De vreemde somberheid van vegetariërs

Winterdepressie

Het lijkt erop dat vegetariërs vaker lijden aan een seizoensdepressie. Is het gebrek aan ijzer of vitamine B12? Of denken vegetariërs te veel na over zichzelf?

Arjen Born

De dagen worden korter, en de winterdepressie ligt weer op de loer. Seasonal affective disorder, noemen de Engelsen het, SAD - een toepasselijk acroniem voor een stoornis die wordt gekenmerkt door aanhoudende somberheid in de herfst- en wintermaanden. Naar schatting lijden zo’n 500.000 Nederlanders aan zo’n seizoensgebonden depressie, zoals de officiële term luidt. De stoornis wordt vaak toegeschreven aan een gebrek aan licht, maar waarom sommige mensen er vatbaarder voor zijn dan andere is nog niet goed bekend.

Nederlandse en Finse onderzoekers hebben nu iets opmerkelijks ontdekt: onze dieetvoorkeuren zouden van invloed kunnen zijn. Uit het onderzoek dat ze onlangs publiceerden in Neuropsychobiology blijkt dat het percentage van de Finnen dat vegetarisch eet en last heeft van SAD vier keer zo hoog is als het ‘normale’ percentage mensen met SAD. Ook bij Nederlanders waren er duidelijke verschillen waarneembaar: het percentage vegetariërs was onder mensen met SAD bijna drie keer zo hoog als het percentage vegetariërs in een normale populatie.

Eetlust

Jaarlijks terugkerende somberheid is niet het enige symptoom van een seizoensgebonden depressie. Andere veelvoorkomende verschijnselen zijn: extra lang slapen, minder geneigd zijn tot fysieke beweging en een toenemende eetlust (vooral wat betreft zoet, vet eten). Mensen met SAD zeggen in de wintermaanden vaak weinig energie te hebben – net als bijvoorbeeld mensen met een vitamine B12-tekort, aldus de onderzoekers. En wie lopen er extra risico op een vitamine B12-tekort? De mensen die geen of weinig dierlijke producten eten.

Bovendien hebben vegetariërs bovengemiddeld vaak last van psychische stoornissen, blijkt uit andere onderzoeken. Zo toonde een Britse studie, uitgevoerd door het UK Mental Research Council onder 9.668 mannen, deze zomer aan dat vegetariërs en veganisten bijna twee keer zoveel depressieve symptomen vertonen als vleeseters.

Des te interessanter om te kijken of er een verband bestaat tussen vegetarisme en SAD, aldus de auteurs. Ze bestudeerden voor hun artikel de resultaten van een bevolkingsonderzoek onder 5.827 Finnen, en vroegen daarnaast aan 257 Nederlanders die al waren gediagnosticeerd met een seizoensgebonden depressie naar hun eetgedrag tijdens een bezoek aan de polikliniek Winterdepressie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

Van de Finnen is 1,4 procent vegetariër en lijdt 3,6 procent aan SAD. Van de vegetariërs zegt 12,9 procent aan SAD te lijden, tegenover 3,4 procent van de vleeseters. Van de Nederlanders is 4,5 procent vegetariër of veganist en lijdt 3 procent aan SAD. Van de SAD-patiënten eet 12,5 procent vegetarisch, van de overige Nederlanders eet 4,5 procent vegetarisch.

Uit het Nederlandse onderzoek kwam bovendien naar voren dat er een significant verband bestaat tussen een energiegebrek in de wintermaanden en vegetarisme: neemt de hoeveelheid energie van iemand met SAD sterk af, dan is de kans zo’n 1,5 keer groter dat hij of zij vegetariër is. Dit sterkt het vermoeden dat er een verband bestaat tussen een vleesloos dieet en een seizoensgebonden depressie, aldus de onderzoekers.

Ybe Meesters, een van de auteurs van het onderzoek en oprichter van de polikliniek Winterdepressie bij het UMCG: „Mensen met SAD hebben vaak extra veel behoefte aan calorierijk voedsel, en zodoende komt het dieet van mensen tijdens hun bezoek aan de polikliniek aan de orde. Op die manier kwamen we erachter dat relatief veel van onze patiënten vegetarisch eten en zijn we het onderzoek gestart. Meer dan een pilotproject is het nog niet: we hebben een opvallend verband waargenomen, maar om de resultaten te kunnen interpreteren is vervolgonderzoek nodig.”

IJzersupplement

Een verklaring voor het verminderde energieniveau van vegetariërs met SAD zou het gebrek aan ijzer kunnen zijn, zegt Meesters. „Dat kan de vermoeidheidsklachten verklaren.” Maar dat betekent niet dat met een ijzersupplement ook direct de andere symptomen verdwenen zijn. „Dat er zoveel vegetariërs met SAD in onze polikliniek komen, zou in theorie ook kunnen liggen aan het gegeven dat mensen die bewust kiezen voor een dieet zonder vlees sowieso gezonder leven en daardoor meer moeite hebben met chemicaliën, zoals antidepressiva. Dan zouden die mensen in de winter bijvoorbeeld sneller voor lichttherapie kunnen kiezen dan voor medicijnen.”