Amazon wil met Prime dominantie uitbreiden naar Nederland

Amazon lanceert een nieuwe dienst in de Benelux. De timing is opvallend, zo net voor de feestdagen.

Het systeem van lopende banden in een sorteercentrum van Amazon in Baltimore. Foto Patrick Semansky/AP

Er zijn weinig bedrijven die bij zoveel uiteenlopende concurrenten zoveel angst oproepen als Amazon. En nu kunnen ook Nederlandse ondernemingen zich schrap zetten: niet alleen webwinkels als Bol.com en Coolblue, maar ook fysieke winkelketens en distributiecentra. Het Amerikaanse technologiebedrijf lanceert woensdag namelijk de dienst Amazon Prime in de Benelux, precies voor de feestdagendrukte. Prime is een van de vreemdste combinaties van diensten ooit bedacht, maar in de meeste landen wel zeer succesvol.

Het biedt in eerste instantie toegang tot videostreamingdienst Prime Video (een soort Netflix), gratis bezorging binnen 24 uur van producten die in de webwinkel van Amazon worden besteld, toegang tot gamewebsite Twitch (waar spelers andere spelers kunnen bekijken, een onwaarschijnlijke hit onder jonge gamers), onbeperkte opslagruimte voor foto’s en 5 gigabyte aan cloudruimte voor andere bestanden. In de VS en het Verenigd Koninkrijk zit ook boodschappendienst Prime Fresh in het pakket, alleen in Nederland is dat nog niet zover. Albert Heijn en Picnic kunnen – voorlopig – dus nog even opgelucht ademhalen.

De eerste maanden biedt Amazon Prime aan voor 3,99 euro per maand, na een eerste gratis maand. Dat is, te beoordelen aan de prijzen van concurrenten, waarschijnlijk ver onder de kostprijs. Al wil Amazon daarover geen details geven. Prime Video was al eerder in het Engels beschikbaar maar wordt nu ook in het Nederlands gelanceerd, met bijvoorbeeld Nederlandse ondertitels. De gratis bezorging van producten doet Amazon vanuit landen om ons heen omdat het in de Benelux geen logistiek centrum heeft. Dat komt er voorlopig ook niet. De webwinkel blijft, net zoals voorheen, toegankelijk via de Duitse site Amazon.de. Amazon draaide volgens thuiswinkelvakblad Twinkle vorig jaar zo’n 250 miljoen euro omzet in Nederland, en is daarmee de nummer zes webwinkel van Nederland.

Beproefde methode Silicon Valley

Producten zeer goedkoop of zelfs gratis aanbieden, vaak in ruil voor persoonlijke data, is een beproefde methode van bedrijven uit Silicon Valley om razendsnel markten te veroveren en zo een zeer dominante, en soms monopolistische positie op te bouwen. Nooit hadden bedrijven grotere hoeveelheden cash tot hun beschikking als deze techreuzen, geld dat ze gebruiken voor enorme uitbreiding over de hele wereld en overnames. Amazon nam eerder dit jaar de Amerikaanse supermarktketen Whole Foods over.

De techbedrijven hebben zulke grote reserves dat ze behoorlijk lang enorme verliezen kunnen lijden. De omzet van Amazon groeide het afgelopen kwartaal met 34 procent tot 43,7 miljard dollar. De winst kwam uit op 256 miljoen. Oprichter Jeff Bezos wisselt de laatste tijd stuivertje met Microsoft-oprichter Bill Gates als rijkste man op aarde.

De lancering van Amazon Prime in Nederland (en tegelijkertijd België en Luxemburg) komt op een moment dat de discussie rondom technologiebedrijven in Europa enorm omslaat. Ze hebben het vaak aan de stok met de Europese Commissie over uiteenlopende zaken zoals privacyschendingen, belastingontduiking en misbruik van marktmacht.

Maandag haalde eurocommissaris van Mededinging Margrethe Vestager fel uit naar Amerikaanse techbedrijven. Volgens haar misbruiken die hun dominantie om concurrenten af te knijpen. „Het is niet de wet van de jungle maar de wet van de democratie die geldt in Europa”, sprak Vestager op een conferentie in Lissabon. „We moeten democratie terugpakken en vernieuwen, want de samenleving draait om mensen, niet om technologie.”

Het was een opvallend felle speech van iemand die toch al bekend staat om haar harde aanpak van technologiebedrijven. Zo hard dat Amerikaanse politici haar regelmatig beschuldigen van „anti-Amerikaanse” sentimenten.

Lees ook: Interview met topeconoom Andrew McAfee, over de angst voor technologiebedrijven

Agressieve uitbreiding

Vestager richt haar pijlen tot nu toe vooral op Apple, Facebook en Google. Maar Amazon maakt gebruik van vergelijkbare schaalvoordelen, netwerkeffecten en agressieve uitbreidingstrategieën. Samen met die bedrijven behoort Amazon inmiddels tot de duurste ondernemingen van de wereld, gemeten naar beurswaarde.

De vraag dringt zich steeds nadrukkelijker op wat Europa eigenlijk heeft aan de dominantie van een handvol Amerikaanse technologiebedrijven. Economen zijn het oneens over de effecten op de lokale economieën. Uit veel studies blijkt dat de grotere efficiëntie en de vernieuwingskracht van deze bedrijven zorgt voor extra groei en welvaart. Maar uit onderzoek van Massachusetts Institute of Technology eerder dit jaar bleek dat zogeheten superstar firms, waaronder Amazon, uiteindelijk zorgen voor lagere lonen en mogelijk zelfs netto minder werkgelegenheid omdat ze veel banen automatiseren.

Amazon heeft bijvoorbeeld geen kantoor en geen logistiek centrum in Nederland. Concurrenten als Bol.com en Coolblue zijn juist grote werkgevers. Amazon benadrukt bij de lancering van Prime wel dat het in de landen waar het tot nu toe actief werd telkens wel veel banen creëerde.

Amazon heeft in het verleden ondanks allerlei kritiek, klagende concurrenten en politieke argwaan toch de markten waar het actief werd veroverd. Het staat dan ook bekend als zeer klantvriendelijk en betrouwbaar. Het loopt in veel Europese markten ver voor op de Chinese concurrent Alibaba. De aantrekkingskracht op klanten van diensten als Amazon Prime blijkt tot nu toe krachtiger dan de maatschappelijke tegenbeweging.

Hoe groot zijn de bedrijven die worden aangeduid met ‘The Frightful Five’? NRC-redacteur Wouter van Noort laat het je in deze video zien.