Kiezer straft Trump af in Virginia

Regionale verkiezingen

Voor het eerst in vijf jaar konden Democraten weer juichen. Trump roept erg veel verzet op.

Het was de overwinning waar Democraten vijf lange jaren op hadden moeten wachten, juichte de prominente Democraat David Plouffe. Bij verkiezingen in swing state Virginia hebben de Democraten een sensationele en onverwacht grote zege behaald op de Republikeinen. Het was de grootste electorale klap voor president Trump sinds zijn verkiezing, precies een jaar geleden.

Het gouverneurschap van Virginia werd gewonnen door de Democraat Ralph Northam. Hij versloeg de Republikein Ed Gillespie met een ruime marge: 53,9 tegen 45 procent. Ook in het Congres van Virginia behaalden de Democraten een grote zege. Zeker tien zetels in het Huis van Afgevaardigden van de staat gingen over in Democratische handen, mogelijk behaalt de partij zelfs een meerderheid. Symbolisch genoeg werd er bij deze lokale verkiezingen voor het eerst een transgender verkozen in het Huis, de Democraat Danica Roem. „Dit is geen golf meer, dit is een tsunami”, zei de regionale partijleider David Toscano.

De Republikein Ed Gillespie probeerde de stijl van Trump te imiteren en richtte zich op de woede van witte kiezers op het platteland. Hij pleitte voor behoud van de Confederatievlag en monumenten uit de de Amerikaanse Burgeroorlog. In Charlottesville, Virginia, vond deze zomer een gewelddadige betoging van extreem-rechts plaats tegen het verwijderen van zo’n monument.

Signaal aan Trump

Uit exit-polls bleek dat een meerderheid van de kiezers in Virginia een signaal aan Trump wilde sturen. Trump is besmet geraakt en dat is een cruciaal gegeven in de aanloop naar de landelijke tussentijdse verkiezingen van november volgend jaar. Tot nu toe dachten Republikeinen dat Trump weliswaar impopulair is onder de meeste kiezers, maar een rotsvaste basis heeft in eigen kring. Om die reden durven veel Republikeinen geen afstand van Trump te nemen.

Meteen na de nederlaag van Gillespie ontstond er een debat onder conservatieven over wat er verkeerd was gegaan. Was Gillespie te veel op Trump gaan lijken, of toch nog te weinig? Trump zelf lijkt het laatste te geloven. Hij twitterde vanuit Zuid-Korea: „Ed Gillespie deed zijn best, maar omarmde mij niet, of waar ik voor sta.” Maar de belangrijkste les is dat het merk Trump niet langer succes betekent voor Republikeinen. En, erger nog voor de partij: Trump blijkt tegenstanders in grote mate te mobiliseren.

Dit is geen regionaal fenomeen. Ook op andere plekken in de VS verwierpen kiezers Trump. De gouverneursrace in New Jersey werd gewonnen door een Democraat. Een paar belangrijke burgemeestersverkiezingen: allemaal Democraten. En in Maine, een progressieve staat waar Trump goed scoorde, stemden kiezers voor uitbreiding van een zorgprogramma voor mensen met een laag inkomen. Daarmee verwierpen ze een plan van hun eigen Republikeinse gouverneur.