In Lisse komt Van Bastens voetbaldroom klein beetje uit

Voetbalexperiment

Lisse en Quick Boys experimenteerden tijdens de Avant Garde Cup met nieuwe spelregels. Onder toeziend oog van FIFA’s Marco van Basten. „Begin niet over buitenspel.”

Foto Hollandse Hoogte

Een veeg over een houten bankje dat nat is van de dauw en Marco van Basten neemt plaats op de tribune van FC Lisse. Zijn komst wordt opgemerkt bij het handjevol toeschouwers en de vele journalisten die op de wedstrijd afgekomen zijn. Van Basten op een dinsdagavond op sportpark Ter Specke, voor een oefenwedstrijd nota bene. Een oefenwedstrijd waarbij geëxperimenteerd wordt met potentiële nieuwe regels voor het voetbal. Op de tribune laat Van Basten zich bijpraten over welke dat precies zijn.

De wedstrijd – de Avant Garde Cup 2.0 – is het initiatief van De Correspondent-journalist Michiel de Hoog en twee voetbalblogs. De ‘2.0’ verwijst naar het feit dat het de tweede keer is dat een dergelijke wedstrijd wordt gespeeld. Deze keer met drie spelregels die afwijken van de bestaande: de introductie van de selfpass (een vrije trap mag je ook naar jezelf spelen), de intrap of dribble-in (ter vervanging van de normale hoekschop, inworp en doeltrap) en een aanpassing van de strafschop: die wordt alleen gegeven bij een duidelijke scoringskans en overal binnen dertig meter van de goal. Dezelfde regels worden in het pupillenvoetbal sinds dit jaar gehanteerd door de Nederlandse voetbalbond. Deze avond door FC Lisse uit de tweede divisie en Quick Boys uit de derde.

Enigszins teleurgesteld hoort Van Basten de drie regels aan. Hij had er graag meer gezien. Zuivere speeltijd bijvoorbeeld, of een wedstrijd zonder buitenspel. „Al wordt het dan misschien veel tegelijk, maar dit zijn wel de momenten daarvoor.”

Praten, nog meer praten, experimenteren en nog meer praten. Op die manier wordt al jaren onderzocht of de videoscheidsrechter ingevoerd moet worden in het voetbal. Het is tekenend voor hoe conservatief voetbalorganisaties zijn. Veel beoefenaars, veel partijen en nog meer belangen. Het is hoe Van Basten, bij de wereldvoetbalbond FIFA verantwoordelijk voor technische ontwikkelingen, zijn dagelijkse wereld beschrijft. Hij zit vol ideeën, maar wordt continu afgeremd.

Van Basten gepresenteerd bij de FIFA:

Er is weinig bereidheid om op grote schaal zulke experimenten uit te voeren, zeker niet voor een langere periode. „Teams gaan niet trainen op nieuwe regels als ze in het weekend een wedstrijd volgens de huidige regels moeten spelen.” Jammer, want het wordt pas echt interessant als teams slim worden in de toepassing van regels, vindt hij.

Tijdslimiet

Even lijkt de avond niet veel inzichten op te gaan leveren. Pas na tien minuten gaat de eerste bal over de zijlijn. Van Basten recht zijn rug om te kunnen zien hoe de speler van Quick Boys het spel zal vervolgen. De bal ligt ongeveer ter hoogte van het eigen strafschopgebied, een aanvaller van Lisse is er snel bij om voor de bal te gaan staan.

Infographic NRC

Hardop analyseert Van Basten het moment. „Zo zie je gelijk wat voor nadeel dit kan hebben. Normaal zou je hem over die speler heen kunnen gooien. Nu moet je haast wel terug spelen naar de keeper.” En dat is ook precies wat de speler doet. Ruimte om in te dribbelen krijgt hij niet.

