tijdens de Algemene Vergadering van 50Plus.
Foto Jeroen Jumelet/ANP

Slechts een enkeling vindt het nog gezellig. Toine Manders is oud-europarlementariër voor de VVD en was tot hij eind vorig jaar werd getroffen door een hartinfarct campagneleider voor de landelijke verkiezingen. Hij beschouwt het met genoegen. “Veel van onze leden zijn, als ouderen, niet gewend om tegenspraak te dulden. Bij andere congressen liepen er allemaal mensen weg omdat ze hun zin niet kregen. Dat is nu niet gebeurd, dus dat lijkt me winst.”

Ook fractievoorzitter Henk Krol lijkt er vrolijk onder te blijven. “Ik ben nooit bang van heisa”, zegt hij. En: “We beginnen langzaam een volwassen partij te worden.”

    • Emilie van Outeren