Carles Puigdemont in België op vrije voeten: wat betekent dat?

De Catalaanse leider

De afgezette leider van Catalonië zat kortstondig in een Belgische cel. Wat gaat er nu met hem gebeuren?

De afgezette Catalaanse minister-president Puigdemont en vier van zijn ministers zijn zondagavond door de Brusselse onderzoeksrechter onder voorwaarden vrijgelaten. Wat gaat er nu gebeuren?

1 Wat mag Puigdemont nu wel en wat niet?

De vijf Catalanen hebben een vast verblijfadres moeten opgeven en mogen België niet verlaten zonder toestemming van de rechter. Daarnaast moeten ze beschikbaar blijven voor justitie en politie. Puigdemont liet dit weekend al in een Nederlandstalige tweet weten bereid te zijn tot „volledige medewerking” met de Belgen.

2 Betekent dit dat Puigdemont niet wordt uitgeleverd?

De voorwaardelijke vrijlating betekent niet dat de vijf Catalanen binnenkort worden uitgeleverd, zoals in een door Spanje uitgevaardigd internationaal arrestatiebevel wordt gevraagd. Daar moet de Belgische raadkamer van de correctionele rechtbank over besluiten. Die beslist of er voldoende aanwijzingen van schuld zijn. Dat moet binnen vijftien dagen. Waarschijnlijk komt de beslissing volgende week vrijdagmiddag, als de raadkamer in Brussel achter gesloten deuren bijeenkomt. Normaal gesproken doet de raadkamer dezelfde dag uitspraak.

3 Als de raadkamer besluit tot uitlevering, wat gebeurt er dan?

Mocht de raadkamer besluiten de vijf uit te leveren, dan kunnen Puigdemont en de andere vier ministers nog beroep aantekenen. Puigdemonts Belgische advocaat Paul Bekaert heeft al aangekondigd dat te gaan doen, mocht het zover komen. Daarna is nog beroep mogelijk bij het Hof van Cassatie. De hele zaak zou daardoor zes weken kunnen duren. Als Puigdemont nog in België is ten tijde van de nieuw uitgeschreven verkiezingen op 21 december, zal hij campagne voeren vanuit Brussel. Dat kan, nu de rechter niet heeft bevolen dat hij vast blijft zitten.

4 Zijn er nog politieke gevolgen te verwachten?

Hoewel uitlevering een juridische beslissing is, leidt de zaak de laatste dagen ook politiek tot problemen tussen België en Spanje. De Belgische vicepremier Jan Jambon (N-VA) uitte tegenover VTM Nieuws kritiek op het optreden van Spanje in de Catalaanse kwestie en twijfelde openlijk aan een „correct proces” voor Puigdemont en de aangeklaagde ministers. De partij van de Spaanse premier Rajoy haalde daarop uit door te spreken over de „xenofobe” voorgeschiedenis van de N-VA. Partijvoorzitter Bart De Wever sloeg weer terug door erop te wijzen dat de Partido Popular van Rajoy beter niet naar haar eigen verleden kan kijken. Daarmee verwees hij naar de link van de partij met de dictatuur van het Franco-regime (1939-1975). De Belgische premier Charles Michel, een Franstalige liberaal, die zijn ministers had gevraagd niet over de zaak te spreken om Madrid niet voor het hoofd te stoten, heeft nog niet gereageerd.

Tweehonderd Catalaanse burgemeesters hebben besloten dinsdag naar Brussel te reizen om uitleg te geven over de toestand in Catalonië. Ze geven in de middag een persconferentie.

Correctie (8 november 2017): In een eerdere versie van dit artikel stond dat de Catalaanse burgemeesters een persconferentie zouden geven in het Europees Parlement. Dat klopt niet, ze gaven hun persconferentie in het Brusselse kunstencentrum Bozar.