Het gaat om details, gaat hij verder. „Moet de bal stilliggen en zo ja, moet dat per se met de hand gebeuren? Moet je een tijdslimiet instellen? Zonder limiet is er tijd voor een lange bal die vergelijkbaar kan zijn met een corner. Met limiet zal er meer ingespeeld en -gedribbeld worden, maar wat doe je als een speler zich niet aan de tijd houdt of een tegenstander niet genoeg afstand neemt? En wat is die afstand?”

De redenatie geeft precies aan hoe moeizaam ieder gesprek over een mogelijke vernieuwing volgens hem gaat. „Begin vooral niet over dingen als buitenspel. Dat willen ze al helemaal niet horen.” Toen Van Basten begin dit jaar in de Duitse krant Bild pleitte voor onder meer de afschaffing van de buitenspelregel – naar zijn idee is dat een manier om voetbal aantrekkelijker te maken – was de voetbalwereld te klein.

Gijs de Jong, operationeel directeur betaald voetbal bij de KNVB, beaamt hoe moeizaam de ontwikkelingen en gesprekken erover gaan. Samen met Van Basten zit hij in een commissie die advies geeft aan de IFAB, een internationale organisatie die gaat over de spelregels en eventuele veranderingen ervan. „Daar heb je die gekke Nederlanders weer met hun innovatieve ideeën. Ja, zo gaat het echt.”

Het contrast is groot met een sport als hockey. Namens die tak is oud-hockeycoach Maurits Hendriks aanwezig. De huidig technisch directeur van NOC*NSF is verantwoordelijk voor veel vernieuwingen in het hockey, waaronder het indribbelen. De twee sporten zijn niet te vergelijken, blijkt. „Voorafgaand aan de EHL [Euro Hockey League] ging ik met twee, drie topspelers rond te tafel en geregeld was het”, zegt Hendriks. Experimenteren op hoog niveau in echt wedstrijdverband. Dat kan bij voetbal pas in de eindfase.

In de rust vertelt De Jong wat hij tot dan toe van het experiment vindt. „Die intrap went eigenlijk heel snel. Het ziet er helemaal niet gek uit. En het lijkt de snelheid ten goede te komen.”

Wat verder in de eerste helft komen nog hoekschoppen en vrije ballen voor. Daarvoor zijn de meeste mensen toch naar Lisse gekomen. Ook die worden weer geanalyseerd door Van Basten. „Ze werken wel goed mee aan het uitproberen”, zegt hij nadat voor de tweede keer een hoekschop ingedribbeld wordt in plaats van met de bekende verre trap wordt voorgegeven. En over een vrije bal die snel meegenomen wordt: „Goed voor de snelheid dit. De tegenstander heeft geen tijd om te zeuren tegen een scheidsrechter.”

Webshow FC Afkicken op bezoek bij Lisse - Quick Boys:

Strafschopregel niet getest

Waar iedereen in de rust even naar binnen gaat om op te warmen, komt Van Basten niet verder dan een paar treden lager op de tribune. Drie jeugdspelers van Lisse willen met hem op de foto en de pers is benieuwd naar zijn indrukken. Hij neemt voor iedereen de tijd, tot de tweede helft begint. „Straks weer verder, nu eerst kijken.”

Van een moment om de strafschopregel toe te passen, komt het niet. Na het laatste fluitsignaal van oud-scheidsrechter Pieter Vink is Van Basten de eerste die het geheel relativeert. Hij wil benadrukken waarmee allemaal rekening gehouden moet worden. „Dit was een heel vrijblijvende wedstrijd. De regels kunnen heel anders uitpakken in een wedstrijd waar het om de punten of prijzen gaat.”

In de nabespreking boven de kantine van Lisse herhaalt Van Basten wat hem opviel. Uit het publiek komen nog wat andere ideeën die hij vakkundig onderuithaalt, zoals hem dat zelf ook vaak zal gebeuren. Gaan we deze regels ooit écht zien? „Aanpassingen moeten het spel eerlijker en aantrekkelijker maken. Of deze regels daarvoor kunnen zorgen, moet onderzocht worden. Daar gaan gerust weer een paar jaar overheen.”.