De Chinese onsterfelijke

Nederland moest een tandje bijzetten toen het halverwege het Europese kampioenschap in Chersonissos op de achttiende plaats stond, en dat deed het ook. Nederland werd uiteindelijk negende. Niet opzienbarend, wel netjes; in rating was het het tiende land.

Azerbajdzjan werd Europees kampioen, voor de derde keer al. Het heeft slechts ongeveer tien miljoen inwoners, maar het is wel een schaakland. Kasparov werd in de hoofdstad Baku geboren en daar als klein schakertje tot wereldkampioen opgeleid, en hij woonde er tot hij in 1990 tijdens de anti-Armeense pogrom in Baku met zijn familie naar Moskou vluchtte. De sterkste Azerbajdzjaanse schaker van nu, Sjachriar Mamedjarov, is na het EK derde van de wereld op de ratinglijst.

Terwijl de Europese schaakogen, om het vreemde woord maar eens te gebruiken, gericht waren op Chersonissos, werd in de Chinese stad Tianjin een geweldige partij gespeeld voor de Chinese clubcompetitie. De havenstad Tianjin heeft vijftien miljoen inwoners en wordt de hoofdstad van de Chinese censuur genoemd. Wat zou mijn aardrijkskundige kennis zijn zonder schaken?

Ding Liren, die zich in september bij de World Cup plaatste voor het kandidatentoernooi van volgend jaar, won tegen Bai Jinshi een partij die meteen werd uitgeroepen tot de partij van het jaar en tot de ‘Chinese onsterfelijke’. De Europese onsterfelijke werd in 1851 gespeeld, dus onsterfelijkheid wordt niet elke dag verdiend.

De lof was terecht. Na zwarts dameoffer maakt wit van schrik een ernstige fout, maar dat is nauwelijks een smet op de partij; zonder fouten geen spektakel. Het vervolg is een lust voor het oog.

‘Fladder als een vlinder, steek als een bij’, schreef een Russische commentator over de sierlijke manoeuvres van zwarts toren. Er is een opeenvolging van mooie plaatjes en het mooiste is de slotstelling, waar alle zwarte stukken meedoen aan de koningsjacht. Alleen pion a7 doet niets, maar ieder succesvol regiment heeft wel een outsider, voor de saamhorigheid van de rest.

Bai Jinshi - Ding Liren, Chinese teamcompetitie, Tianjin 2017

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pc3 Lb4 4. Pf3 0-0 5. Lg5 c5 6. e3 cxd4 7. Dxd4 Pc6 8. Dd3 h6 9. Lh4 d5 10. Td1 g5 11. Lg3 Pe4 12. Pd2 Pc5 13. Dc2 Wit speelt riskant, want hij heeft een achterstand in ontwikkeling en zijn koning staat in het midden. Het gaat nog net. 13...d4 14. Pf3 e5 15. Pxe5 dxc3 Wie zou de verleiding kunnen weerstaan? Nodig was het dameoffer niet, want 15...Te8 was ook goed speelbaar. 16. Txd8 cxb2+ 17. Ke2 Wit loopt zijn ondergang tegemoet. Hij moest 17. Td2 doen en dan zou na 17...Td8 zowel 18. Pf3 Lg4 19. Dxb2 Lxf3 20. gxf3 Txd2 als 18. Ld3 Pxe5 19. Lh7+ Kf8 20. Lxe5 Txd2 tot een ongeveer gelijk eindspel leiden. 17...Txd8 18. Dxb2 Pa4 19. Dc2 Pc3+ 20. Kf3 Td4 Fraai. Wit mag de toren niet nemen en er dreigt 21...g4+ en mat. 21. h3 h5 22. Lh2 g4+ 23. Kg3 Td2 Een sierlijke variatie op zijn 20ste zet. Weer mag wit de toren niet nemen. 24. Db3 Pe4+ 25. Kh4 Le7+ 26. Kxh5 Kg7 27. Lf4 Lf5 28. Lh6+ Kh7 29. Dxb7 Txf2 30. Lg5 Th8 31. Pxf7 Lg6+ 32. Kxg4 Pe5+

Zie diagram

Een schitterend slotbeeld. Wit gaf op, want na 33. Pxe5 Lf5+ 34. Kh5 Kg7+ 35. Lh6+ Txh6 of 33. Kh4 Kg8+ 34. Pxh8 Lxg5 staat hij mat.