MH17-onthulling pijnlijk voor Omtzigt en coalitie

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt is in verlegenheid gebracht door het bericht dat hij een nepgetuige twijfel liet zaaien over de MH17-ramp. Bij coalitiepartner VVD bestond de laatste jaren al grote ergernis over zijn optreden in dit dossier.

Pieter Omtzigt en premier Mark Rutte Foto Bart Maat/ANP

De MH17-ramp is één van de dossiers waaraan je de afgelopen jaren kon zien hoe CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt te werk gaat. In zijn oppositie tegen het kabinet-Rutte II ontpopte hij zich als een ‘terriër’ die niet losliet. Omtzigt kon eindeloos twitteren en Kamervragen stellen over de problemen bij de Belastingdienst, het in zijn ogen desastreuze stimuleringsprogramma van de Europese Centrale Bank of het onderzoek naar de MH17-ramp, dat hij met veel wantrouwen volgde.

Omtzigt is nu in ernstige verlegenheid gebracht door de onthulling van NRC dat hij in mei dit jaar een Oekraïense man in een zaal met nabestaanden twijfel heeft laten zaaien over de toedracht van de MH17-ramp. Omtzigt vroeg bij de organisatie van de avond spreektijd voor de man, die in een door de CDA’er opgestelde verklaring zei dat hij andere vliegtuigen had gezien op het moment dat MH17 neerstortte. Dit is een complottheorie die vooral door Rusland wordt verspreid, terwijl onderzoek heeft vastgesteld dat MH17 is neergehaald door een Russische Boek-raket, zeer waarschijnlijk afgeschoten door pro-Russische separatisten. Onderzoek van NRC wijst uit dat de man ook helemaal geen getuige was van de ramp. Ook wist Omtzigt al dat de verklaring van de man al in het bezit was van het Joint Investigation Team (JIT).

Omtzigt zei in reactie tegen NRC dat “niet te hebben begrepen dat de man zelf geen ooggetuige was” en dat het hem niet duidelijk was of de man al was gehoord. Hij twitterde zaterdagochtend het te betreuren dat hij op de bijeenkomst “onzorgvuldig heeft gehandeld”:

De woordvoerder van CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma liet zaterdag aan het AD weten dat het “niet aan de orde” is dat Omtzigt zijn MH17-portefeuille kwijtraakt. Tegenover NRC wil Buma’s woordvoerder geen vragen beantwoorden.

Dat er zo snel na het aantreden van Rutte III rumoer ontstaat rond Omtzigt is brisant. Een groep voormalige en zittende Kamerleden zette Omtzigt in september in NRC met stip op één in een rijtje van parlementariërs die de coalitie zouden kunnen doen wankelen. Geïnterviewden noemden hem “een beroepsdwarsligger” die zich “niet laat regisseren”. De coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie heeft in zowel Tweede als Eerste Kamer maar een nipte meerderheid van één zetel. Stappen nemen tegen Omtzigt is voor het CDA dus zo makkelijk nog niet. Hij kwam in maart ook met bijna 98.000 voorkeursstemmen in de Kamer.

Over de toedracht van de MH17-ramp wordt informatie verspreid die aantoonbaar niet klopt. Lees hier de volledige reconstructie van NRC

Bij huidig coalitiepartner VVD bestonden de laatste jaren grote irritaties over het optreden van oppositielid Omtzigt in het MH17-dossier. Eind mei nog zei een geïrriteerde premier Mark Rutte in de Tweede Kamer tegen Omtzigt “dat hij voor zichzelf een besluit moet nemen: of hij een politiek nummertje wil blijven maken van MH17, of dat hij wil dat we ooit tot een afsluiting komen en hopelijk tot een veroordeling van die schoften”. In een Kamerdebat in maart 2016 hekelde Rutte de “beneden-de-gordel-insinuaties” van Omtzigt. Volgens Rutte spreekt Omtzigt altijd met een ondertoon die suggereert dat de Nederlandse regering zich te weinig bemoeit met het MH17-onderzoek vanwege het goed houden van de relaties met Rusland en Oekraïne.

Van VVD-Kamerlid Han ten Broeke is ook bekend dat hij zich de afgelopen jaren aan de opstelling van Omtzigt ergerde. Oud-VVD-Kamerlid Ybeltje Berckmoes beschrijft in haar onlangs verschenen boek Voorlichting loopt met u mee tot het ravijn dat Ten Broeke “intern zeer verbolgen was” over de houding van onder anderen Omtzigt ten aanzien van het MH17-onderzoek. In een interne mail aan de fractie in april 2015 schreef hij volgens Berckmoes dat “sommige leden van de oppositie er buitengewoon bekwaam in zijn geworden om veel mist te creëeren en vervolgens met de beschuldigende vinger naar het kabinet te wijzen”. In een fractievergadering begin 2016 zou hij voorafgaand aan een MH17-debat hebben gezegd: “De oppositie zal dit debat gebruiken om rookgordijnen op te werpen. Vooral Omtzigt is hier heel bedreven in.”

Ten Broeke wilde zaterdag niet op het nieuws over Omtzigt reageren. Ook coalitiepartij D66 wil niet reageren. “Het is aan het CDA hoe hiermee om te gaan”, zegt een woordvoerder van de Tweede Kamerfractie. De ChristenUnie kon niet direct een reactie geven.

Lees meer over het boek van oud-Kamerlid Ybeltje Berckmoes: Zo werd de VVD een niet erg liberale machtsmachine