Nancy Friday schokte met onthullen vrouwelijke lustdromen

Nancy Friday 1933-2017

Haar ‘My Secret Garden’ werd een bestseller. Vrouwen vertelden over hun tot dan toe verborgen seksuele fantasieën.

Nancy Friday: erkennen van vrouwelijke lustdromen is erkennen van vrouwelijke seksuele identiteit Foto Giovanni Giovannetti/effigie/HH

Nancy Friday, de Amerikaanse schrijfster en journaliste die zondag op 84-jarige leeftijd in haar woning in Manhattan is overleden, was een pionier op het gebied van schrijven over vrouwelijke seksualiteit. In 1973 werd ze in één klap wereldberoemd én omstreden door de publicatie van haar boek My Secret Garden. Ze beschreef daarin zo’n vierhonderd lustvolle fantasieën van vrouwen die ze had geïnterviewd. Dat waren soms tedere, liefdevolle sensuele dromen, maar ook wrede: verkrachtingsfantasieën, seks met dieren, zoals gemeenschap met een ezel, sm-dromen en situaties waarbij de vrouw domineerde tijdens de daad.

De boeken verkochten als warme broodjes, maar er was ook kritiek. Dat vrouwen seksuele fantasieën hadden, was begin jaren zeventig, zeker in puriteins Amerika, eigenlijk onbekend terrein. „Vrouwen hebben geen seksuele fantasieën”, schreef de vooraanstaande Amerikaanse psycholoog Allan Fromme in Cosmopolitan in het jaar dat My Secret Garden uitkwam: „De reden daarvoor is duidelijk. Vrouwen worden niet opgevoed om van seks te genieten [...] Vrouwen zijn over het algemeen verstoken van seksuele fantasieën.”

Geen wonder dat in de miljoenen boeken die in die dagen te vinden waren in de bibliotheken van New York, de British Museum Library en anderen niet een enkele verwijzing te vinden was naar vrouwelijke seksfantasieën, zoals Friday in een vervolgboek ‘Women On Top’ in 1993 schreef.

De titel van de Nederlandse vertaling van haar doorbraakboek, ‘Diepe gronden’, verwijst ook naar die stilte rondom vrouwelijke lustdromen, want het is het tweede deel van het gezegde ‘Stille wateren hebben diepe gronden’.

Friday had een missie. Erkennen dat vrouwen wel degelijk over seks fantaseerden zou ze bevrijden van schaamte over hun seksuele identiteit en gelijkwaardig aan mannen maken. Friday was op het idee gekomen toen ze een roman had ingeleverd, waarin een vrouw een seksuele fantasie had, en de uitgever dat boek op die grond geweigerd had.

Zowel fatsoensrakkers als feministen moesten weinig van haar hebben. Maar ze bleef pleitbezorger van haar ideaal. „Fantasieën hebben niets te maken met werkelijkheid, in termen van wensvervulling”, schreef ze: een vrouw die van een verkrachter droomt, heeft de macht in haar fantasie en laat hem doen wat zij wil.

Met haar interview-aanpak, waarin ze vaak verzwegen gedachten weergeeft, schreef ze meer boeken: over de moeder en dochterverhouding (My Mother/My Self: The Daughter’s Search for Identity (1977), over jaloezie (Jealousy, 1985) en uiterlijke schoonheid (The Power of Beauty, 1996).

Maar seksuele fantasieën (Forbidden Flowers, 1975) - ook die van mannen (Men In Love, 1980) - bleven haar hoofdthema. „Mannen kunnen nog steeds moeilijk geloven dat vrouwen van seks kunnen genieten”, zei ze over dat laatste boek.

Ze trouwde twee keer, de tweede keer, van 1980 tot 2005, met de toenmalige hoofdredacteur van The Wall Street Journal, Norman Pearlstine. Kinderen wilde ze niet: „Ik heb te veel angsten en onzekerheden, en die wil ik niet doorgeven”, zei daarover in The New York Times.