Als de rechtbank gelijk krijgt, kan dat de NAM een miljard kosten

Hoger beroep NAM

Alle Groningers wier huis door gaswinning in waarde is gedaald, hebben nú recht op compensatie. Tenzij het hof dat oordeel afwijst.

Een huis in Loppersum, hartje gasbevingsgebied, krijgt een lichtgewicht schoorsteen. De oude is verwijderd wegens gevaar van neerstorten. Foto Kees van de Veen

In het dossier van de Groningse gaswinning wemelt het van de rechtszaken, maar weinig liggen zo gevoelig als het hoger beroep dat woensdag dient. In september 2015 oordeelde de rechter dat gaswinner NAM huizenbezitters in het bevingsgebied direct moet compenseren voor de waardedaling van hun huizen – en niet pas wanneer zij hun huis verkopen, zoals de NAM wil.

Het was een grote en verstrekkende overwinning voor de Stichting Waardevermindering door Aardbevingen Groningen (WAG), een collectief van 900 woningeigenaren en 12 corporaties met samen zo’n 100.000 huizen. Elke woningeigenaar zou een stuk makkelijker recht hebben op financiële compensatie.

De NAM, joint venture van Shell en ExxonMobil, stelde hoger beroep in. Dat dient woensdag en donderdag bij het gerechtshof in Leeuwarden.

  1. Waar draait het precies om in de zaak?

    Niemand, ook de NAM niet, ontkent dat huizen in waarde zijn gedaald door de Groningse gasbevingen. Het bedrijf compenseerde dat financieel in 85 procent van de circa 2.000 aanvragen die bij de verkoop van een huis zijn gedaan. Gemiddeld gaat het om 1 tot 5 procent van de verkoopprijs.

    De vraag die nu speelt is of het bedrijf ook eigenaren moet compenseren die niet van plan zijn een huis te verkopen. In 2015 vond de rechter van wel: het zou aannemelijk zijn dat er langdurig sprake is van een gedaalde waarde, en dus verdienen eigenaren compensatie. Daar doen schommelingen in de markt of maatregelen van de NAM niets aan af.

    Het bedrijf betwist die uitleg: het zou al veel doen om de waardevermindering terug te dringen, en alleen het verkoopmoment zou een geschikt punt zijn om waardedaling te compenseren.

    De uitspraak was in 2015 één van de eerste in een lange reeks gerechtelijke overwinningen van gedupeerden door de bevingen. Het idee dat alleen rechters de problematiek in Groningen serieus nemen, is sindsdien gegroeid in de provincie. Zo werd na een rechterlijke uitspraak de gaswinning verminderd en bleek de NAM aansprakelijk voor psychische schade door gasbevingen. Ook werden via de rechter boringen bij Loppersum opgeschort en moest het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek openen naar de NAM.

  2. Om hoeveel huizen gaat het?

    Sinds de vorige uitspraak is het ledental van de Stichting WAG verdubbeld tot rond de 4.000, aldus advocaat Pieter Huitema. Als het hof bevestigend oordeelt in de beroepszaak, raakt dat meer dan de 4.000 woningen van WAG-leden en de 100.000 corporatiewoningen. In de praktijk kan dan elke Groninger in het bevingsgebied zijn of haar huis aanmelden voor compensatie, en dan gaat het al gauw om 200.000 woningen. De NAM wil daarom ook dat de rechter het bevingsgebied beter definieert. Het totale compensatiebedrag zou niet meer zijn dan 1 miljard euro, aldus de Rijksuniversiteit Groningen.

  3. Moet de NAM bij verlies direct betalen?

    Nee. Het gaat om een principe-uitspraak. Bij winst voor de Stichting WAG zal via een taxatie de precieze waardedaling per huis worden vastgesteld. Daarna kan de betrokken huiseigenaar definitief afrekenen.

    Dat is ook een groot bezwaar van de NAM: door de verschillende taxatiemomenten en de veranderende Groningse huizenmarkt kan volgens het bedrijf ongelijkheid ontstaan tussen vergoedingen.

  4. Zijn de juridische procedures beklonken na de uitspraak van het hof?

    Nee. Zo zijn er particulieren die hun huis al verkocht hebben en procederen om alsnog compensatie te krijgen voor de waardedaling. Anderen hebben de NAM gedaagd omdat hun schadevergoeding is geweigerd.

    De belangrijkste zaak die verder speelt is die over het niveau van de gaswinning. De Raad van State komt deze maand met een oordeel over het jongste gasbesluit van (toen nog) minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD). Die besloot het jaarquotum voor 2017, 24 miljard kubieke meter gas, halverwege te verlagen naar 21,6 miljard kuub. Nog steeds te veel, vinden provincie, gemeenten en milieuorganisaties die de zaak aanspanden.