Separatisten juichen, bedrijven vluchten

Bedrijfsleven

Zo’n tweeduizend bedrijven zijn in de voorbije weken vertrokken uit de door de separatisten zelf uitgeroepen republiek Catalonië.

Catalanen vieren dat hun parlement voor onafhankelijkheid heeft gestemd met cava. De ‘bubbeltjeswijn’ is misschien wel het bekendste product van Catalonië. Foto PAU BARRENA/AFP

José Luis Bonet zit in een spagaat. Hij is de hoogste baas van de beroemde cava Freixenet, de ‘bubbeltjeswijn’ is misschien wel het bekendste product van Catalonië. Moet juist zijn bedrijf het gebied trouw blijven nu afscheiding van Spanje serieuzer lijkt dan ooit? Of is het uit economisch opzicht beter het hoofdkantoor naar elders te verplaatsen? Circa tweeduizend bedrijven, waaronder de grote concurrent Codorníu, zijn in de voorbije weken al vertrokken uit de door de separatisten zelf uitgeroepen republiek Catalonië.

Na lang wikken en wegen heeft Bonet vooralsnog besloten in het Catalaanse Sant Sadurní d’Anoia te blijven. „Sinds de Spaanse regering [op 28 oktober] via artikel 155 van de grondwet de Catalaanse regering heeft afgezet, is de situatie enigszins genormaliseerd”, zo stelde hij begin deze week op EsRadio. Toch kan daar volgens de topman zomaar verandering in komen als bij regionale verkiezingen van 21 december de strijd om onafhankelijk weer oplaait. Bonet: „We zien onszelf als Catalanen, Spanjaarden en Europeanen in Catalonië. Wordt die situatie anders, dan moet alles worden heroverwogen.”

Eén ding staat volgens Bonet al vast: „De schade is nu al aangericht.”

Voor- en tegenstanders van de Catalaanse onafhankelijkheid verzamelden zich in het hart van Europa. Lees ook: Catalanen protesteren in hartje Brussel

‘Propaganda’

De groeiverwachting voor 2018 is door de centrale Spaanse overheid reeds verlaagd van 2,6 naar 2,3 procent en volgens minder gunstige scenario’s zou de economie zelfs bijna helemaal stil kunnen vallen. Bonet is ervan overtuigd dat de burgers dat in het dagelijks leven gaan voelen, maar de voorzitter van de Spaanse Kamer van Koophandel koestert toch ook nog enige hoop. „Ik denk dat de mensen voor zichzelf een analyse zullen maken en gaan inzien dat dit proces omgekeerd moet worden.”

De Catalaanse econoom Gonzalo Bernardos Domínguez is minder optimistisch. Volgens hem stevent Catalonië recht op een recessie af. „Sinds het illegale referendum van 1 oktober over afscheiding is er grote onrust in Catalonië. Bedrijven noch consumenten weten op dit moment waar ze aan toe zijn. Er worden geen investeringen meer gedaan. Geen huizen meer verkocht. Mensen houden de hand op de knip. En toeristen kiezen nu sneller voor iets anders”, zegt de hoogleraar economie via de telefoon.

Bernardos Domínguez verontschuldigt zich dat hij eerder gemaakte afspraken moest afzeggen. Zijn agenda zit stampvol. Velen zijn in crisistijd geïnteresseerd in zijn analyses. Zoals televisiezenders als Antena 3 en laSexta waar Bernardos Domínguez regelmatig te gast is. Daarmee schaart de econoom zich in het kamp van ‘anti-separatisten’. Maar die kritiek doet hij af als onzin. „Talloze Catalanen krijgen via het publieke TV3 allerlei propaganda voorgeschoteld. Als je die maar constant herhaalt gaan mensen erin geloven. Dat is pure politiek”, zegt Bernardos Domínguez.

Volgens de hoogleraar staat een herboren nationalisme, gevoed door een diepe economische crisis, aan de basis van de roep om onafhankelijkheid. „Als er onvrede is, gaan mensen op zoek iemand die met oplossingen komt. In de VS was dat Donald Trump, de Britten kozen voor Brexit, jullie Nederlanders hebben Wilders en de Catalanen geloven dat afscheiding wonderen brengt.”

Een Nederlandse ondernemer in Barcelona is het separatisme zat en deed vorige maand zijn verhaal in NRC. Lees ook: ‘Afscheiding zal tot een Catalaans bankroet leiden’

Rooskleurig

De leiders van de republiek Catalonië schetsten een rooskleurig beeld van de toekomst. Als de Catalanen niet langer onder het juk van Madrid vallen, kunnen er eigen beslissingen worden genomen. Zo zou de welvaart van de regio – die nu 16 miljard euro meer afdraagt dan het aan steun van ‘Madrid’ ontvangt – beter verdeeld kunnen worden. Dat geld zou direct geïnvesteerd kunnen worden in de Catalaanse economie.

Eén grote leugen, zo noemt Bernardos Domínguez dit economische plaatje. „Zou Catalonië in de euro blijven? Nee. Zou Catalonië in de EU blijven? Nee. Zou de levensstandaard vergelijkbaar zijn met die van Denemarken? Nee, eerder met die van Kosovo. En er zou volgens hen toch geen bedrijf vertrekken? Dat zijn er nu al meer dan tweeduizend.”

Volgens de Catalaanse econoom is van het belang om je af te vragen waarom grote bedrijven als CaixaBank (naar Valencia), Banco Sabadell (Alicante), Gas Natural (Madrid), Pastas Gallo (Córdoba), Codorníu (La Rioja), Grupo Planeta (Madrid) en een bedrijfsonderdeel van Akzo Nobel dat decoratieve verven maakt (Zaragoza) gaan verhuizen. „Vooralsnog gaat het in de meeste gevallen slechts om een simpele juridische handeling die in één dag te regelen is. Toch is het psychologische effect groot. Het geeft aan hoe onzeker alles is. En het is maar zeer de vraag of al die bedrijven zullen terugkeren.”

‘Killing’

Salvador Guillermo i Viñeta, directeur economie van de werkgeversorganisatie Foment, maakt zich grote zorgen over Catalonië. Hij vergelijkt de economie van de regio nu met die van een zieke patiënt. „Het begint vaak met een griepje. Als je daar niets aan doet, kan het van kwaad tot erger worden. Dan krijg je een longontsteking en zijn de gevolgen bijna niet meer te overzien. Daar is Catalonië nu in beland. Maar nog altijd wordt er niet gezocht naar een medicijn. Met de verkiezingen van 21 december in het vooruitzicht is het nog steeds wait and see. Levensgevaarlijk.”

Volgens Guillermo i Viñeta staan de investeringen in het bedrijfsleven vrijwel stil. „Als je je geld naar Duitsland brengt, weet je waar je aan begint. Anderen kiezen bewust voor grote risico’s in Venezuela. Maar wat je nu aan Catalonië hebt, weet niemand. Die onzekerheid is killing.”