Oermuzikaal en lyrisch, een ware ballerina

Anna Tsygankova Danseres

De eerste soliste van Het Nationale Ballet ontvangt maandag op het Balletgala de Prijs van Verdienste van het Dansersfonds.

Anna Tsygankova danst explosief en uiterst trefzeker. Foto Rob Beckers

Veel meer lof kan een danseres niet toegezwaaid krijgen: „ijzersterk”, „magistraal”, „virtuoos”. Telkens als Anna Tsygankova (Novosibirsk, 1979) de laatste tien jaar danste, regende het superlatieven in de recensies. Maandag wordt de eerste soliste van Het Nationale Ballet tijdens het Balletgala te Amsterdam geëerd met de Prijs van Verdienste van het Dansersfonds.

Ze danst de sterren van de hemel op een ontbijtje van een paar lepels Nutella (uit de pot) en een croissantje. Nou vooruit, gedurende de dag nog de nodige calorieën. Die heeft de ‘assoluta’ van Het Nationale Ballet hard nodig. Ze is, zoals het juryrapport van het Dansersfonds meldt, een ware ballerina, veelzijdig en stijlvol. Haar toewijding aan het vak is old school: na een dag van lessen en repetities is zij niet zelden nog ergens in Het Muziektheater te vinden, onvermoeibaar polijstend aan een attitude of arabesk.

Buiten het theater gaat het bewegen door, in de yogastudio, bij een graadje of 38. De rest van de tijd is grotendeels gevuld met kunst en muziek. Ze stamt uit een muzikaal milieu; vader en moeder speelden piano, en ook haar zusje Sofya werd pianiste. De jonge Anna volgde een balletopleiding in haar geboorteplaats Novisibirsk. In Moskou danste zij bij het Bolsjoi Ballet en kreeg ze les van Raïsa Struchkova, de vermaarde Bolsjoi-soliste van weleer. Dankzij die training, haar acteertalent én haar gewoonte elke intentie, elk gevoel tijdens het dansen in haar hoofd uit te spreken, is Tsygankova niet zelden de dragende kracht van grote, verhalende balletten, in klassiekers als The Sleeping Beauty en Giselle, maar ook in hedendaagse sprookjesballetten als Cinderella (van een van haar favoriete choreografen, Christopher Wheeldon) of Mata Hari.

Met het hedendaagse werk kwam Tsygankova zij pas echt in aanraking in Nederland. Mede door een wisseling van de wacht in de leiding van het Bolsjoi Ballet was haar engagement daar op een teleurstelling uitgelopen. Als klassiek soliste kon zij zich beter ontplooien bij het Hongaars Nationaal Ballet en het Ballett der Wiener Staatsoper. Bij Het Nationale Ballet maakte zij kennis met het werk van ‘de drie Vans’ (Van Manen, Van Dantzig en Van Schayk), danste zij in werk van George Balanchine en William Forsythe en later ook van de nieuwe sterchoreografen van de internationale balletwereld, Alexei Ratmansky en Christopher Wheeldon. Door die nieuwe ervaringen leerde zij hoe ze haar natuurlijke expressiviteit kon doseren.

Tsygankova’s dansstijl is oermuzikaal en lyrisch. Maar ook explosief en uiterst trefzeker; een sterke danseres met een volwassen, vrouwelijke uitstraling. Met name in de uitgesproken virtuoze rollen (bijvoorbeeld Kitri in Don Quichot) is haar Bolsjoi-achtergrond herkenbaar. In de loop van de afgelopen tien jaar heeft ze internationaal erkenning voor die kwaliteiten gekregen, met vermeldingen op de jaarlijkse voorkeurslijsten van critici en prestigieuze onderscheidingen als de Grand Prix van het Dance Open Festival van Sint-Petersburg.

Het afgelopen seizoen was zij minder vaak op het toneel te bewonderen als gevolg van een gruwelijk familiedrama. Haar jongere zus Sofya, die in de Verenigde Staten gescheiden woonde van haar man, een Russische concertpianist, is in hechtenis genomen omdat zij vorig jaar in een psychotische waan hun beide jonge dochtertjes om het leven zou hebben gebracht en deed een zelfmoordpoging.

Ook de komende tijd zal Tsygankova niet optreden, maar dat heeft een vrolijkere oorzaak: ze is zwanger. In januari verwacht zij haar eerste kind. Wat haar overigens niet verhindert om de dagelijkse les met volle overgave mee te doen. Nogmaals, een ware ballerina.

Correcties: in een eerdere versie stond dat de zus haar kinderen had vermoord. Correcter is dat zij hiervoor in hechtenis is genomen en de zaak wordt onderzocht. Ook stond vermeld dat het kind van danspartner Matthew Golding zou zijn. Dat is niet zo.