Kalmerende brief valt verkeerd bij schrijvers Atlas Contact

Uitgeverij

Het personeel van Atlas Contact probeerde in een brief onrust bij auteurs te sussen. Het resultaat is er niet naar. „Het was alsof ik de woordvoerder van Saddam Hussein hoorde.”

Mizzie van der Pluijm kreeg de mogelijkheid aangeboden om de uitgeverij te kopen, maar die plannen liepen op niets uit. Foto Judith Dekker

Terwijl de ene verschuiving na de andere plaatsvindt binnen het uitgeefconcern VBK, waartoe ondermeer Atlas Contact behoort, hopen personeelsleden vooral op meer rust. Dat bleek uit de brief die woensdagavond vanuit Atlas Contact door het uitgeefpersoneel werd gestuurd. Ze schreven dat de strijd om onafhankelijkheid weliswaar was verloren, maar dat de rust was weergekeerd. Aldus hoopten ze de auteurs gerust te stellen en vooral ervoor te zorgen dat ze niet zullen overstappen naar andere uitgeverijen. Een rondgang bij enkele auteurs toont dat ze zich nog steeds zorgen maken over de toekomst van de uitgeverij, en dat de brief niet in goede aarde viel.

De aanleiding voor de onrust die voor de zomer ontstond bij de auteurs en personeelsleden van de uitgeverij was het vertrek van voormalig uitgeefdirecteur Mizzi van der Pluijm, omdat ze het niet eens was met een nieuwe aandelenverhouding binnen VBK. De e-bookabonnementsdienst Bookchoice kreeg de meerderheid van de aandelen van VBK. Van der Pluijm gaf aan dat het werk van de auteurs daardoor niet meer ‘veilig’ zou zijn omdat het uitgeefbeleid van Atlas Contact daardoor ondergeschikt gemaakt zou worden aan de belangen van de abonnementsdienst.

Het lijkt een trend in de uitgeverswereld: auteurs die vertrekken of in staking gaan bij hun uitgever. Lees ook: Overal komen auteurs in opstand tegen hun uitgevers

Ze kreeg daarop de mogelijkheid aangeboden om de uitgeverij te kopen, maar die plannen liepen op niets uit. Het gevraagde bedrag voor Atlas Contact door VBK en het bedrag dat Van der Pluijm wilde betalen lagen te ver uiteen. Van der Pluijm: „Dat uiteenlopende bedrag liep in de miljoenen. Bij een uitgeverij is het gebruikelijk dat vier keer de jaarwinst over het gemiddelde van meerdere jaren wordt betaald. Dat bleek duidelijk niet het uitgangspunt van VBK.”

Comical Ali

De personeelsleden schrijven in hun brief dat het „het vertrouwen in VBK bij schrijvers en medewerkers de laatste maanden is aangetast,” maar dat er geen reden meer is voor zorgen. BookChoice krijgt net geen meerderheid binnen VBK, er komt een schrijversstatuut en een raad van advies waar de directie van het concern rekening mee gaat houden.

Aan de top van het concern zijn gewoon de cowboys aangesteld waar we vraagtekens bij hadden

Geert Mak, schrijver

Van der Pluijm snapt de behoefte aan duidelijkheid naar de auteurs toe, maar denkt ook dat de brief een paniekreactie was op het aangekondigde vertrek van Rianne Blaakmeer, die nu commercieel directeur van Atlas Contact is. Blaakmeer gaat mee met de uitgeverij die Van der Pluijm in januari begint. „Ik las de brief een beetje alsof het een bericht was van de woordvoerder van Saddam Hussein [bekend als ‘Comical Ali,’ red.] die blijft roepen dat er niets aan de hand is terwijl de gordijnen wapperen door Amerikaanse luchtbeschietingen,” zegt Van der Pluijm.

Cowboys

Ook auteurs zijn niet gerustgesteld. Geert Mak, een van de schrijvers die in de commissie zat om te kijken of Van der Pluijm Atlas Contact kon overkopen, legt uit: „Ze kunnen nu in de brief wel stellen dat de zorgen met de top voorbij zijn, maar dat is niet zo. Aan de top van het concern zijn gewoon de cowboys aangesteld waar we vraagtekens bij hadden.” De vraagtekens die Mak heeft slaan op het management van VBK-beheer dat sinds 2017 uit vijf man bestaat. Naast CEO Wiet de Bruijn en commissaris Theo de Raadt, maken er drie deel uit van het management van Bookchoice. Ook Maarten Asscher, schrijver en directeur van Athenaeum Boekhandel noemt de nieuwe eigendomsverhoudingen problematisch. „Het oorspronkelijk probleem, namelijk dat bijna de helft van het concern in handen blijft van mensen die een andere kijk hebben op een literaire uitgeverij is zorgelijk, omdat literaire auteurs het niet uitsluitend moeten hebben van digitalisering, maar van een veel bredere innovatie van de culturele kant van een uitgeverij.”

Nieuwe directeuren

Binnen het concern vinden ook verschuivingen plaats. Geneviève Waldmann, momenteel directeur van uitgeverij Luitingh-Sijthoff, wordt vanaf 1 februari algemeen directeur van VBK. Zij volgt daarmee Wiet de Bruijn, die CEO wordt van VBK Beheer waar VBK Uitgeversgroep onder valt. De uitgever van Luitingh Sijthoff wordt Febe van der Wardt, die daarvoor al commercieel directeur was van Luijtingh Sijthoff. Chris Herschdorfer is aangesteld als directeur van Atlas Contact. Het aanstellen van de nieuwe uitgevers, geeft volgens Mak aan hoe alert je moet zijn op uitgeverijen binnen een concern. De benoemingen zijn zonder overleg met de auteurs geweest, terwijl de schrijversstatuten dat wel voorschrijven. Anders dan de personeelsleden in hun brief stellen, bestaan die namelijk allang volgens Mak. „We zijn bepaald nog niet uitgepraat met de top van het concern.”