Alles rustig aan het pietenfront

Sinterklaasjournaal

Bij het Sinterklaasjournaal, dat maandag begint, willen ze ook wel eens rust. De bonte pieten gaan eruit, maar de roetpieten blijven.

Het Sinterklaasjournaal lijkt dit jaar de kalmste editie sinds jaren te krijgen. Volgens Bob Fosko, die al zestien jaar Pietje Precies speelt, krijgen we een „traditioneel sprookje, een leuk kinderverhaal. Dit keer gaat het niet over kleur.” De bontgekleurde pieten van vorig jaar zijn weer verdwenen. Wel zet het kinderprogramma een eerder in gang gezette lijn voort: we krijgen een melange van zwarte pieten, roetpieten en ongeschminkte pieten.

Twee vacatures zijn weer ingevuld. Harry Piekema, bekend van de AH-reclames, wordt de nieuwe Hoofdpiet, en Charlie Chan Dagelet wordt de nieuwe verslaggever. Verder komen er meerdere sinterklazen in voor, maar dat is nog geheim.

Het Sinterklaasjournaal zit in zwaar weer sinds het Zwarte Pietendebat vijf jaar geleden losbarstte. Sommige Nederlanders vinden Zwarte Piet een racistische karikatuur die afgeschaft moet worden. Anderen vinden Zwarte Piet een belangrijke traditie die verdedigd moet worden – volgens een enquête van Eénvandaag wil tachtig procent van de ondervraagden geen verandering. Omdat het Sinterklaasjournaal (700.000 kijkers) beeldbepalend is voor de viering, ligt er veel druk op het tv-programma om Zwarte Piet te veranderen, of juist niet.

Vorig jaar mei liep dat intern uit de hand: Erik van Muiswinkel (Hoofdpiet), verslaggever Dolores Leeuwin en Jochem Myjer (Pietje Paniek) stapten op uit onvrede. In de krant verscheen een protestbrief van ruim honderd cultuurdragers die afschaffing van Zwarte Piet eisten. Willemijn Francissen van de NTR zei in oktober in De Telegraaf: „Die hele discussie heeft het voor best veel mensen bijna verpest, ook voor programmamedewerkers. De druk is enorm.”

In de reeks van vorig jaar was kleur een bepalend thema: naast de traditionele pieten nam Sinterklaas een stel bont beschilderde toeristen aan. Dat vond omroep NTR (die niet wil meewerken aan dit artikel) achteraf gezien niet geslaagd. Fosko: „Uit twijfel en verwarring zijn er heel veel verschillende pieten ingegooid. Dat was te ver verwijderd van het traditionele verhaal. Je moet niet zomaar alles wegdonderen.”

Het gemengde palet van dit jaar is in lijn met het dogma van 2014: pieten worden niet zwart geboren, ze worden zwart van de schoorsteen. Sommige zijn helemaal zwart, zoals Huispiet, andere hebben alleen wat roetvegen, zoals Wellespiet, en een paar zijn schoorsteenweigeraars, zoals Stafpiet, die zijn eigen huidskleur houdt. Het idee is om zo een vloeiende transitie mogelijk te maken.

Volgens Fosko kunnen de acteurs aangeven of ze openstaan voor verandering. Fosko is daar ook voor, maar is zelf zwart geschminkt. Dat bepaalt de leiding, zegt hij. Volgens hem is de opwinding en discussie binnen de cast verdwenen: „Ik denk dat iedereen het een beetje zat was.” Jan Riem, een van de scenarioschrijvers: „Ik denk dat degenen die gebleven zijn, de geleidelijke overgang onderschrijven. De Randstad wil verandering, maar de rest van Nederland niet.” Nieuwkomer Charlie Chan Dagelet: „Volgens mij maakt de kleur kinderen geen reet uit. Maar als mensen het als pijnlijk ervaren, moet je het veranderen.” Fosko vindt dat er wel een probleem kleeft aan de polderende houding van het programma: „Van een compromis wordt niemand tevreden. Soms heb je iemand nodig die de knoop doorhakt.”

Ook buiten het journaal is het tot nu toe opvallend stil. Daar waar de vorige jaren altijd verwoed werd gedebatteerd en gedemonstreerd, is de publieke opinie dit jaar vooral bezig met de #Metoo-kwestie. Dokkum, waar op zaterdag 18 november de intocht van Sinterklaas voor televisie wordt gehouden, heeft nog geen vergunningsaanvragen voor demonstraties ontvangen. Er is vooralsnog geen noodverordening. De Friese stad verwacht 25.000 bezoekers.

In overleg met de NTR worden de plaatselijk pieten in Dokkum ook in drie tinten geschminkt, zegt Atze J. Lubach van de Sint Nicolaas Centrale Friesland. Hij levert de honderd pieten voor de intocht. Lubach: „Normaal is hier geen vraag naar anderskleurige pieten. Integendeel. De mensen zeggen altijd: Atze, je komt toch wel met traditionele pieten?”

Sinterklaasjournaal (NTR) vanaf maandag dagelijks op NPO 3, 18 uur.