NRC checkt: ‘Het Nationaal Schoolontbijt is geen gezonde start’

Dat schreven Maaike de Vries, directeur van Keer Diabetes 2 Om, en huisarts Tamara de Weijer, voorzitter van de vereniging Arts en Voeding in een ingezonden brief in NRC.

De aanleiding

Deze week wordt er op basisscholen overal in het land weer het Nationaal Schoolontbijt georganiseerd. Naar verwachting doen meer dan een half miljoen kinderen eraan mee. Het doel is om kinderen (en hun ouders) te leren hoe belangrijk een gezond ontbijt is.

Waar is het op gebaseerd?

Op de website van het Nationaal Schoolontbijt staat: „Het ontbijtpakket voldoet aan de nieuwste richtlijnen van het Voedingscentrum. Dat is de garantie voor een gezonde start van de dag.” Het Voedingscentrum staat op de website als ondersteunende organisatie.

En, klopt het?

Dit jaar zitten er zeventien voedingsmiddelen in het ontbijtpakket. Maar wélke producten, daar gaat het natuurlijk om. Het pakket bevat zuivel (halfvolle melk, halfvolle yoghurt, halvarine, 30+ kaas, smeerkaas), graanproducten (volkorenbrood, tarwebolletjes, krentenbollen, twee soorten crackers en cruesli), zoet beleg (twee soorten fruitstroop en jam), thee (drie smaken kinderthee) en groente en fruit (komkommer, mandarijn en appel). Er is duidelijk gekozen voor magere varianten, met minder zout, vet en suiker. Het schoolontbijt moet een goed voorbeeld geven aan de kinderen, in de hoop dat ze het zullen navolgen.

Briefschrijvers Maaike de Vries en Tamara de Weijer hebben forse kritiek op de samenstelling: „Het barst van de producten die allesbehalve vers en onbewerkt zijn. Het ontbijt bestaat grotendeels uit industrieel bereide producten met als belangrijkste ingrediënten suiker en andere snelle koolhydraten.” En, merken ze daarbij op: „Eten dat veel snelle suikers bevat, verzadigt niet en zet aan tot dooreten.” Zij schrijven dat zo’n ontbijt bijdraagt aan overgewicht en diabetes type 2.

Een ideaal voorbeeld is het schoolontbijt niet. Neem de cruesli of de smeerkaas. De betreffende cruesli bevat volgens de fabrikant „30% minder suiker dan de meeste andere krokante muesli’s”, maar waarom is niet gekozen voor niet-gesuikerde muesli? Gezoete cruesli valt buiten de nieuwe Schijf van Vijf van het Voedingscentrum. Het geldt als een extraatje, dat je als ‘weekkeuze’, eenmaal in de week mag eten. Maar dan moet je zeven dagen andere weekkeuzes als een croissantje of een zakje chips laten staan.

En waarom nog smeerkaas als er ook al gewone kaas bij zit? Het Voedingscentrum raadde eerder smeerkaas af als broodbeleg in kinderdagverblijven omdat er doorgaans teveel zout in zit. De kidsvariant in het ontbijtpakket claimt „Bevat 34,5% minder natrium dan reguliere smeerkaas.”

Maar toch, er is veel verbeterd. Vier jaar geleden kwam het Nationaal Schoolontbijt onder vuur te liggen, toen aangezwengeld door de kritische voedselstichting Foodwatch. Dat leidde zelfs tot Kamervragen. De hagelslag en pakjes sinaasappelsap verdwenen daarop uit het pakket en het Schoolontbijt beloofde het pakket voortaan samen te stellen „volgens de aanbevelingen van het Voedingscentrum”. De hagelslag werd verbannen, maar dat is volgens de Schijf van Vijf nu juist een ‘dagkeuze’– een extraatje dat iedere dag mag.

Het percentage kinderen dat (vrijwel) dagelijks ontbijt steeg gestaag in de laatste jaren, van 80 procent in 2008 naar wel 95 procent in 2017.

Conclusie

In de samenstelling van het schoolontbijt is wel rekening gehouden met variatie en calorie-inhoud van de producten. Maar er zitten ook producten tussen die bij voorkeur niet elke dag op de ontbijttafel moeten staan. Het schoolontbijt moet een voorbeeld stellen, maar of kinderen door het schoolontbijt gezonder of ongezonder ontbijten hangt ervan af hoe ze normaal ontbijten. Daarom beoordelen wij de stelling ‘het Nationaal Schoolontbijt biedt geen gezonde start’ als niet te checken.

Lees ook: Een kantine met een frituur is nu een zeldzaamheid, appels liggen er in overvloed. Maar daarmee ben je er nog niet.
Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt