Waarom wil Almere per se de Floriade organiseren?

Almere

Almere organiseert de Floriade van 2022. De voorbereidingen gaan gepaard met veel ‘heibel’. Almeerders maken zich zorgen.

Een impressie van hoe de Floriade er in 2022 in Almere uit moet zien. Artist impression

Wethouder Tjeerd Herrema (PvdA) is een optimistisch man. Deze maand gaat in Almere de eerste boom de grond in voor de Floriade. De eerste bollen zijn geplant, het bestemmingsplan is goedgekeurd en investeerders hebben volgens hem interesse in de wereldtuinbouwtentoonstelling. En er is nog vijf jaar te gaan tot 2022.

Hij zegt: „Almere is een garden city met groen in haar vezels. Hiermee worden we ook een green city, een duurzame stad.”

Maar onderwijl blijkt ook – uit onderzoek van de gemeente zelf – dat 85 procent van de Almeerders zich nu al zorgen maakt over het evenement.

Geen wonder: de voorbereidingen gingen tot nu toe vooral gepaard met heibel. Vrijwel iedere gemeenteraadsvergadering, in Almere politieke markt genoemd, gaat over de Floriade. Over jachthaven Haddock en camping Waterhout bijvoorbeeld, die voor de Floriade onteigend, verkleind of verplaatst moeten worden. Over kavels die verkeerd waren genummerd, over gekapte bomen.

En over geld: de kosten voor de tentoonstelling zijn geraamd op 93 miljoen euro, waaraan de gemeente 10 miljoen bijdraagt. De rest moet komen van provincie, Rijk, sponsors en vooral van betalende bezoekers.

Stad van lef

Maar wat Almeerders ook weten, is dat de drie vorige edities – Venlo (2012), Haarlemmermeer (2002) en Zoetermeer (1992) – miljoenen verlies draaiden omdat er niet genoeg bezoekers kwamen.

De grote vraag is waarom een gemeente de Floriade nog zou willen hebben. Herrema zegt: „Het is een manier Almere op de kaart te zetten.” Financiële risico’s voor de gemeente zijn volgens hem deels uitgebannen doordat een aparte bv het evenement organiseert. Hij zegt: „Het vergt een beetje lef, maar Almere is een stad van lef, anders zouden we niet zijn ontstaan.”

In zijn werkkamer pakt hij een grote schets van hoe de Floriade eruit moet komen te zien. Deze editie wordt volgens Herrema „géén bloemkolen- en bloembollententoonstelling” met park waar de tuinbouwsector zich presenteert, maar een „stad van de toekomst” met eetbare bloemen, verticale kassen en stadslandbouw.

Van de stemming onder Almeerders is hij „wel wat” geschrokken. Herrema zegt: „We moeten beter uitleggen wat we gaan doen. We hebben het nog nooit over de voordelen kunnen hebben.”

Die zijn er volgens hem wel degelijk: werkgelegenheid, meer levendigheid, de A6 wordt verbreed, en dankzij de Floriade krijgt Almere een groene, duurzame wijk. Daarvan zullen „de kosten minder zijn omdat de infrastructuur er dan al ligt”. Zestig van de zeshonderd gebouwen in de wijk worden al voor de tentoonstelling gebouwd en blijven staan. De grondverkoop moet voor extra inkomsten zorgen.

Géén bloemkolen- en bloembollententoonstelling, maar een stad van de toekomst

Impressie van de Floriade 2022 in Almere.

Artist impression
Impressie van de Floriade 2022 in Almere.

Artist impression
Een impressie van hoe de Floriade er in 2022 in Almere uit moet zien.

Artist impression

Eiffeltoren

Voorlopig is er nog weinig te zien. Daardoor ontstaat een groot deel van de zorgen, zo bleek afgelopen maand op een inloopmiddag in een paviljoen aan het Weerwater. Een meneer wil weten waar de verwachte 2,2 miljoen bezoekers moeten gaan parkeren, een ander vraagt zich af wat de grote attractie moet worden: „Zoals mensen naar Parijs gaan voor de Eiffeltoren?”

„Wat niet helpt, is dat we hier al een aantal mislukte projecten hebben gehad”, zegt Gerda van Hekken-Veenstra, verpleegster. Net als veel andere Almeerders wijst ze op een half afgebouwd kasteel, zichtbaar vanaf de A6, dat begin deze eeuw een trouwlocatie had moeten worden. „Als ik eerlijk ben: ik vind de Floriade wel wat worden.” Maar, zegt ze ook: „We hebben nu al moeite mensen naar Almere te krijgen.”

Jan Willem Griep, financieel directeur van de Floriade, is daar „niet somber over”, zelfs „vol vertrouwen”. Hij had in 2002 dezelfde rol in Haarlemmermeer, waar verlies werd geleden door tegenvallende bezoekersaantallen. Nu is „het concept heel anders”, zegt hij. „De thematiek van de groene stad spreekt aan.” En: „Er is niemand die me appelig aankijkt als ik het erover heb.”

Ondernemers uit de tuinbouwwereld hebben volgens hem het thema omarmd: het arboretum wordt door hen gefinancierd en zij planten de eerste boom. „Er gaat vanaf nu steeds meer reuring komen.”

Hij vertelt op de inloopmiddag dat de ontwerper van deze Floriade dezelfde is als die van de Markthal in Rotterdam. Hij laat schetsen zien van een glijbaan in een sequioa, van Green Sensation – een dancefeest tussen het groen.

De raadsenquête na afloop kan je nu al uittekenen

Geen wauw-factor

Critici van de Floriade denken dat dit niet genoeg is bezoekers te trekken, en dat financieel verlies onvermijdelijk is. Hans van Driem, directeur van de Floriade 1992 in Zoetermeer, oud-directeur van Walibi en van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen, zegt: „De wauw-factor is er niet.”

Van Driem noemt het publiek verwend. „Toen ik de Floriade organiseerde, was de Keukenhof geen topattractie, waren er nauwelijks tuincentra en was er niet iets als Nemo.” Dat hij zelf rond 2022 in Haarlemmermeer het attractiepark Holland World wil openen, dat vier miljoen bezoekers per jaar moet trekken, heeft „niets” met zijn kritiek te maken. Hij gelooft niet meer in de Floriade: „De tuinbouwsector heeft de tentoonstelling niet meer nodig. Maar de sector is een meesterlijk verkoper – elke keer trapt een gemeente er weer in.”

‘Elitaire duurzaamheidskermis’

Politiek is er ook flinke weerstand. Coalitiepartijen VVD, PvdA, D66, CDA en Leefbaar Almere steunen de Floriade, ChristenUnie en GroenLinks zijn afwachtend, lokale partij AP/OPA, de SP en PVV zijn tegen. In een recente gemeenteraadsvergadering waarschuwde de SP dat „we met oogkleppen op het ravijn in donderen”. De PVV, de grootste oppositiepartij in Almere, heeft het over een „elitaire duurzaamheidskermis” waarvoor „nul draagvlak” is en doet zelf onderzoek naar de financiële risico’s. De verwachte 2,2 miljoen betalende bezoekers zijn volgens de partij „niet reëel”.

Fractievoorzitter Toon van Dijk: „Ze verkopen het wel anders dan Venlo, maar het is precies hetzelfde met dezelfde mooie plaatjes. De raadsenquête na afloop kan je nu al uittekenen.” De Floriade wordt voor de partij speerpunt van de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018. „Het is beter om maar helemaal te stoppen”, zegt Van Dijk.

Maar het werk is begonnen, zegt wethouder Herrema: „In 2022 komt de koning langs.”

Bekijk hoe prinses Beatrix de Floriade opende:

Hoe zag de Floriade van 1972 eruit?